Antybiotyki

Antybiotyki są powszechnie stosowanymi środkami w leczeniu infekcji bakteryjnych. Ich nazwa pochodzi od dwóch grecki słów: „anti”, oznaczającego „przeciw”, oraz „bios”, czyli „życie”. Antybiotyki przyczyniają się do uśmiercenia żywych bakterii, przy czym mimo swej toksyczności nie zagrażają ludzkiemu życiu. Za pierwszy lek z tej grupy uznaje się penicylinę, którą w 1928 roku odkrył Alexander Fleming. Wynalazek ten umożliwił podjęcie skutecznej walki z drobnoustrojami chorobotwórczymi. Od tego momentu nastąpił gwałtowny rozwój atybiotykoterapii.

Spis treści

Działanie antybiotyków

Ze względu na działanie wyróżniamy dwa rodzaje antybiotyków:

antybiotyki bakteriobójcze – zabijają komórki drobnoustrojów;
antybiotyki bakteriostatyczne – zmieniają metabolizm komórki bakteryjnej, tym samym uniemożliwiając jej rozrost i namnażanie.

Działanie antybiotyków polega na tym, że substancje te zaburzają proces syntezy ściany komórkowej bakterii oraz wpływają na stopień przepuszczalności błony komórkowej bakterii. Mogą także doprowadzić do zakłócenia syntezy białek, a nawet do zahamowania syntezy kwasów nukleinowych.

Dziecko a antybiotyki

Antybiotyki dla dzieci okazują się najlepszą metodą leczenia infekcji... »

Mimo tak toksycznego działania, nie powodują uszkodzeń w obrębie komórek ciała człowieka. Dzieje się tak, ponieważ antybiotyki działają tylko na te struktury komórkowe, które są obecne w budowie bakterii, natomiast nie występują w organizmie ludzkim. Za pomocą antybiotyków leczy się różnorodne choroby zakaźne. Jednak preparaty są wykorzystywane nie tylko w leczeniu infekcji bakteryjnych. Stosuje się je także w profilaktyce schorzeń wsierdzia, by nie dopuścić do rozwoju stanu bakteryjnego w tej okolicy. Ponadto leki te wykorzystuje się także do wzmacniania odporności u osób cierpiących na neutropenię.

Rodzaje antybiotyków

Nazwy antybiotyków są zróżnicowane, ponieważ substancje te różnią się od siebie budową chemiczną. Ze względu na to kryterium wydzielamy następujące rodzaje antybiotyków:

β-laktamy (penicyliny, cefalosporyny, monobaktamy, karbapenemy, trinemy, penemy oraz inhibitory β-laktamaz);
aminoglikozydy, które dzielą się na aminoglikozydy streptydynowe, aminoglikozydy deoksystreptaminowe oraz aminocyklitole;
antybiotyki peptydowe (w tej grupie wyróżnia się: polipeptydy, streptograminy, glikopeptydy, lipopeptydy, glikolipopeptydy, glikolipodepsypeptydy);
tetracykliny występujące pod dwiema postaciami, tetracykliny właściwej oraz glicylocykliny;
makrolidy;
linkozamidy;
amfenikole;
rifamycyny;
pleuromutyliny;
mupirocyna;
kwas fusydowy.

Dodatkowo wyróżniamy także leki przeciwgrzybicze i leki przeciwprątkowe.

Antybiotyki różnią się między sobą stopniem wchłaniania. Niektóre z nich są bardzo dobrze wchłaniane z przewodu pokarmowego, dlatego też możliwe jest ich doustne przyjmowanie, inne natomiast muszą być podawane choremu drogą dożylną bądź domięśniową, bo niemożliwe jest ich wchłanianie z przewodu pokarmowego. Domięśniowej podaży wymagają głównie cefalosporyny. Kolejna różnica między antybiotykami dotyczy sposobu ich usuwania z organizmu. Zdecydowana większość antybiotyków wydalana jest wraz z moczem, tylko nieliczne usuwane są wraz z żółcią. Ponadto antybiotyki różnią się także łatwością, z jaką przenikają do tkanek. Część z nich szybko przenika do tkanek organizmu, część natomiast czyni to niezwykle wolno. Stosowanie antybiotyków i ich wybór w konkretnym przypadku w dużej mierze zależy od chorób, na jakie cierpi dany pacjent. Przykładowo, osobie cierpiącej na schorzenia nerek nie można przepisać leku wydalanego wraz z moczem, bo może to wywołać różnorodne komplikacje.

