Trwa ładowanie...

Przyczyny otyłości pierwotnej i wtórnej

Przyczyny otyłości są bardzo różne, zawsze jednak prowadzą do pogorszenia zdrowia, samopoczucia i jakości funkcjonowania. Podłoże tego problemu leży zarówno w nieprawidłowym sposobie odżywiania i braku aktywności fizycznej, ale i stanie zdrowia oraz predyspozycjach genetycznych. Co warto wiedzieć?

Zobacz film: "Najbardziej kaloryczne jedzenie świata"

spis treści

1. Jakie są przyczyny otyłości?

Przyczyny otyłości, nazywanej epidemią XX i XXI wieku, są bardzo różne. W przypadku otyłości pierwotnej dużą rolę odgrywa dodatni bilans energetyczny, to jest przyjmowanie większej ilości energii pod postacią pokarmów w stosunku do zapotrzebowania organizmu.

Nie zawsze jednak otyłość jest bezpośrednią konsekwencją przejadania się i braku aktywności fizycznej. W przypadku otyłości wtórej winę ponoszą choroby o podłożu hormonalnym i genetycznym.

2. Co to jest otyłość?

Otyłość to uwarunkowane nadmiernym rozwojem tkanki tłuszczowej zwiększenie masy ciała znacznie powyżej wartości prawidłowych, które ustalono dla wieku, płci i rasy.

Fenotypowo wyróżnia się otyłość prostą i otyłość typu brzusznego, która jest szczególnie niebezpieczna. Ma to związek z tym, że przyczynia się do rozwoju chorób cywilizacyjnych, zwiększa ryzyko daru mózgu, zawału serca i cukrzycy typu 2.

Bez względu na przyczyny i typ, otyłość to poważny problem i kwestia społeczna. Jest to bowiem nie tylko kwestia wyglądu i samopoczucia, ale i zdrowia. Należy ją zatem traktować nie jako defekt kosmetyczny, a poważną przewlekłą chorobę, która cechuje się nadmiernym odkładaniem tkanki tłuszczowej w organizmie.

Charakterystyczne dla otyłości jest to, że prowadzi do pogorszenia jakości życia, ale również niepełnosprawności i chorób, a także pojawienia się ryzyka przedwczesnego zgonu.

Rekomendowane przez naszych ekspertów

3. Przyczyny otyłości pierwotnej

U podstaw rozwoju otyłości pierwotnej leży długotrwałe zaburzenie bilansu energetycznego. Pojawia się, gdy energia spożyta przekracza energię wydatkowaną. Na powstawanie dodatniego bilansu energetycznego wpływa:

  • nieprawidłowy sposób żywienia: spożywanie nadmiaru kalorii (wartość energetyczna diety jest kluczowa), nadmiar cukru i nasyconych kwasów tłuszczowych (co sprzyja odkładaniu się tkanki tłuszczowej),
  • błędy dietetyczne: nieregularne posiłki, duża obfitość spożywanych posiłków, podjadanie i nieświadome spożywanie kalorii, niejedzenie śniadań, spożywanie zbyt późnych i obfitych kolacji, nieodpowiednie przyrządzanie potraw, np. panierowanie i smażenie,
  • brak ruchu, niski poziom aktywności fizycznej, za co odpowiada brak czasu, zmęczenie oraz niski poziom motywacji,
  • picie zbyt małej ilości płynów, co wpływa na zwolnienie przemiany materii,
  • czynniki genetyczne: zarówno budowa ciała, jak i skłonność do nadmiernego gromadzenia tkanki tłuszczowej częściowo zapisane są w genach.

Udowodniono, że najbardziej efektywne w redukcji masy ciała jest połączenie diety o obniżonej wartości energetycznej ze zwiększoną aktywnością fizyczną. Przed rozpoczęciem terapii otyłości za pomocą modyfikacji nawyków żywieniowych oraz zwiększeniem dawki ruchu warto jednak przeprowadzić wnikliwą diagnostykę wraz z wykluczeniem jej wtórnych przyczyn.

4. Przyczyny otyłości wtórnej

Otyłość wtórna pojawia się przy zaburzeniach endokrynologicznych, chorobach organicznych podwzgórza, rzadkich zespołach uwarunkowanych genetycznie oraz z powodów jatrogennych.

Najczęściej spotykaną przyczyną otyłości wtórnej jest niedoczynność tarczycy. Choroba prowadzi do spadku stężenia tyroksyny (FT4) i trójjodotyroniny (FT3) w surowicy oraz zwolnienia metabolizmu. Otyłość to jeden z jej częstych i typowych objawów, ponieważ hormony tarczycy biorą udział w metabolizmie makroskładników, odpowiadają za bilans wodny i przemiany energetyczne zachodzące w organizmie. Ich niedobór, co oczywiste, może wpływać na obniżenie metabolizmu, wzrost masy ciała i nieefektywność prób jej redukcji.

Za otyłość mogą również odpowiadać zaburzenia w funkcji podwzgórza, między innymi guzy, urazy, a także wrodzone zespoły, takie jak zespół Pradera Williego oraz Bardeta-Biedla. Inne przyczyny otyłości wtórnej to niewydolność przysadki i zespół Cushinga.

Tendencję do tycia obserwuje się również w zespołach genetycznych, takich jak zespół Downa, Turnera i Klinefeltera. Otyłość może być także skutkiem zażywania leków, między innymi glikokortykosteroidów czy leków przeciwdepresyjnych.

Rozważając problem przyczyn otyłości nie można zapomnieć o jej uwarunkowaniach psychologicznych. To zarówno cechy osobowości czy trudności w radzeniu sobie ze stresem i emocjami, jak i zaburzenia mechanizmu samoregulacji, depresja oraz zaburzenia odżywiania. To: zespół kompulsywnego jedzenia (BED), syndrom jedzenia nocnego (NES) i bulimia psychiczna (BN).

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.