Przeszczep serca

Zabieg transplantacji serca składa się tak naprawdę z trzech operacji. Pierwsza operacja to pozyskanie serca od dawcy. Organ pobiera się od osoby, u której nastąpiła śmierć pnia mózgu, a narządy wewnętrzne, oprócz mózgu, pracują dzięki lekom i urządzeniom podtrzymującym życie. Zespół medyczny pobiera organ i przewozi w niskiej temperaturze do miejsca zabiegu. Serce musi być przeszczepione w ciągu 6 godzin po uzyskaniu go. Druga operacja polega na usunięciu zniszczonego serca u pacjenta, trzecia operacja to umieszczenie nowego serca u pacjenta. Obecnie operacja polega na założeniu tylko 5 linii szwów lub "zespolenia", podczas którego łączy się duże naczynia wchodzące do i wychodzące z serca.

Wskazania i przeciwwskazania do przeszczepu serca

Co roku w Stanach Zjednoczonych 4 000 osób kwalifikowanych jest do przeszczepu serca, do transplantacji pozyskuje się ich ok. 2 000.

Serce jest skomplikowaną pompą. U większości pacjentów kierowanych do tej operacji serca narząd nie jest w stanie pompować odpowiedniej ilości tlenu i składników odżywczych do komórek ciała. Istnieje grupa pacjentów, u których istotą zaburzeń dystrybucji krwi jest złe przewodnictwo elektryczne serca. Determinuje to:

• rytm serca;
• skurcze mięśnia sercowego;
• częstość uderzeń.

Nie wszystkie osoby jednak mogą być poddane przeszczepowi. Warunkiem jest, by wszystkie inne organy były w dobrej kondycji. Nie wykonuje się transplantacji u osób:

• z infekcją;
• z chorobą nowotworową;
• z zaawansowaną cukrzycą;
• palących papierosy;
• nadużywających alkoholu.

Pacjenci oczekujący na przeszczep muszą zmienić swój styl życia i przyjmować liczne lekarstwa. Poddawani są także testom psychologicznym. Poza tym serce dawcy musi być kompatybilne z biorcą w zakresie systemu immunologicznego, aby zminimalizować możliwość odrzutu narządu. Narząd musi być także dostarczony według pewnych zasad. Otrzymują je w pierwszej kolejności osoby najbardziej chore i te, u których jest duże podobieństwo antygenowe z sercem dawcy.

Odrzucenie przeszczepu serca

Ludzki organizm dzięki systemowi odpornościowemu rozpoznaje i eliminuje obce tkanki takie, jak bakterie czy wirusy. Atakuje także przeszczepione organy. Dzieje się tak, gdy organy zostają odrzucone – rozpoznane są jako obce ciała. Możliwość odrzucenia przeszczepu zmniejsza się przez podawanie leków immunosupresyjnych, czyli leków obniżających odpowiedź organizmu na obce tkanki. Mogą zdarzyć się również przewlekłe objawy odrzutu, wówczas tkanka narasta i blokuje narządy krwionośne serca. Leki immunosupresyjne pomagają zapobiegać odrzutom poprzez osłabienie reakcji obronnej organizmu, ale także czynią organizm bardziej podatny na infekcje i choroby nowotworowe. Objawy odrzucenia przeszczepu są podobne do symptomów infekcji:

• osłabienie;
• zmęczenie;
• złe samopoczucie;
• gorączka;
• objawy grypopodobne (dreszcze, bóle głowy, oszołomienie, biegunka, mdłości, wymioty).

Jeśli pacjenci po transplantacji serca odczuwają takie dolegliwości, powinni jak najszybciej trafić do lekarza. Przeprowadzi on badania i sprawdzi funkcjonowanie serca. Jeśli nie ma dowodów potwierdzających odrzut narządu, szukana jest przyczyna infekcji, by można ją było skutecznie leczyć.

Monitoring odrzucenia przeszczepu serca

Obecnie metodą monitorowania odrzucenia przeszczepu jest biopsja mięśnia serca. Jest to prosty zabieg dla doświadczonego kardiologa i może być wykonany w warunkach ambulatoryjnych. Najpierw wprowadza się cewnik do żyły szyjnej. Stamtąd cewnik jest umieszczany w prawej części serca (prawa komora), używa się przy tym fluoroskopii. Cewnik ma bioptom na końcu. Jest to zestaw dwóch małych filiżanek, które mogą być zamknięte i można dzięki temu pobrać małe próbki mięśnia sercowego. Tkanki są weryfikowane pod mikroskopem przez patologa. Na podstawie ustaleń patolog może powiedzieć, czy istnieje lub nie istnieje odrzucenie. Wtedy też odpowiednio ustala się leczenie immunosupresyjne. Naukowcy starają się opracować mniej inwazyjne metody monitorowania odrzutów. Istnieje wysoko zaawansowane badanie, które może być przeprowadzone na podstawie próbki krwi, co jest bardzo obiecującą i łatwiejszą dla pacjenta metodą. Badanie polega na szukaniu specyficznych genów w komórkach krwi, a ich ilość decyduje o odrzucie.
 

By móc przeprowadzać więcej przeszczepów, potrzeba większej ilości dawców. To wymaga jednak zmiany myślenia ludzi o samych transplantacjach i uświadomienia, jakie mogą przynieść efekty. Lepsze metody ochrony organów oraz ochrony i leczenia odrzutów są stale udoskonalane, jednakże nigdy nie będzie wystarczającej liczby dawców. Sztuczne serce co prawda już istnieje, ale ma ograniczoną trwałość. Pacjenci ze sztucznym sercem są narażeni na wystąpienie infekcji i zakrzepów krwi. Ciągle opracowywane są lepsze rozwiązania.