Działania niepożądane antybiotyków

Antybiotyki należą do leków względnie bezpiecznych dla zdrowia ludzkiego, a ich toksyczne działa wpływa tylko na rozwijające się w organizmie drobnoustroje. Zdarza się jednak, że niektóre antybiotyki wywołują reakcje alergiczne. Po zastosowaniu antybiotyku może pojawić się na ciele wysypka oraz obrzęk, a objawom skórnym towarzyszy podwyższona temperatura ciała. Reakcja uczuleniowa w skrajnych przypadkach powoduje śmierć chorego, dlatego przed wprowadzeniem leku do terapii konieczne jest przeprowadzenie testów alergicznych. Gdy pod wpływem antybiotyków naturalna flora bakteryjna ulega zniszczeniu, wówczas mogą pojawić się zaburzenia trawienia. Do tego rodzaju powikłania dochodzi przy doustnym stosowaniu antybiotyków. Aby nie dopuścić do nich, lekarze często przepisują pacjentowi preparaty chroniące florę jelitową. Ponadto antybiotyki mogą wpływać niekorzystnie na różne narządy, przyczyniają się do chorób nerek oraz wątroby, działają toksycznie na ucho wewnętrzne i szpik kostny. Ze względu na ryzyko wystąpienia niepożądanego działania, antybiotyki powinny być stosowane ściśle według wskazań lekarza i tylko z jego polecenia.

Artykuły Antybiotyki

Antybiotyki u dzieci

Antybiotyki u dziecka podawane są tylko w ciężkich chorobach bakteryjnych, w postaci zawiesiny lub dożylnie. Czasem jednak może wystąpić uczulenie lub alergia na antybiotyk u dziecka.

Antybiotyki dla dzieci okazują się najlepszą metodą leczenia infekcji bakteryjnych. Niektóre z tej grupy leków są niedostępne dla najmłodszych, m.in. antybiotyki z grupy tetracyklin czy fluorochinolony.<br />
<br />
Niektórzy rodzice uważają, że antybiotykoterapia to najlepsze panaceum na wszystkie choroby dziecka. Najwięcej emocji budzi podawanie tych leków niemowlętom. Tymczasem nie ma większego sensu stosowanie ich przy infekcjach wirusowych, gdyż wirusy są na nie całkowicie obojętne. Bardzo często pediatra przepisuje maluchowi na przeziębienie właśnie antybiotyki. Dziecko nie ma jeszcze zapalenia bakteryjnego, a przyjmuje leki, które niekoniecznie przynoszą korzyści. Gorączka również nie jest wskazana do stosowania antybiotyków. Kiedy antybiotyki powinny być podawane dziecku?

Rodzaje antybiotyków

Rodzajów antybiotyków jest wiele. Grupy antybiotyków różnią się między sobą pod wieloma względami: działaniem, mechanizmem działania, zastosowaniem oraz spektrum działania.

Antybiotyki a słońce

Antybiotyki i słońce łącznie mogą wywołać niekorzystne zmiany dla organizmu. Mogą wystąpić odczyny fotoalergiczne lub reakcje fotoalergiczne. Jakie antybiotyki mogą uczulać na słońce?

Naturalne antybiotyki

Naturalne antybiotyki to związki występujące w grzybach, bakteriach czy niektórych roślinach, wykorzystywane w lecznictwie. Nie są one modyfikowane przez człowieka.

