Kreatynina - charakterystyka, badanie, klirens kreatyniny, wyniki

Kreatynina to substancja, które powstaje w wyniku przemiany materii. Jest produkowana przede wszystkim w mięśniach szkieletowych, a wydalana głównie przez nerki, razem z moczem, choć występuje również we krwi. Kreatynina jest również narzędziem do pomiaru oceny wielkości przesączania kłębuszkowego, co stanowi jeden z najważniejszych wskaźników prawidłowej pracy nerek. Nadmierne obciążenie tych narządów przemianą kreatyny do kreatyniny może bowiem prowadzić do upośledzenia możliwości filtracji. Sprawdź, na czym polega badanie kreatyniny, kiedy się je wykonuje oraz o czym może świadczyć zbyt wysokie lub zbyt niskie stężenie kreatyniny w osoczu.

Choroby nerek mogą rozwijać się często stopniowo, nie powodując większych objawów. W celu oceny prawidłowej pracy nerek niezbędne jest wykonanie m.in. badania poziomu kreatyniny. Na czym polega to badanie i jak interpretować jego wyniki?

Zobacz film: "Polacy żyją aż 7 lat krócej niż Szwedzi"

1. Kreatynina - charakterystyka

Kreatynina to poza mocznikiem jeden z podstawowych związków azotowych we krwi. Jej produkcja odbywa się w mięśniach. Powstaje jako produkt uboczny w wyniku degradacji kreatyny. Codziennie 1–2 % kreatyny zostaje przekształcone w kreatyninę, początkowo trafia do osocza, a następnie zostaje wydalone przez nerki. Na ilość kreatyniny, która jest wydalana w ciągu doby wpływa m.in. masa mięśniowa, płeć, ogólny stan zdrowia oraz wiek badanego. Ilość ta będzie zatem większa w przypadku mężczyzn, a mniejsza u kobiet oraz dzieci.

ZADBAJ O NERKI!

Sprawdź, co należy robić, aby zachować zdrowie nerek .

 

Na poziom kreatyniny we krwi wpływa również ilość zjadanego mięsa. U osób, dla których mięso to podstawa ich codziennego jadłospisu poziom kreatyniny we krwi jest znacznie wyższy niż u tych, którzy nie spożywają go wcale lub jedzą bardzo rzadko. Jej poziom zależy również od szybkości, z jaką jest wydalana z organizmu. Norma kreatyniny obejmuje przedział 62–124 mmol/l (0,7–1,4 mg/dl).

Badanie stężenia kreatyniny pomaga ocenić funkcje nerek. Jeżeli nerki pracują prawidłowo, to kreatynina prawie całkowicie zostaje przefiltrowana przez kłębuszki nerwowe. W przypadku zaburzenia ich pracy następuje wzrost poziomu kreatyniny. Często oznacza to odwodnienie, zapalenie nerek lub zakażenie układu moczowego. Może się jednak zdarzyć, że poziom stężenia kreatyniny będzie niski, mimo nieprawidłowości w pracy nerek. Dotyczy to jednak głównie osób starszych o małej masie mięśniowej.

2. Kreatynina - badanie

Do podstawowych badań kreatyniny należy obliczenie jej stężenia w krwi oraz w moczu. Stwierdzenie zwiększonej ilości kreatyniny w surowicy wymaga szybkiej konsultacji lekarskiej. Tym bardziej, jeżeli towarzyszą temu różne dolegliwości, jak gorączka, problemy z oddawaniem moczu, biegunka oraz wymioty.

Inne ważne badanie to pomiar wydalania kreatyniny wraz z moczem. Zbiórkę moczu do czystego naczynia o objętości 2–3 litrów należy rozpocząć rano dzień przed planowanym badaniem. Pierwszy mocz poranny powinien być oddany do toalety. Każdy kolejny oddajemy do naczynia, w tym ranny mocz z następnego dnia przed oddaniem go do laboratorium. Przy ocenie tego badania powinien być uwzględniany również wynik badania stężenia kreatyniny w surowicy.

3. Kreatynina - klirens kreatyniny

Dokładniejszym badaniem, które pomaga ocenić czynność nerek, jest tzw. klirens kreatyniny. Dzięki niemu można zbadać wskaźnik GFR, który informuje nas o wielkości przesączania kłębuszkowego. Pomaga określić przepływ osocza przez nerki w czasie jednej minuty. Na podstawie tego badania można zbadać stopień niewydolności nerek. Do wyliczenia klirensu kreatyniny są potrzebne następujące dane: wielkość stężenia kreatyniny w surowicy i moczu, objętość badanego moczu, czas jego zbiórki oraz waga i wzrost pacjenta. Następnie podstawia się je do odpowiedniego wzoru.

Wskazaniem do przeprowadzenia badania jest występowanie wszelkich objawów, które mogłyby świadczyć o niewydolności nerek. W przypadku, gdy zauważysz u siebie obrzęki na twarzy, głównie pod oczami, obrzęk nadgarstków lub jakiekolwiek zmiany w barwie lub ilości oddawanego moczu, a przy tym odczuwasz pieczenie w trakcie jego oddawania, może to oznaczać zaburzenia w funkcjonowaniu nerek.

W dniu poprzedzającym badanie klirensu kreatyniny trzeba zrezygnować z kubka ulubionej kawy lub herbaty ze względu na ich moczopędne właściwości. Poza tym lepiej unikać przyjmowania dużej ilości leków i suplementów diety, które mogą wpłynąć na wynik badania. Przed badaniem ważne jest odpowiednie nawodnienie organizmu. W tym celu należy wypić min. 0,5 litra wody.

4. Kreatynina - wyniki

W przypadku obniżonego klirensu kreatyniny możemy mieć do czynienia z zaburzeniami w prawidłowym dopływie krwi do nerek lub ich niedrożnością. Wskaźnik ten może także oznaczać zastoinową niewydolność serca, ostrą lub przewlekłą niewydolność nerek lub infekcje dróg moczowych.

Z kolei podwyższenie klirensu kreatyniny może być wynikiem nadmiernej aktywności fizycznej, diety bogatej w dużą ilość mięsa oraz ciąży. Na obniżenie stężenia kreatyniny może także wpływać stosowanie niektórych antybiotyków i leków w chemioterapii. Dlatego w przypadku zauważenia u siebie jakichkolwiek podejrzanych objawów i złych wyników, warto jak najszybciej skonsultować się ze specjalistą w celu podjęcia dalszych kroków.

spis treści
rozwiń
Następny artykuł: Kreatynina we krwi

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!