Leczenie boreliozy

Borelioza to choroba dość częsta i jest powszechnie znana. Ludzie boją się boreliozy, co jednak ma pozytywne następstwa – tzn. jeżeli znajdą zmianę na skórze, która mogła powstać na skutek ugryzienia przez kleszcza, szybko zgłaszają się do lekarza. W boreliozie to właśnie szybka diagnoza i wdrożenie leczenia są kluczem do sukcesu – takie postępowanie daje 90% szans na całkowite wyleczenie. Postaci przewlekłe boreliozy są już trudniejsze do leczenia i mogą pozostawiać po sobie w organizmie trwałe następstwa.

Metody leczenia boreliozy

Podstawą leczenia boreliozy, jako że jest ona spowodowana przez chorobotwórczą bakterię, są antybiotyki. Jednak trzeba pamiętać, że samo ugryzienie przez kleszcza nie jest wskazaniem do profilaktycznej antybiotykoterapii! Nie każdy kleszcz przenosi bowiem tę chorobę, a nawet jeżeli jest on zakażony przez bakterię z rodzaju Borrelia, nie zawsze musi „sprzedać” ją człowiekowi. To, czy się zarazimy, zależy też od funkcji naszego układu odpornościowego – czasami może on tak szybko zwalczyć bakteryjną inwazję, że zakażenie nie zdoła się rozwinąć w naszym organizmie. 

Ugryzienie przez kleszcza nie jest równoznaczne z chorobą odkleszczową, jaką jest borelioza! Dlatego nie żądajmy od lekarza recepty na antybiotyk za każdym razem, kiedy znajdziemy na swoim ciele kleszcza. W takiej sytuacji trzeba go jak najszybciej wyciągnąć ze skóry, poprzez delikatne wyciągnięcie kleszczykami, uważając przy tym, by został on wyciągnięty w całości.

Domowe sposoby na kleszcze

Nie wolno smarować okolicy ugryzienia masłem czy alkoholem – to zwiększa ryzyko, że podrażniony przez te substancje kleszcz „zwymiotuje” do krwi człowieka swoje zakażone metabolity. Miejsce ugryzienia należy obserwować przez 30 dni, tyle bowiem wynosi czas, w którym mogą się pojawić objawy zakażenia Borrelią. Jeśli objawy, a zwłaszcza rumień na skórze, się nie pojawią – oznacza to, że jesteśmy zdrowi i o spotkaniu z kleszczem trzeba definitywnie zapomnieć, bez wdrażania jakiegokolwiek leczenia. 

Nie należy leczyć także ludzi, u których we krwi wykryto przeciwciała przeciwko Borrelii, a nie mają oni objawów klinicznych. Występowanie przeciwciał świadczy jedynie o wytworzeniu się w organizmie odporności na tę bakterię, a nie o chorobie. Leczenie antybiotykiem nigdy nie jest obojętne dla organizmu i nie należy go nadużywać. Stosować je należy tylko w przypadkach potwierdzonej infekcji bakteryjnej, a nie jedynie przy jej podejrzeniu. Antybiotykoterapia „bez powodu” tylko potęguje oporność drobnoustrojów chorobotwórczych na antybiotyki, a jednocześnie może wpływać niekorzystnie na fizjologiczną florę bakteryjną organizmu, która jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Ponadto poszczególne antybiotyki mogą działać szkodliwie na narządy – np. na wątrobę.

Antybiotykoterapia boreliozy

Leczenie antybiotykiem jest konieczne, jeżeli na skórze wystąpi rumień w miejscu ukąszenia przez kleszcza. Jest on zazwyczaj okrągły, ciemnoczerwony z przebarwieniem w części środkowej. Taki rumień świadczy o tym, że Borrelia wniknęła do naszej skóry, gdzie wywołała miejscową chorobę. Jednak jeżeli nie zareagujemy w porę, bakteria może ze skóry dostać się do naczyń krwionośnych i limfatycznych i przedostać się do narządów wewnętrznych, gdzie może spowodować poważniejsze objawy choroby. 

U dzieci i kobiet w ciąży w leczeniu boreliozy skórnej nie można stosować niektórych antybiotyków. Leczenie antybiotykiem powinno trwać do 3 tygodni. Takie samo leczenie stosujemy także, gdy borelioza przechodzi w formę przewlekłą i ujawnia się pod postacią porażenia nerwów czaszkowych, najczęściej nerwu twarzowego. Także przy niewielkich zaburzeniach rytmu serca, spowodowanych atakiem bakterii na mięsień sercowy, leczymy się w ten sam sposób, chociaż czasami dodatkowo trzeba zastosować lek na zaburzenia rytmu serca. Przy boreliozowym zapaleniu stawów stosujemy te same antybiotyki, jednak czas leczenia musi być wydłużony. W tej sytuacji leczenie powinno trwać ok. 28 dni.

Poważniejsze późne postaci boreliozy także leczymy antybiotykoterapią, jednak wymaga to stosowania mocniejszych leków. Neuroboreliozę, czyli zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub mózgu, trzeba zazwyczaj leczyć antybiotykami podawanymi dożylnie. Trwa to zazwyczaj 14–28 dni, w zależności od tego, czy poprawa następuje, czy nie. Takie samo leczenie stosujemy, kiedy pojawią się na skutek choroby poważne zaburzenia rytmu serca lub nawracające zapalenia stawów.

W leczeniu późnej postaci skórnej boreliozy, czyli przewlekłego zanikowego zapalenia skóry, polegającego na ścieńczeniu skóry z fioletowymi przebarwieniami również stosowane są antybiotyki. W tej odmianie choroby leczenie jednak może się przeciągnąć nawet do 40 dni. Czasami konieczne jest dodatkowe podawanie leków przeciwbólowych, a przy nawracających zapaleniach stawów konieczne może być jego odbarczanie poprzez jego nakłucie.

Leczenie boreliozy w jej początkowym stadium jest skuteczne aż w 90%! Nie trzeba panikować, kiedy ugryzie nas kleszcz. Wystarczy jedynie obserwować uważnie, czy nie pojawia się rumień na skórze, a gdy się pojawi, szybko udać się do lekarza po skuteczne leczenie. Przewlekła forma boreliozy jest trudniejsza do leczenia, a zwłaszcza do wyleczenia, ale leczenie też może być skuteczne. Ważne tylko, aby była postawiona właściwa diagnoza, a w późnych stadiach choroby może być to bardzo trudne – czas od zakażenia jest bardzo długi i trudno powiązać objawy, które są mało charakterystyczne, z przyczyną. Nie zwlekajmy z wizytą u lekarza, jeśli coś nas niepokoi, choćby nawet wydawało się błahe i niewarte konsultacji. Leczenie wdrożone późno jest na pewno lepsze niż to niewdrożone wcale.