Preparaty roślinne były do pewnego czasu stosowane jako metoda leczenia jedynie w tradycji medycyny ludowej. Dziś postęp tej dziedziny spowodował, że na temat skuteczności terapeutycznej samych roślin leczniczych i środków pochodzenia roślinnego wiemy coraz więcej. Umożliwiły to nowoczesne techniki badawcze, które służą do oceny substancji leczniczych i dostarczania coraz więcej danych na temat działania. Co ciekawe, mimo wielkich osiągnięć w zakresie syntezy chemicznej, wielu naukowców oraz lekarzy praktyków w XX wieku zwróciło się ponownie ku stosowaniu produktów roślinnych.<br />
<br />
Antrazwiązki, cukry prioste i złożone, saponiny, flawonoidy, glikozydy, antocyjany, alkaloidy, kumaryny, garbniki oraz olejki eteryczne należą grup związków czynnych. Do substancji izolowanych z roślin natomiast zalicza się taminę, antropinę, morfinę, kofeinę, rezerpinę, kodeinę, ergotaminę, digoksynę, chininę oraz kopolaminę.<br />
<br />
Jaka jest skuteczność owych preparatów? Odpowiedzi na to pytanie udzieli nasz ekspert – dr Leszek Walentynowicz, lekarz rodzinny.

Odporność na antybiotyki

Odporność na antybiotyki uniemożliwia działanie tych leków na bakterie. Właściwości te mogą być cechą naturalną lub nabytą. Najczęstsza przyczyna oporności to zbyt częste ich stosowanie.

Antybiotyki a alkohol

Antybiotyki i alkohol? To najczęściej zadawane pytanie, gdy rozpoczynana jest terapia antybiotykowa. Warto wiedzieć, jakie mogą wystąpić zagrożenia w wyniku połączenia obu tych substancji.

Bakterie chorobotwórcze

Bakterie chorobotwórcze wywołują u człowieka szereg chorób skóry, cewki moczowej, pochwy i innych. Bakterie probiotyczne są nam niezbędne. W walce z tymi pierwszymi stosowane są antybiotyki.

Antybiotyki - za i przeciw

Leczenie antybiotykami, tak jak innymi lekami, posiada zalety, ale także wiąże się z pojawieniem skutków ubocznych. Warto wiedzieć, do czego może doprowadzić nieprawidłowe stosowanie tych leków.

Wątroba jest jednym z najbardziej pracowitych narządów organizmu. Hepatocyty (komórki wątroby) są odpowiedzialne za odtruwanie organizmu z toksyn, które pochodzą z żywności i są zbędnymi produktami przemiany materii oraz przetwarzają składniki odżywcze w postać lepiej przyswajalną przez organizm. Wątroba produkuje heparynę, która reguluje krzepliwość krwi, oraz niektóre białka odpornościowe. Gromadzi glikogen i przechowuje niektóre witaminy.<br />
<br />
Polacy bardzo często spożywają w nadmiarze leki na wszelkie codzienne bolączki. Choć nie zawsze dawkowanie leków jest koniecznością, coraz więcej osób je zażywa, w w szczególności paracetamol – występujący w licznych środkach przeciwbólowych. Niestety, spożywanie leków w nadmiarze wpływa niekorzystnie na pracę wątroby. Szczególnie niebezpieczne są antybiotyki, leki przeciwgrzybicze i przeciwdepresyjne. Farmaceutyki mogą prowadzić do uszkodzenia komórek wątroby.

Czy w ciąży można brać antybiotyki i czy można używać inhalatorów do astmy?

Przyjmowanie leków w ciąży jest kwestią budzącą wiele wątpliwości. Jakiekolwiek środki farmaceutyczne mogą źle wpłynąć na rozwój dziecka , mogą też przyczynić się do wystąpienia u niego wad ...

Inhalatory do astmy w czasie ciąży mają tę właściwość, że przyjmowany z nich lek trafia do płodu w mniejszej ilości, a same są bezpieczniejsze od tabletek.

