Zatrucia grzybami - objawy, przyczyny, leczenie

Zatrucie grzybami może nawet zakończyć się śmiercią, dlatego trzeba być ostrożnym podczas zbierania i przyrządzania grzybów. Objawy zatrucia grzybami są bardzo charakterystyczne i obejmują m.in. dolegliwości żołądkowe. Jak rozpoznać zatrucie grzybami i co zrobić w momencie wystąpienia objawów?

spis treści

Zobacz film: "Jak odróżnić grzyby jadalne od trujących?"

1. Zatrucie grzybami - jakich grzybów unikać?

Grzyby dzielimy na jadalne, niejadalne i trujące. Grzyby jadalne to wybrane gatunki grzybów wielkoowocnikowych, które uznane są za smaczne i nietrujące. Grzyby niejadalne to takie, które nie wytwarzają toksycznych substancji, ale z różnych względów nie nadają się się do spożycia. Są niesmaczne i nie nadają się do przetwarzania.

Grzyby trujące to grzyby, które zawierają substancje trujące, których stężenie jest toksyczne dla człowieka. Zaliczamy do nich m.in. muchomory.

Zanim wybierzemy się na grzybobranie powinniśmy dokładnie zapoznać się z poszczególnymi gatunkami grzybów. Czasem odróżnienie grzyba jadalnego od trującego jest na pierwszy rzut oka niemożliwe. Niewprawny zbieracz może pomylić np. muchomora zielonego z gąską zieloną albo czubajką kanią. Co roku w sezonie grzybobrania dochodzi do zatruć grzybami.

Długoletni zbieracze doskonale wiedzą, że nie należy zbierać grzybów, które mają białe lub pomarańczowe blaszki pod kapeluszem.

2. Zatrucie grzybami - właściwości odżywcze grzybów

Grzyby jadalne zawierają niewiele cennych substancji odżywczych, są jednka wykorzystywane w kuchni, ze względu na swoje walory smakowe. W większości grzyby jadalne zbiera się ze stanu dzikiego. W uprawie znajdziemy m.in. pieczarki i boczniaki. Grzyby jadalne można spożywać w postaci duszonej, smażonej, gotowanej i pieczonej. Trzeba jednak pamiętać, że nieodpowiednio przechowywane grzyby jadalne mogą być szkodliwe.

Grzyby jadalne są też ciężkostrawne, dlatego po ich zjedzeniu mogą pojawić się dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Nie mają one nic wspólnego z zatruciem grzybami, ale są uciążliwe.

Kiedy jadalne grzyby stają się trujące? Błędy, które popełniają Polacy
Kiedy jadalne grzyby stają się trujące? Błędy, które popełniają Polacy [7 zdjęć]

Trwa sezon na grzyby. Mieszkańcy Polski tłumnie wybierają się na wędrówki do lasu. Nie tylko w celu odprężenia,...

zobacz galerię

Grzybów nie powinno się podawać dzieciom do 7. roku życia i osobom z zaburzeniami funkcjonowania przewodu pokarmowego. Zdrowe osoby mogą jeść grzyby, jednak ich nadmiar może spowodować niestrawność, a smażone lub duszone w tłuszczu mogą zaostrzyć zapalenie trzustki lub pęcherzyka żółciowego.

3. Zatrucie grzybami - objawy

Głównymi objawami zatrucia grzybami są nudności, ból brzucha, biegunka i wymioty. Mogą mieć one różne nasilenie, ale jeśli podejrzewamy, że objawy te pojawiły się po zjedzeniu grzybów, konieczna jest interwencja lekarska. Zatrucie grzybami może prowadzić do śmierci.

O zatruciu grzybami mogą świadczyć również inne objawy, które na początku ciężko jest połączyć z działaniem grzybów. Należą do nich obfite, zlewne poty, bóle głowy, łzawienie, zaczerwienienie twarzy i uczucie gorąca, zaburzenia widzenia, spadek ciśnienia i zapaść.

Toksyny wydzielane przez grzyby atakują nie tylko układ pokarmowy, ale też nerwowy i krwionośny. Mogą wywoływać halucynacje, zaburzenia neurologiczne i rozpad czerwonych ciałek krwi. Nie wolno ignorować żadnych niepokojących objawów, które pojawią się po zjedzeniu grzybów.

