Badania profilaktyczne. Które należy wykonywać?

Badania profilaktyczne dostarczają informacji o zdrowiu i pozwalają na wczesne wykrycie choroby. Wbrew powszechnej opinii, nie należy do nich morfologia krwi. Jakie zatem badania wykonywać regularnie, by uniknąć chorób?

Badania profilaktyczne zleca najczęściej lekarz rodzinny w oparciu o listę załączoną do ustawy o podstawowej opiece zdrowotnej. Znajduje się na niej ponad 50 różnych badań, do których pacjent ma prawo. Część z nich jest elementem profilaktyki, część należy traktować wyłącznie diagnostycznie.

Zobacz film: "Choroby serca najczęstszą przyczyną zgonów Polaków"

  • Samo określenie "badanie profilaktyczne" jest bardzo umowne. To, co w opinii publicznej uchodzi za profilaktykę, często jest bowiem diagnozą potrzeby dalszych badań. Dlaczego? Samo wykonanie takiego badania nie uchroni pacjenta przed zachorowaniem – mówi dr Michał Sutkowski, rzecznik prasowy Kolegium Lekarzy Rodzinnych.

Morfologia niewiele powie. Zbadaj cukier

Które zatem badania można uznać za ewidentnie profilaktyczne? - Możemy tutaj wmienić np. badanie poziomu cukru, choć jest ono zarówno elementem profilaktyki, jak i diagnostyki.

Załóżmy, że wynik takiego badania wychodzi nieznacznie ponad normę (70 – 100 jd.), 110 jednostek. Po powtórzeniu, jest taki sam. Chory nie ma jeszcze cukrzycy, ale może mieć tzw. pre diabetes, wskazujący na stan przedcukrzycowy – mówi dr Sutkowski.

6 produktów, które chronią mózg i zapobiegają chorobie Alzheimera

Alzheimer to ciężka choroba. Wyniszcza układ nerwowy i sprawia, że chory nie jest w stanie prawidłowo funkcjonować. Traci pamięć, nie poznaje bliskich,...

  • Spoglądając na taki wynik możemy zachęcać pacjenta do zdrowszego trybu życia, co będzie już profilaktyką cukrzycy. Podobnie jest z badaniem na cholesterol, które może pomóc w zmniejszyć ryzyko udaru czy zawału. Pomiar nie będzie profilaktyką, natomiast zalecenia zdrowotne – już tak.

Jednym z najczęściej wykonywanych badań krwi jest morfologia. W tym roku w Polsce wykonano setki tysięcy takich pomiarów, a wszystkich badań hematologicznych (dotyczących krwi) zrobiono w 2015 roku 9 136 450 mln.

Dr Joanna Szeląg, lekarz rodzinny jednak podkreśla: Morfologia krwi nie jest badaniem profilaktycznym, ponieważ nie wyklucza schorzeń. Często przychodzą do mnie pacjenci, u których wyniki tego pomiaru są prawidłowe, ale osoby są chore – dodaje. - Dlatego właśnie bezpodstawne wykonywanie tego badania nie ma żadnego sensu - dodaje.

Rozmowa z lekarzem zamiast badania

Czy to oznacza, że pacjenci nie powinni się badać? Absolutnie nie. Ważne jest, by dbać o swoje zdrowie, jednak nie należy tego robić tylko i wyłącznie za pomocą badań. Istotne są również: prawidłowa dieta, sport, ograniczenie stresu, rzucenie nałogów – jeśli je posiadamy.

  • Niestety, ale nie może być tak, że pacjent przychodzi i mówi, że chce badania i wychodzi. Często podczas takich wizyt, gdy lekarz dopytuje i pogłębia wywiad, okazuje się, że pacjent wykazuje objawy choroby. Wtedy zleca wykonanie większej ilości badań, niż on oczekiwał. Badania są krokiem diagnostyki pacjenta – wskazuje dr Szeląg.

Indywidualne podejście

Ponadto lekarze podkreślają, że w profilaktyce ważne jest indywidualne podejście do pacjenta. Specjaliści medycyny rodzinnej powinni zawsze szukać przyczyny faktu, że pacjent oczekuje skierowania na badanie. Nie można bowiem określić ogólnych wskazań do wydania takiego dokumentu.

  • Dla każdej grupy pacjentów mamy inne zalecenia, inne pomiary, inne wskazania, inne ścieżki postępowania – podkreśla rzecznik Kolegium Lekarzy Rodzinnych.

Co zatem z badaniami zalecanymi, które wiele lekarzy zaleca wykonać np. raz w roku (badanie cukru we krwi, moczu, poziomu cholesterolu czy hormonów)?

  • Oczywiście, mają one sens, ale nie należy ich traktować jak przymusu czy obowiązku. To są zalecenia orientacyjne, które są zalecane na podstawie najczęściej występujących chorób - mówi dr Sutkowski.