Antybiotyki w ciąży

Antybiotyki w ciąży mogą negatywnie wpłynąć na rozwój płodu. Przyjmowanie leków w ciąży powinno odbywać się pod kontrolą lekarza. Kobieta powinna jednak znać ryzyko, które się z tym wiąże.

Lekarz, zanim przepisze antybiotyki lub jakiekolwiek inne leki kobiecie w ciąży lub karmiącej, musi przeanalizować wszystkie plusy i minusy takiej kuracji.

Leki w ciąży

Leki w ciąży powinny być zawsze przyjmowane po konsultacji z lekarzem. Choć są wielkim dobrodziejstwem medycyny, to jednak nie mają obojętnego wpływu na rozwój płodu.

Przed spożyciem jakichkolwiek leków należy skonsultować się z ginekologiem lub lekarzem prowadzącym ciążę.

Ciąża

Dwie kreski na teście ciążowym potrafią uszczęśliwić niejedną kobietę, która stara się o dziecko. Jednak w pierwszych tygodniach ciąża może dać się we znaki: poranne mdłości, bóle głowy, ...

Na pytanie czy można uprawiać seks w ciąży czy też nie nadal nie ma jednoznacznej opinii. Lekarze na ten temat zazwyczaj wypowiadają się mało precyzyjnie, co sprawia, że wiele par w obawie, że dziecku w czasie łóżkowych uniesień może stać się krzywda odmawia sobie tej przyjemności.<br />
<br />
Jak się jednak okazuje takie działanie jest bezzasadne, bo kochając się we właściwy sposób można cieszyć się seksem i nie zagrażać w ten sposób maluchowi w brzuszku. Jeśli warunki są spełnione zarówno matka jak i dziecko są bezpieczne. Jedno jest zatem pewne – decyzja o uprawianiu stosunku płciowego powinna być dobrze przemyślana.<br />
<br />
Pojawiają się zatem pytania: jakie pozycje są w tym czasie najlepsze? Czy penetracja może być głęboka? Czy kochając się ryzykuje się przedwczesny poród czy co gorsza poronienie? Czy nie lepiej po prostu zachować wstrzemięźliwość? Na te niekończące się i dość sporne pytania odpowiada profesor Krzysztof Czajkowski, kierownik Kliniki Ginekologii i Położnictwa Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Toksoplazmoza w ciąży

Toksoplazmoza w ciąży, zwłaszcza w jej pierwszym trymestrze, skutkuje poważnymi powikłaniami u płodu. Toksoplazmoza jest chorobą odzwierzęcą, zakaźną i pasożytniczą, a wywołuje ją pierwotniak.

Kot jest ostatecznym żywicielem pasożyta, który może być wydalony w jego stolcu, dlatego kobiety w ciąży pod żadnym pozorem nie powinny zmieniać piasku i czyścić kuwety.

Tabletka "72 h po"

Tabletka „72 godziny po” stosowana jest w przypadku, gdy zawiodła jakaś inna metoda antykoncepcyjna (np. pękła prezerwatywa ), doszło do gwałtu czy żar uniesień spowodował, że nie użyto żadnej z ...

Antykoncepcja ma za zadanie zapobiegać płodności kobiety. Niestety, czasami niektóre metody zabezpieczenia przed ciążą zawodzą, może dojść do pęknięcia prezerwatywy lub kobieta zapomni o tabletce antykoncepcyjnej. Coraz częściej mówi się o antykoncepcji awaryjnej, która jest określana również jako antykoncepcja „po” czy antykoncepcja ratunkowa. Stosuje się ją jeżeli zdarzy się sytuacja nieprzewidziana, która stwarza ryzyko zajścia w niepożądaną ciążę.<br />
<br />
Antykoncepcja awaryjna polega na zażyciu tabletki, która zawiera dużą ilość hormonu zwanego progesteronem. Hormon oddziałuje natychmiast na wszystkie struktury błony śluzowej macicy i uniemożliwia zagnieżdżenie się komórki jajowej. Tabletka „po” powinna być wzięta jak najwcześniej po stosunku (do 72 godzin), w przypadku, gdy istnieje ryzyko zapłodnienia. Antykoncepcja „po” może być stosowana jedynie w sytuacjach kryzysowych, np. pęknięcie prezerwatywy w czasie stosunku, przemocy i gwałtu.

