Cukrzyca wtórna

Cukrzyca wtórna to postać cukrzycy, której przyczyną są różne zespoły chorobowe lub przyjmowane leki. Tak jak w przypadku cukrzycy typu 1 i typu 2 objawem cukrzycy wtórnej jest podwyższony poziom cukru we krwi. Cukrzyca nie jest jednak w tym przypadku wiodącą chorobą. Zwiększona glikemia jest spowodowana innymi chorobami lub wynika z przyjmowania substancji chemicznych zaburzających funkcję insuliny i metabolizm glukozy. Cukrzyca wtórna jest rzadką postacią cukrzycy, stanowiącą ok. 2-3% wszystkich przypadków.

Polecane wideo:

1. Przyczyny cukrzycy wtórnej

Cukrzyca jest przewlekłą chorobą metaboliczną, objawiającą się podwyższonym stężeniem glukozy we krwi. Przyczyną cukrzycy może być niedobór insuliny, czyli hormonu trzustkowego obniżającego poziom cukru we krwi lub oporność niektórych komórek ciała (np. mięśni, wątroby) na insulinę (insulinooporność), co upośledza przenikanie glukozy do wnętrza komórek. W cukrzycy wtórnej zaburzenie regulacji poziomu cukru we krwi wynika z towarzyszących stanów chorobowych lub przyjmowanych leków.

1.1. Zaburzenia genetyczne a cukrzyca wtórna

Jednym z czynników odpowiedzialnych za wystąpienie cukrzycy mogą być mutacje genetyczne w obrębie genów odpowiedzialnych za funkcjonowanie komórek produkujących insulinę w trzustce, czyli tzw. komórek beta wysp trzustkowych. Dochodzi wtedy do niedostatecznego wydzielania insuliny i w efekcie do utrzymywania się zbyt wysokiego poziomu cukru we krwi.

Zaburzenia genetyczne prowadzące do cukrzycy mogą być także związane z działaniem insuliny. Jednym z nich jest defekt szlaku tworzenia insuliny, powodujący niezdolność do przekształcenia w insulinę jej prekursora – proinsuliny. W efekcie nie powstaje właściwy hormon, będący w stanie obniżyć poziom cukru we krwi. Inną przyczyną cukrzycy wtórnej jest wytwarzanie przez komórki wadliwych cząsteczek insuliny, które z większą trudnością wiążą się ze swoim receptorem i gorzej spełniają swoją funkcję regulacyjną. W przypadku powyższych zaburzeń konsekwencje zdrowotne zwykle są umiarkowane i objawiają się najczęściej różnie nasiloną insulinoopornością, czyli gorszą tolerancją węglowodanów.

1.2. Choroby a rozwój cukrzycy wtórnej

  • Choroby trzustki

Trzustka jest narządem odpowiedzialnym za produkcję i wydzielanie insuliny do krwi, w związku z czym jej uszkodzenie poprzez proces chorobowy lub uraz, może prowadzić do rozwoju cukrzycy. Najczęstsze przyczyny uszkodzenia trzustki mogące spowodować cukrzycę to zapalenie trzustki, uraz mechaniczny, rak trzustki oraz chirurgiczne usunięcie części lub całości tego narządu. Zazwyczaj uszkodzenie trzustki musi być znaczne, aby doszło do wystąpienia cukrzycy wtórnej. Wyjątkiem jest rak trzustki, którego niektóre postacie powodują cukrzycę przy zajęciu nawet niewielkiej części trzustki.

W pewnych przypadkach także mukowiscydoza może doprowadzić do cukrzycy wtórnej. Jest to genetycznie uwarunkowana choroba polegająca na defekcie budowy kanałów chlorkowych, co powoduje podwyższone stężenie chlorków w pocie. Nazywana jest czasami chorobą “słonych dzieci”, ze względu na występujący od urodzenia, wyjątkowo słony pot. Konsekwencje wspomnianego zaburzenia dotyczą nie tylko potu, ale w zasadzie wszelkich wydzielin ustroju. W przypadku trzustki problem polega na zwiększonej gęstości soku trzustkowego. Lepka wydzielina może spowodować zaczopowanie przewodów, którymi enzymy trzustkowe są doprowadzane do dwunastnicy, aby wspomóc proces trawienia. Jeżeli przewody trzustkowe zostaną zaczopowane, dochodzi do zapalenia trzustki, które może doprowadzić do cukrzycy.

Inną wrodzoną ogólnoustrojową chorobą mogącą doprowadzić do cukrzycy jest hemochromatoza. Istotą tej choroby jest nieprawidłowy metabolizm żelaza, które odkłada się w tkankach. Po pewnym czasie komórki i narządy “przeładowane żelazem” mogą ulec trwałym uszkodzeniom. Jeżeli zniszczone zostaną komórki beta trzustki, dochodzi do rozwoju cukrzycy.

1.3. Zaburzenia hormonalne w cukrzycy wtórnej

W niektórych chorobach endokrynologicznych dochodzi do zwiększonego wydzielania hormonów, o działaniu przeciwstawnym do insuliny. Mogą one powodować hiperglikemię, czyli podwyższone stężenie glukozy we krwi. Cukrzyca może więc towarzyszyć chorobom, takim jak akromegalia (zwiększone wydzielanie hormonu wzrostu) czy zespół Cushinga (nadmiar glikokortykosteroidów). Zalicza się tu także pewne rodzaje nowotworów, np. guz glukagonowy i guz chromochłonny, które produkują hormony wpływające na metabolizm węglowodanów. We wspomnianych przypadkach cukrzyca ustępuje, jeśli dojdzie do normalizacji stężenia hormonów pod wpływem leczenia, np. usunięcia guza.

1.4. Wpływ leków na rozwój cukrzycy wtórnej

Wiele rodzajów leków i substancji chemicznych zaburza wydzielanie insuliny. Substancje te nie wywołują bezpośrednio cukrzycy, ale mogą do niej doprowadzić u osób z insulinoopornością. Preparaty, które mogą przyczynić się do rozwoju cukrzycy wtórnej to np.:

  • glikokortykosteroidy,
  • hormony tarczycy,
  • kwas nikotynowy,
  • beta-mimetyki,
  • tiazydyl,
  • fenytoina,
  • interferon alfa,
  • Vacor (trutka na szczury).

1.5. Zakażenia a rozwój cukrzycy wtórnej

Niektóre zakażenia mogą doprowadzić do rozwoju cukrzycy, jeśli pod wpływem infekcji dojdzie do zniszczenia komórek beta, produkujących insulinę. Dotyczy to np. osób z wrodzoną różyczką. Poza tym pewne infekcje wirusowe, np. cytomegalia, zakażenie wirusem Coxsackie B, adenowirusem lub świnka mogą także spowodować cukrzycę.

2. Objawy cukrzycy wtórnej

Objawy oraz kryteria rozpoznania cukrzycy wtórnej są takie same jak w przypadku cukrzycy typu 1 i cukrzycy typu 2. Aby cukrzycę uznać za wtórną, konieczne jest wykazanie choroby lub stanu przyczyniającego się do występowania podwyższonego poziomu cukru we krwi. Osoby z zaburzeniami hormonalnymi lub przyjmujące leki hiperglikemizujące powinny regularnie kontrolować poziom cukru we krwi. Zwiększone stężenie glukozy nie powoduje często żadnych objawów, dopóki nie dojdzie do dramatycznego wzrostu glikemii, co może stanowić zagrożenie zdrowia i życia.

3. Leczenie cukrzycy wtórnej

Terapia w cukrzycy wtórnej zależy od przyczyny wystąpienia podwyższonego poziomu cukru we krwi. Jeżeli jest to choroba powodująca trwałe uszkodzenie trzustki, konieczne może być stałe przyjmowanie leków przeciwcukrzycowych lub insuliny. W przypadku przemijających czynników, jak np. tymczasowe przyjmowanie sterydów, cukrzyca zwykle ustępuje po zakończeniu terapii.