Zawsze jednak należy pamiętać, że najważniejsza jest rozmowa z lekarzem. Jest bardziej prawdopodobne, że on częściej może zapobiec chorobie niż samo badanie.

Liczba wykonanych badań w I półroczu (styczeń-czerwiec) 2016 r.:

  • badania hematologiczne: 9 136 450,
  • badania biochemiczne i immunochemiczne w surowicy krwi: 34 655 509,
  • badanie moczu: 4 622 239,
  • badanie kału: 485 588,
  • badania układu krzepnięcia: 1 882 533,
  • badania mikrobiologiczne: 273 613,
  • badania elektrokardiograficzne (EKG) w spoczynku: 1 879 772,
  • USG nerek, moczowodów, pęcherza moczowego: 175 297
  • USG brzucha i przestrzeni zaotrzewnowej, w tym wstępnej oceny gruczołu krokowego: 811 534,
  • spirometria: 60 634.
Ewa Rycerz

O autorze

Ewa Rycerz

Zdobywczyni Nagrody Specjalnej w konkursie Dziennikarz Medyczny 2016 Roku. Członkini Stowarzyszenia Dziennikarze dla Zdrowia. W mediach od 2007 r. Karierę zaczynała w Radiu Centrum, następnie związała się z Kurierem Lubelskim i Wydawnictwem Wspólnota. W WP abcZdrowie i WP parenting od 2015 r.

Redakcja abcZdrowie.pl, 11 miesięcy temu

Badania

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Badania
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Pomocni lekarze

Artykuły Badania
Badania

Co to jest ECPW? (WIDEO)

Co to jest ECPW? (WIDEO) Odtwórz wideo

ECPW, czyli endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna, to połączenie technik endoskopowych z badaniem rentgenowskim. Na czym polega to badanie (...) ? Przed badaniem ECPW pacjentowi podaje się leki...

Badania

Co to jest endoskopia? (WIDEO)

Co to jest endoskopia? (WIDEO) Odtwórz wideo

może dokładnie obejrzeć ewentualne zmiany, ale nie tylko. W czasie endoskopii można pobrać próbki do dalszych, mikroskopowych badań, a także zatamować (...) były grube i sztywne, co wiązało się w dużym dyskomfortem dla pacjenta i większą...

Badania

Co to jest endoskop? (WIDEO)

Co to jest endoskop? (WIDEO) Odtwórz wideo

tego jest on wykorzystywany do pobierania próbek do dalszych badań ze zmienionych chorobowo miejsc, do tamowania krwawień i do innych drobnych (...) . Istnieją dwa główne rodzaje endoskopów: endoskopy giętkie, czyli fiberoskopy (wykorzystywane...

Badania

Badania, których nie powinniśmy się bać

Badania, których nie powinniśmy się bać

Kolonoskopia Bolesne i wstydliwe - takie najczęściej są badania, które musimy wykonywać przynajmniej raz na jakiś czas podczas kontroli lekarskiej (...) w podwyższonej grupie ryzyka (np. po 50. roku życia). Osoby niechętnie podchodzą...

Badania

Jak zdrowe są twoje stopy? Sprawdź, czy zdadzą ten test

Jak zdrowe są twoje stopy? Sprawdź, czy zdadzą ten test

Czy twoje stopy są zdrowe? Dostrzeżenie wczesnych oznak problemów ze stopami może uchronić cię przed chorobami. Przeprowadź test stworzony przez Cherise Dyal, asystentkę profesora chirurgii ortopedycznej na Albert Einstein College of Medicine w Bronksie...

Badania

Biopsja jądra

w nasieniu plemników lub komórek plemnikotwórczych, co pozwala na poznanie przyczyny niepłodności. Badanie pozwala także na wyizolowanie plemników (...) , wykorzystanych następnie do zapłodnienia in vitro, co w obecnych czasach jest...

Badania

Biopsja ssąca jelita cienkiego

Biopsja ssąca jelita cienkiego jest badaniem stosowanym w celu zdiagnozowania chorób jelita cienkiego. Wykorzystywana jest tutaj metoda z użyciem (...) śluzówki jelita cienkiego i następnie badany jest pod kątem histopatologicznym....

Badania

Kruchość osmotyczna

Badanie kruchości osmotycznej pozwala wykryć czy krwinki czerwone mają skłonność do rozpadania się. Badanie wykonuje się, aby dowiedzieć (...) się, czy u badanego występuje niedokrwistość hemolityczna...

Badania

Kolposkopia - opis, wskazania, cele, przygotowanie, przebieg

ludzkiego). Umożliwia też dokładną ocenę pozostałych części dolnego odcinka narządów rodnych kobiety. Warto przekonać się do tego badania i zapoznać (...) z jego przebiegiem i możliwościami. Kolposkopia - opis i wskazania do badania To...