Kacheksja

Kacheksja to złożony proces metaboliczny prowadzący do wyniszczenia organizmu. Termin „kacheksja” pochodzi z języka łacińskiego (łac. cachexia) lub języka greckiego (gr. kacheksia), co oznacza zły stan ciała. Objawy kacheksji to m.in.: utrata masy ciała, lipoliza, zanik mięśni i narządów wewnętrznych, jadłowstręt, przewlekle występujące nudności, osłabienie, zaburzenia czucia i hipermetabolizm. Występuje zwykle u pacjentów z przewlekłymi chorobami, np. w chorobie nowotworowej albo AIDS.

Jak pozbyć się uczucia ciężkich nóg?

Przyczyny kacheksji

Kacheksja bywa inaczej określana jako zespół wyniszczenia nowotworowego. U większości chorych z zaawansowanym rakiem i AIDS występuje ciężkie niedożywienie. Notuje się, że u ponad 80% pacjentów w nieuleczalnym stadium choroby nowotworowej dochodzi przed śmiercią do wyniszczenia organizmu. W około 80% do kacheksji prowadzą nowotwory górnego odcinka przewodu pokarmowego i w 60% nowotwory płuc. Wiąże się to nie tylko z redukcją tkanki tłuszczowej, ale również z rozpadem mięśni i upośledzeniem łaknienia. Także pacjenci z guzami litymi (z wyjątkiem raka piersi) mają wyniszczony organizm. Kacheksja występuje częściej u dzieci i osób w podeszłym wieku, co sprawia, że jej postęp jest jeszcze bardziej wyraźny. Wyniszczenie organizmu to także skutek niewydolności nerek, niewydolności serca, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc czy zakażenia wirusem HIV.

Niedożywione dziecko

Zdjęcie przedstawia niedożywione dziecko karmione sondą nosowo-żołądkową.

Efekty wyniszczenia organizmu

Ocena kliniczna kacheksji wymaga uwzględnienia szerokiego spektrum cech i dolegliwości. Do najczęściej wymienianych skutków kacheksji zalicza się:

W patogenezie wyniszczenia istotną rolę odgrywa wzmożona produkcja cytokin indukowana za pomocą mediatorów wytwarzanych przez nowotwór albo organizm gospodarza. Kacheksja pobudza układ neurohormonalny. Wzrasta stężenie hormonu stresukortyzolu, nasila się aktywność reniny, angiotensyny i aldosteronu, spada produkcja insuliny. Niższa wartość BMI (ang. Body Mass Index) może wynikać z ogólnoustrojowego procesu zapalnego, na co wskazuje zazwyczaj podwyższone OB i stężenie białka C-reaktywnego. Jadłowstręt w chorobie nowotworowej to często skutek zaburzeń ośrodkowych mechanizmów regulacji łaknienia, ale bardzo istotny wpływ mają także czynniki psychogenne (obniżenie nastroju, depresja, niepokój, lęk, uczucie bólu, zaburzona samoocena, czynniki psychospołeczne).

Wyniszczenie organizmu powoduje, że stężenie albuminy w osoczu jest zazwyczaj zmniejszone. Proste pomiary, np. obwód mięśni ramienia (na beztłuszczową masę ciała), mogą być przydatne do monitorowania zmian żywieniowych lub wpływu leczenia u pacjentów. Bardziej zaawansowane badania laboratoryjne są zazwyczaj niepotrzebne. Testy immunologiczne nie stanowią wiarygodnych markerów stanu odżywienia u chorych na raka czy ludzi cierpiących na zaburzenia odporności z powodu AIDS.

Terapia kacheksji

Leczenie wyniszczenia ma na celu poprawę ogólnego stanu pacjenta, nawet jeśli choroba nowotworowa jest mocno zaawansowana, a rokowania – słabe. Terapia powinna obejmować kompleksowe postępowanie farmakologiczne, dietetyczne i rehabilitacyjne, a zespół prowadzący winien składać się z lekarzy, pielęgniarki i dietetyka. Postępowanie zmierza do: opanowania choroby podstawowej, zniesienia nudności i wymiotów, poprawy łaknienia oraz perystaltyki jelit, zniwelowania zaburzeń wchłaniania, zredukowania anemii, przeciwdziałania bólowi i obniżonemu nastrojowi.

Niekiedy może być konieczna interwencja zabiegowa, np. w niedrożnościach spowodowanych rozrostem komórek nowotworowych. Odpowiednio zbilansowana dieta ma poprawić stan chorego poprzez wzrost podaży kalorii. Właściwe żywienie polepsza też jakość życia chorego. Istotna jest odpowiednia ilość białka – pełnowartościowego i dobrze przyswajalnego. Posiłki powinny być małe, ale energetyczne i spożywane często. Niejednokrotnie stosuje się specjalne odżywki. Jeżeli odżywianie drogą doustną nie jest możliwe, należy rozważyć inne sposoby, np. żywienie pozajelitowe (żywienie dożylne).

Kamila Krocz, ponad rok temu

Bibliografia

  • Melstrom L.G., Melstrom K.A. Jr., Ding X.Z., Adrian T.E., Mechanisms of skeletal muscle degradation and its therapy in cancer cachexia, „Histol Histopathol” 2007, nr 22 (7).
  • Trisdale M.J., Cachexia in cancer patients. Review, Nat Rev Cancer 2002.
  • Deptała A. Onkologia w praktyce, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3225-3

Źródła zewnętrzne

Onkologia

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Kacheksja
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Kacheksja
Kacheksja

Niedożywione dziecko

Niedożywione dziecko

Zdjęcie przedstawia niedożywione dziecko karmione sondą nosowo-żołądkową.

Niedożywienie organizmu

Wyniszczenie organizmu

Kacheksja to zespół wyniszczenia organizmu. Występuje przy wielu schorzeniach, przede wszystkim w chorobach nowotworowych układu pokarmowego (...) (zwłaszcza trzustki i żołądka). Przyczynia się do głębokiego wyniszczenia organizmu. Pacjenci...

Newsy

Kacheksja - szansa na leczenie?

Jak wskazują badania, prawie jedna trzecia pacjentów cierpiących na nowotwór umiera z powodu kacheksji, czyli stanu wyniszczenia - utraty mięśni (...) i leczyć kacheksję zanim stanie się ona nieodwracalna. Doktor Antonio...