3.1. Zatrucie grzybami - czas wystąpienia objawów

Objawy zatrucia grzybami zwykle nie pojawiają się od razu. W przypadku muchomora sromotnikowego objawy zatrucia grzybem pojawiają się dość późno, bo dopiero po 8-16 godzinach od spożycia grzyba. Związane jest to z przenikaniem trucizny do krwi. Objawy zatrucia muchomorem sromotnikowym to zawroty i ból głowy, nudności i wymioty, biegunka, ból brzucha, przyspieszone tętno i trudności w oddychaniu. Objawy zatrucia grzybem mogą utrzymywać się przez kilkanaście godzin. Toksyna niszczy wątrobę, nerki i inne narządy. Śmierć z powodu zatrucia muchomorem sromotnikowym następuje po 2-3 dniach, a w przypadku słabszego zatrucia po 10-13 dniach.

Objawy zatrucia borowikiem szatańskim lub olszówką pojawiają się po ok. 3-5 godzinach od spożycia tych grzybów. Pojawiają się nudności, wymioty, bóle głowy i brzucha. Objawy zatrucia grzybami są uzależnione od rodzaju zatrucia.

4. Zatrucie grzybami - cyklopeptydowe, cytotoksyczne

W tej grupie zatruć wyróżnia się trzy trucizny:

  • amatotoksyny, które blokują transkrypcję lub translację, doprowadzając do martwicy komórek,
  • fallotoksyny, które uszkadzają błonę komórkową,
  • werotoksyny, mające działanie podobne do fallotoksyn.

Objawy zatrucia grzybami pojawiają się po 6-8 godzinach od spożycia. Są to silne wymioty, biegunka, bóle brzucha i odwodnienie organizmu. Charakterystycznym objawem zatrucia jest wstrząs hipowolemiczny. Dzieci i osoby starsze bądź osłabione mogą umrzeć już na tym etapie objawów. Po ok. 2-3 dniach stan chorego poprawia się, ale na krótko. Toksyny krążące w organizmie powodują ciężkie uszkodzenia narządów wewnętrznych i sprawiają, że przestają one prawidłowo funkcjonować. Zwykle osoba, która uległa zatruciu umiera z powodu niewydolności wielonarządowej.

5. Zatrucie grzybami - gyromitrynowe, monometylohydrazynowe

W niektórych grzybach obecna jest toksyna o nazwie gyromitryna. Jest ona toksyczna dla ludzi, ale zazwyczaj podczas obróbki termicznej ulega częściowemu rozkładowi. Pierwsze objawy zatrucia grzybami zawierającymi tę toksynę pojawiają się zwykle po 6-8 godzinach od spożycia. Zaliczamy do nich duże osłabienie, biegunkę i ból brzucha. Czasem po kilku dniach chory wraca do zdrowia, częściej jednak toksyna powoduje uszkodzenie wątroby i rzadko nerek. Do wymienionych wcześniej objawów zatrucia grzybami dochodzą krwawienie, skurcze i utrata świadomości. Czasem tego typu zatrucie kończy się śmiercią.

6. Zatrucie grzybami - muskarynowe

W tym wypadku substancją trującą w grzybach jest muskaryna. Objawy zatrucia grzybami zawierającymi tę truciznę pojawiają się zwykle po 15-30 minutach, czyli niemal natychmiast po zjedzeniu trującego grzyba. Zaliczamy do nich ślinotok, bardzo silne pocenie się, biegunkę, wymioty, kolki brzuszne, trudności z oddychaniem, odkasływanie różową i spienioną plwociną.

Potem pojawiają się bóle głowy, zaburzenia równowagi, zwężenie źrenic i zaburzenia widzenia, spadek ciśnienia krwi, zawał serca i śpiączka. Objawy zatrucia grzybami tego rodzaju są gwałtowne, ale można je leczyć. Choremu jak najszybciej należy podać atropinę.

7. Zatrucie grzybami - koprynowe

Niektóre grzyby zawierają substancję zwaną kopryną. jest ona trująca w połączeniu z alkoholem etylowym. Jeśli po zjedzeniu grzybów zawierających truciznę w ciągu 48 godzin napijemy się alkoholu pojawią się objawy zatrucia grzybami. Zaliczamy do nich zaczerwienie skóry spowodowane przekrwieniem, dreszcze, nadmierną potliwość, ból głowy i złe samopoczucie.

Czasem pojawiają się też wymioty i biegunka. W miarę rozprzestrzeniania się toksyny do objawów zatrucia grzybami dołączają zaburzenia rytmu serca i zapaść. Objawy zazwyczaj ustępują po kilku godzinach, mogą jednak znów się pojawić, jeśli chory sięgnie po alkohol.

Czernidlak pospolity to grzyb, który powoduje szczególne objawy zatrucia. Początkowo zjedzenie go wywołuje mały nieżyt żołądkowo-jelitowy. Jeśli w najbliższym czasie, nawet po 2-3 dniach, dojdzie do spożycia alkoholu etylowego, to spowoduje opisane wyżej objawy. Pierwsza pomoc polega na płukaniu żołądka, podaniu dożylnie witaminy C i żelaza.