Cukrzyca wtórna jest typem cukrzycy, która rozwija się pod wpływem innych chorób lub przyjmowanych leków. Została wyszczególniona w klasyfikacji cukrzycy, biorącej pod uwagę przyczyny podwyższonego poziomu cukru we krwi, a nie jedynie sposoby jej leczenia. Pod pojęciem cukrzycy wtórnej kryje się więc nieprawidłowa glikemia, której przyczyną mogą być niektóre choroby genetyczne, choroby i urazy trzustki, leki zaburzające metabolizm węglowodanów oraz niektóre zakażenia.

Ewa Drozdowicz, ponad rok temu

Bibliografia

  • Bernas M., Czech A., Tatoń J. Diabetologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3370-0
  • Gill G.V., Pickup J.C., Williams G. Cukrzyca - trudne pytania, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2001, ISBN 83-88778-13-7
  • Otto-Buczkowska E. Cukrzyca - patogeneza, diagnostyka, leczenie, Borgis, Warszawa 2005, ISBN 83-85284-50-8
  • Colwell J.A. CUKRZYCA - nowe ujęcie diagnostyki i leczenia, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-87944-77-7

Rodzaje cukrzycy

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Rodzaje cukrzycy
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Uraz a

~Kulawy • ostatni post 2 dni temu

1
Artykuły Rodzaje cukrzycy
Rodzaje cukrzycy

Czym jest cukrzyca typu 3?

działania insuliny mogą wywołać ten rodzaj cukrzycy. W typie 3 cukrzycy mieści się również cukrzyca LADA, czyli autoimmunologiczna postać tej choroby (...) Cukrzyca typu 3 lub tzw. inny typ cukrzycy...

Rodzaje cukrzycy

Cukrzyca młodzieńcza

Cukrzyca młodzieńcza jest to dawna nazwa cukrzycy typu 1, cukrzycy insulinozależnej. Swoją nazwę wzięła od tego, iż pojawia się w młodym wieku (...) i poliuria. Cukrzyca typu 1 wymaga iniekcji insuliny do końca życia. ...

Rodzaje cukrzycy

Cukrzyca brunatna

, drobnoguzkowa marskość wątroby oraz cukrzyca. Hemochromatoza pierwotna często może być mylona z zapaleniem wątroby lub chorobami serca. Przyczyny cukrzycy (...) , tzw. hemosyderyny i pojawiają się objawy cukrzycy...

Rodzaje cukrzycy

Cukrzyca LADA

. Co to znaczy? Ni mniej ni więcej to, że w organizmie chorego powstają przeciwciała przeciwko własnym komórkom. W cukrzycy typu LADA główną rolę (...) w zniszczeniach komórek beta wysp trzustkowych odgrywają przeciwciała anty-GAD i...

Rodzaje cukrzycy

Cukrzyca u kobiet a antykoncepcja

dla kobiet z cukrzycą, z uwagi na większego ryzyko zagrożenia dla kobiety i jej dziecka, kiedy ciąża jest nieplanowana. Dostępne są różne rodzaje (...) kobiet. Istotne jest właściwe stosowanie środków antykoncepcyjnych. Jaką...

Cukrzyca

Menopauza a cukrzyca

Menopauza a cukrzyca

Najnowsze badania nie wykazują związku pomiędzy występowaniem cukrzycy a menopauzą.

Cukrzyca

Cukrzyca a praca

Cukrzyca a praca

Prawidłowo leczona cukrzyca nie ma wpływu na codzienną aktywność. Osoby chore na cukrzycę nie mogą zamykać się w domu, wręcz przeciwnie &ndash (...) u ludzi z cukrzycą typu 1, jak i typu 2. Stres psychiczny...

Zaćma

Zaćma wtórna

Zaćma wtórna

to tzw. zaćma wtórna. Jak można ją leczyć? Co to jest zaćma wtórna? Szacuje się, że około 20 proc. pacjentów, którzy przeszli (...) operację usunięcia zaćmy, po pewnym czasie skarży się na...

#dziejesienazywo – Zdrowie

Skutki zdrowotne otyłości

mogą być skutkiem nadmiernej wagi. Cukrzyca, miażdżyca, nadciśnienie, depresja. Czy wiesz co grozi osobom z nadwagą?