Jak zwalczyć trądzik?

Co to jest trądzik?   Trądzik to ogólny termin używany do opisania pryszczy, zaskórników oraz grudek powstających na skórze.  Bakterie, znane jako Propionibacterium acnes, są normalnym mieszkańcem ...

Retinoidy to związki chemiczne, substancje pochodne witaminy A, niezbędnej dla zdrowej skóry. Popularne retinoidy zmniejszają gruczoły łojowe i wydzielanie łoju, działają przeciwzapalnie i przeciwzaskórnikowo. Są odpowiedzialne za wzrost i prawidłowy stan komórek nabłonka oraz redukują liczbę bakterii w mieszkach włosowych.<br />
<br />
Pochodne witaminy A są niezbędne w leczeniu trądziku i wielu innych chorób skóry. Tretinoina i izotretinoina to dwa rodzaje tych substancji, które są składnikami żelów i kremów. W terapii na trądzik zwiększają podaż tlenu do wnętrza skóry oraz hamują rozwój bakterii odpowiedzialnych za powstanie trądziku. Związki chemiczne zapobiegają powstawaniu wykwitów skórnych oraz rozjaśniają cerę trądzikową. Każda kuracja antybiotykowa powinna odbywać się pod ścisłą kontrolą dermatologa. Wskutek silnego działania retinoidów skóra może ulec podrażnieniu.

Leczenie boreliozy

Borelioza to choroba dość częsta i jest powszechnie znana. Ludzie boją się boreliozy, co jednak ma pozytywne następstwa – tzn. jeżeli znajdą zmianę na skórze, która mogła powstać na skutek ...

Osutka

Osutki polekowe to reakcje uczuleniowe na leki, stosowane na skórę lub doustnie. Objawy niepożądane po stosowaniu leków występują u 15 - 30% pacjentów, a osutki polekowe to jedne z nich. Działania ...

Zmiany osutkowe pojawiają się w związku z zastosowaniem niektórych leków.

Zdrowotne właściwości żurawiny

Nowe badania naukowe rzuciły cień na skuteczność żurawiny w walce z zapaleniem pęcherza. Okazuje się jednak, że badania te przeprowadzono nierzetelnie.

Żurawina jest cennym środkiem na zapalenie pęcherza. Jej spożycie nie doprowadza do niszczenia mikroorganizmów, z których część może być pożyteczna dla organizmu. Poza tym kapsułki żurawinowe nie doprowadzają do rozwoju odporności na antybiotyki.

Posiew nasienia

Posiew nasienia to badanie płodności męskiej polegające na ocenie jakości spermy, a szczególnie obecności w niej bakterii oraz grzybów. Posiew spermy jest także wykonywany przed każdym zabiegiem ...

Jak się opalać w solarium?

Jeśli nie masz czasu lub cierpliwości, aby leżeć na plaży i wygrzewać się na słońcu, solarium może być dla ciebie alternatywą. Warto z niego skorzystać również zimą, kiedy cierpimy z powodu braku ...

Przed rozpoczęciem opalania w solarium, warto zapoznać się z zasadami bezpiecznego korzystania z tego typu zabiegów.

Pytania do eksperta

Czy klindamycynę można stosować z innymi lekami?

Jestem po operacji tętniaka (3,5 roku temu) - tętnica przednia łącząca. Dziś stomatolog przepisał mi antybiotyk C***-M** 600 mg z powodu stanu ropnego w zębie. Pamiętam, że lekarz ogólny mówił, że nie powinnam brać antybiotyków. Czy jest on dla mnie bezpieczny? Dodatkowo zażywam również leki na nadciśnienie: L***, I*** i I***. Proszę o odpowiedź, czy leki nie kolidują ze sobą. (Antybiotyki)

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Antybiotyk na ból gardła

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin