Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Przyczyny cukrzycy

Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, która może pojawić się już w bardzo wczesnym wieku. Przyczyny jej powstawania są już w dużej mierze poznane. Wpływ na rozwinięcie się choroby mają zarówno czynniki środowiskowe, jak i odziedziczone predyspozycje genetyczne.

1. Przyczyny cukrzycy typu 1

Cukrzyca typu 1 dotyczy przede wszystkim dzieci i ludzi młodych. Co roku zapada na nią więcej niż 9 na 100 000 osób, głównie poniżej 30. roku życia. Są 2 szczyty zachorowań: między 10. a 12. oraz między 16. a 19. rokiem życia. Powodem jest niszczenie komórek ß trzustki, produkujących insulinę przez własny układ odpornościowy. Dlatego ten typ cukrzycy zalicza się do schorzeń autoimmunologicznych.

Na wszystkich komórkach organizmu znajdują się małe cząsteczki – antygeny, których skład jest charakterystyczny dla danej osoby. W trakcie rozwoju organizm uczy się je rozpoznawać jako własne, czyli nieszkodliwe. Jeżeli dostaną się do niego inne antygeny, np. na komórkach bakteryjnych, jest to odczytywane jako zagrożenie. Wówczas zaalarmowany układ odpornościowy wytwarza przeciwciała łączące się z obcym antygenem, co daje sygnał do zniszczenia takiej komórki. W chorobach autoimmunologicznych ten precyzyjny mechanizm zostaje zaburzony. Komórki walczące z patogenami mylą własne antygeny z obcymi. W ten sposób rozpoczyna się proces autoagresji.

Uważa się, że reakcje autoagresji mogą wystąpić u osób z pewnymi predyspozycjami do tego typu zaburzeń. Prawdopodobnie są one dziedziczne, dlatego cukrzyca częściej występuje w niektórych rodzinach, w innych natomiast nie jest spotykana. Oznacza to, że w naszych genach zapisane są skłonności do rozwinięcia nieprawidłowych reakcji immunologicznych. Jednak, aby powstała choroba, coś musi pobudzić układ odpornościowy do błędnego działania. Tu decydujące znaczenie mają czynniki środowiskowe. Dużą rolę przypisuje się wirusom i niektórym białkom pokarmowym.

Podejrzewa się, że niektóre wirusy (świnki, Coxackie B, cytomegalii, różyczki) po wniknięciu do komórek organizmu mogą nieznacznie modyfikować antygeny na ich powierzchni. Dlatego rozpoznawane są jako obce i niszczone. Niektóre białka znajdujące się w mleku krowim (ß-kazeina, laktoglobulina) wykazują znaczne podobieństwo do antygenów na komórkach ß trzustki. Jeżeli ustrój rozpocznie reakcję immunologiczną w odpowiedzi na te białka, w łatwy sposób może się ona rozprzestrzenić na komórki produkujące insulinę. A zatem wczesne zastąpienie karmienia piersią mlekiem krowim oraz niektóre zakażenia stwarzają ryzyko rozwinięcia cukrzycy typu 1 w późniejszym wieku.

2. Przyczyny cukrzycy typu 2

Cukrzyca typu 2 to najczęściej spotykany rodzaj cukrzycy. Dotyczy do 4% społeczeństwa w naszym kraju, ale liczba chorych ciągle się zwiększa. Dzieje się tak prawdopodobnie dlatego, że wśród przyczyn powstawania schorzenia najważniejszą rolę odgrywają uwarunkowania środowiskowe związane z trybem życia. Jednak genetyka również ma istotne znaczenie.

W 2 typie cukrzycy zaburzenia dotyczą zarówno działania insuliny, jak i jej wydzielania z wysp trzustkowych. Po rodzicach można odziedziczyć jedynie skłonności do wystąpienia obu tych problemów. Ogromne znaczenie mają czynniki zależne od nas.

Najważniejszym z nich jest otyłość brzuszna. Powoduje oporność tkanek organizmu na działanie insuliny. Wówczas glukoza nie może się przedostać do komórek, a jej stężenie we krwi rośnie. Aby temu zapobiec, trzustka produkuje więcej hormonu, co tylko chwilowo niweluje problem. Znaczny wzrost wydzielania insuliny przez wyspy (zwłaszcza gdy istnieją predyspozycje genetyczne do upośledzenia tej funkcji) doprowadza do utraty komórek ß. Skutkuje to postępującym spadkiem ilości insuliny w ustroju przy utrzymującej się oporności na jej działanie. Często towarzysząca otyłości mała aktywność fizyczna nie dość, że przyczynia się do dalszego wzrostu masy ciała, to jeszcze hamuje zużywanie glukozy w procesach energetycznych. Organizm do tego celu zaczyna wykorzystywać tłuszcze i we krwi pojawia się nadmiar wolnych kwasów tłuszczowych. Pobudzają one trzustkę do zwiększenia produkcji insuliny, przyspieszając degradację jej komórek. Powstaje błędne koło pogłębiające zaburzenia przemian węglowodanowych.

3. Przyczyny cukrzycy typu LADA

LADA (ang. latent autoimmune diabetes in adults) przejawia się zaburzeniami typowymi dla cukrzycy typu 1, ale pojawiającymi się w późniejszym wieku, zwykle między 35. a 45. rokiem życia. W tym przypadku niszczenie komórek trzustkowych również ma podłoże autoimmunologiczne, ale postępuje znacznie wolniej. Niektóre z nich mają więc szansę się zregenerować. Dlatego pierwsze objawy choroby pojawiają się dużo później. Degradacja komórek ß może trwać aż do starości, więc resztkowe wydzielanie własnej insuliny utrzymuje się dość długo. Mimo to podstawę leczenia stanowi podawanie tego hormonu.

4. Przyczyny cukrzycy typu MODY

MODY (ang. maturity onset diabetes in young) rozwija się w okresie charakterystycznym dla cukrzycy typu 1 (między 13. a 35. rokiem życia), jednak jej przebieg zbliża ją bardziej do typu 2. Przyczyną jest genetyczny defekt upośledzający wydzielanie insuliny z komórek trzustki. Choroba dziedziczy się autosomalnie dominująco, co oznacza, że każde dziecko osoby z tym typem cukrzycy ma 50% szans na rozwój schorzenia. Zaburzeniom gospodarki cukrowej mogą ponadto towarzyszyć inne nieprawidłowości: wady słuchu, układu moczowego i nerwowego.

5. Przyczyny cukrzycy ciążowej

To każde zaburzenie gospodarki cukrowej, które pierwszy raz pojawiło się podczas ciąży. Dotyka od 3 do 5% przyszłych mam. Przeważnie rozpoczyna się w drugiej połowie ciąży, ale czasami można ją rozpoznać już w I trymestrze. Przyczyną jest znaczny wzrost stężenia hormonów działających przeciwnie do insuliny (estrogenów, progesteronu, hormonów łożyska) zwłaszcza po 20. tygodniu. W efekcie transport glukozy do komórek jest utrudniony (insulinooporność), a zapotrzebowanie na hormon komórek ß trzustki znacząco rośnie. Przy pewnych predyspozycjach (genetycznych i środowiskowych) organizm kobiety nie potrafi sobie poradzić z hiperglikemią i pojawia się cukrzyca. Zazwyczaj po porodzie choroba ustępuje, ale może nawracać w kolejnych ciążach. Niestety, w blisko 1/3 przypadków po 15 latach u matki rozwija się cukrzyca typu 2.

Do czynników ryzyka rozwoju cukrzycy ciężarnych należą:

  • wielorództwo,
  • zaawansowany wiek matki więcej niż 35 lat),
  • wcześniejsze urodzenie dziecka ważącego więcej niż 4 kg,
  • urodzenie dziecka z wadą,
  • wewnątrzmaciczne obumarcie płodu,
  • nadwaga lub nadciśnienie tętnicze przed zajściem w ciążę,
  • obecność w rodzinie cukrzycy typu 2,
  • cukrzyca w poprzedniej ciąży.

Cukrzycę może wywołać wiele innych czynników. Zdarza się to jednak znacznie rzadziej. Przewlekłą hiperglikemię powodują m.in.:

  • defekty genetyczne – dotyczące funkcji komórek ß lub działania insuliny,
  • choroby trzustki – zapalenie, uraz, nowotwór, mukowiscydoza,
  • zaburzenia hormonalne – nadczynność tarczycy, choroby nadnerczy i przysadki,
  • przyjmowane leki – glikokortykosteroidy, ß-mimetyki, diuretyki tiazydowe, fenytoina,
  • zakażenia – cytomegalia, różyczka.
  • jeżeli przyczynę da się usunąć, cukrzyca również jest uleczalna.

Do wystąpienia cukrzycy przyczyniają się zarówno predyspozycje genetyczne, jak i czynniki środowiskowe. W rozwoju niektórych typów cukrzycy kluczową rolę odgrywają złe nawyki żywieniowe, dlatego profilaktyka tej choroby w dużej mierze opiera się na zdrowym odżywianiu i utrzymywaniu prawidłowej wagi.

Bibliografia

  • Gill G.V., Pickup J.C., Williams G. Cukrzyca - trudne pytania, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2001, ISBN 83-88778-13-7
  • Otto-Buczkowska E. Cukrzyca - patogeneza, diagnostyka, leczenie, Borgis, Warszawa 2005, ISBN 83-85284-50-8
  • Colwell J.A. CUKRZYCA - nowe ujęcie diagnostyki i leczenia, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-87944-77-7
  • Sieradzki J. Cukrzyca - kompendium, Via Medica, Gdańsk 2009, ISBN 978-83-7555-138-9
Lekarz Kalina Wysocka-Dubielecka,
Komentarze (4)
~Krzysztof Kłosiński z Warszawy
~Krzysztof Kłosiński z Warszawy

Ja niestety mam indeks glikemiczny cukrzycy 105!!! Boję się z każdym dniem, że dostanę cukrzycę!!! Bardzo robię się głodny nawet jak nie jem nic przez dwie godziny od ostatniego posiłku!!! Kiedy nic nie jem, to robię się agresywny (wręcz wściekły) jak pies nawet, kiedy nie jem nic tylko przez dwie godziny od ostatniego posiłku!!! Wyobrażacie to sobie, DRODZI I ZARAZEM KOCHANI, Szanowni Internauci???!!! Chyba nie mam jeszcze cukrzycy, ponieważ nie robi mi się słabo i nie mdleję wcale, ważąc 120,1 kg. Trudno jest mi stracić wagę i dlatego nie mogę niestety schudnąć!!!

Odpowiedz
~Krzysztof Kłosiński 02-777 WAWA
~Krzysztof Kłosiński 02-777 WAWA

Ja chcę Ci powiedzieć, że niestety mam indeks glikemiczny cukrzycy 105!!! Boję się z każdym dniem, że dostanę cukrzycę!!! Bardzo robię się głodny nawet jak nie jem nic przez dwie godziny od ostatniego posiłku!!! Kiedy nic nie jem, to robię się agresywny (wręcz wściekły) jak pies nawet, kiedy nie jem nic tylko przez dwie godziny od ostatniego posiłku!!! Wyobrażacie to sobie, DROGA I ZARAZEM KOCHANA, Szanowna Internautko???!!! Chyba nie mam jeszcze cukrzycy, ponieważ nie robi mi się słabo i nie mdleję wcale, ważąc 120,1 kg. Trudno jest mi stracić wagę i dlatego nie mogę niestety schudnąć!!!