8. Zatrucie grzybami - izoksazolowe, neurotoksyczne

Zatrucie tego rodzaju wywołują następujące toksyny: baeocystyna, bufotenina, norbaeocystyna, psylocybina i psylocyna. Objawy zatrucia grzybami zawierającymi te związki chemiczne pojawiają się dość szybko bo już po ok. 20 minutach od zjedzenia grzyba. Należą do nich zaburzenia równowagi i koordynacji ruchów, zawroty głowy i mdłości. Pojawiają się także zaburzenia widzenia i słuchu oraz halucynacje. Objawy zatrucia grzybami tego rodzaju zwykle mijają po 3-6 godzinach, a chory zasypia ze zmęczenia.

9. Zatrucie grzybami - gastrotoksyczne

Zatrucie gastrotoksyczne ma na ogół lekki przebieg. Objawy zatrucia grzybami tego rodzaju obejmują głównie dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Substancje zawarte w grzybach mogą powodować podrażnienie i zapalenie błon śluzowych układu pokarmowego. Po trzech godzinach pojawiają się pierwsze objawy zatrucia grzybami. Należą do nich bóle brzucha, mdłości, biegunka, wymioty i wzdęcia. Zwykle objawy te mijają samoistnie po około 2 dniach. Zatrucie tego rodzaju nie pozostawia trwałych skutków. Nie warto jednak go ignorować, bo nawet lekkie zatrucie może mieć niespodziewany przebieg.

Nasi eksperci rekomendują:

10. Zatrucie grzybami - orellaninowe

Zatrucie grzybami tego rodzaju jest dość nietypowe. Pierwsze objawy zatrucia mogą wystąpić po 36 godzinach. Znane są rónież przypadki pojawienia się objawów zatrucia grzybami tego rodzaju nawet po czternastu dniach. Pierwsze objawy to delikatne mdłości, lekka biegunka i wymioty. Potem następuje okres bezobjawowy. W tym czasie toksyna stopniowo uszkadza nerki, powodując że przestają one prawidłowo funkcjonować. Po kilku tygodniach objawy przybierają na sile. Pojawia się skąpomocz, prowadzący do powstania odmy płucnej i innych schorzeń. Jeśli dawka trucizny nie była śmiertelna pacjent może przeżyć, ale jego nerki ulegną poważnemu uszkodzeniu.

11. Zatrucie grzybami - trucizny termolabilne

Niektóre grzyby zawierają trujące związki, które rozpadają się pod wpływem długotrwałej obróbki termicznej. Wystarczy dłużej je gotować, a potem odlać wodę, w której były przygotowywane. Do grzybów termolabilnych zalicza się m.in. opieńki, które uważane są za grzyby jadalne, ale dopiero po odpowiednim przygotowaniu. Jeśli w grzybie pozostanie toksyna powoduje ona dolegliwości podobne, jak przy zatruciu gastrotoksycznym.

12. Zatrucie grzybami - reakcja alergiczna

Do tej grupy grzybów zaliczamy takie, które nie zawierają toksycznych związków, a mimio to powodują odpowiedź układu odpornościowego, która polega na nadprodukcji przeciwciał. Objawy tego rodzaju są zależne od gatunku grzyba i rodzaju alergenu. Mogą być bardzo zróżnicowane.

13. Zatrucie grzybami - jak postępować w przypadku zatrucia

Objawów zatrucia grzybami nie można lekceważyć, ponieważ mogą zakończyć się śmiercią. Jeśli podejrzewamy zatrucie grzybami u siebie lub bliskich powinniśmy niezwłocznie udać się do szpitala. Ważne jest, żeby zabrać ze sobą resztki potrawy, która zawierała podejrzane grzyby. Będą potrzebne do badań diagnostycznych. Do badań trzeba też zabezpieczyć wymioty i ewentualnie kał. Pomoże to w ustaleniu jaki rodzaj grzyba spowodował zatrucie i przyspieszy wdrożenie leczenia.

Przy zatruciu grzybami pod żadnym pozorem nie podajemy osobie chorej płynów. Wykluczone są napoje mlekopochodne, alkohol, nawet woda. To tylko przyspieszy przedostawanie się toksyn do organizmu.

Do tej pory nie opracowano skutecznych metod na radzenie sobie z zatruciem grzybami. Lekarz może zalecić płukanie żołądka i specjalistyczne leczenie ograniczające uszkodzenia narządów wewnętrznych. W przypadku zatrucia niektórymi grzybami czas odgrywa najważniejszą rolę.

Następny artykuł: Zatrucie alkoholowe

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Ważne tematy