Odpowiedz
~Krzysztof Kłosiński-02-777 WAWA
~Krzysztof Kłosiński-02-777 WAWA

@~xxx: Ja chcę Ci powiedzieć, że niestety mam indeks glikemiczny cukrzycy 105!!! Boję się z każdym dniem, że dostanę cukrzycę!!! Bardzo robię się głodny nawet jak nie jem nic przez dwie godziny od ostatniego posiłku!!! Kiedy nic nie jem, to robię się agresywny (wręcz wściekły) jak pies nawet, kiedy nie jem nic tylko przez dwie godziny od ostatniego posiłku!!! Wyobrażacie to sobie, DROGA I ZARAZEM KOCHANA, Szanowna Internautko???!!! Chyba nie mam jeszcze cukrzycy, ponieważ nie robi mi się słabo i nie mdleję wcale, ważąc 120,1 kg. Trudno jest mi stracić wagę i dlatego nie mogę niestety schudnąć!!!

Odpowiedz

zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Przyczyny cukrzycy - najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Przyczyny cukrzycy
Przyczyny cukrzycy

Czy cukrzyca jest dziedziczna?

W miarę postępu cukrzycy rozwijają się powikłania, takie jak: zaburzenia wzroku, niewydolność serca, choroba wieńcowa. Leczenie nie jest w stanie im zapobiec, choć może znacznie zwolnić ich postęp. W sytuacji zaniedbań pacjenta może dojść do bardzo...

Cukrzyca

Rodzaje cukrzycy

Powszechnie znany jest podział  cukrzycy na typ 1 i 2. Typ 1 kojarzy nam się zazwyczaj z początkiem choroby w młodym wieku i rolą procesu autoimmunologicznego niszczącego komórki beta trzustki odpowiedzialne za wytwarzanie insuliny....

Cukrzyca

Dieta w cukrzycy

Nie jesteśmy skazani na cukrzycę. Oprócz predyspozycji genetycznych, cukrzycy sprzyjają złe nawyki żywieniowe, brak aktywności fizycznej i stres. W wieku dojrzałym cukrzyca nie zawsze jest związana z brakiem insuliny - hormonu niezbędnego do zaopatrywania...

Diagnostyka cukrzycy

Badania w cukrzycy

Cukrzyca jest groźną chorobą, która niewykryta i nieleczona może powodować wiele dolegliwości zdrowotnych. Szacuje się, że aż połowa przypadków cukrzycy typu II jest

Cukrzyca

Leczenie cukrzycy

Cukrzyca to skomplikowane zaburzenie przemiany materii, dotyczące gospodarki węglowodanowej. Pod tą nazwą kryje się kilka jednostek chorobowych, powstających na nieco innym podłożu, które na poszczególnych etapach różnią się przebiegiem...

Samokontrola okołoposiłkowa

Samokontrola w cukrzycy

Samokontrola cukrzycy pomaga zapanować nad chorobą. Dzięki temu możesz kontrolować rozwój cukrzycy i stan swojego zdrowia na bieżąco. Samokontrola pozwala widzieć efekty die

Dieta w cukrzycy

Odchudzanie w cukrzycy

Według badań, na świecie liczba osób otyłych jest wprost proporcjonalna do liczby przypadków zachorowań na cukrzycę typu II. Lekarze zalecają często, aby osoby chore

Dieta dla cukrzyków

Owoce w cukrzycy

Gdy tylko nadchodzi lato, wszyscy nabieramy ochoty na świeże owoce – ale które z nich są bezpieczne dla diabetyków? Niestety nie wszystkie owoce mogą być spożyw

Cukrzyca

Powikłania cukrzycy

Do najczęstszych powikłań cukrzycy należy neuropatia. Wielu chorych doświadcza również hipoglikemii. O hipoglikemii mówimy, gdy stężenie glukozy we krwi spada poniżej 2,5-2,8 mmol/l (lub 45-50mg/dl). U cukrzyków wartości, przy których...

Cukrzyca

Diagnostyka cukrzycy

Diagnostyka cukrzycy opiera się przede wszystkim na wynikach badania krwi, w której oznacza się stężenie glukozy (tzw. glikemię). Dość powszechne jest także oznaczanie poziomu glukozy w moczu (tzw. glukozuria) – nie pozwala ono jednak...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500