Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Przyczyny cukrzycy

Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, która może pojawić się już w bardzo wczesnym wieku. Przyczyny jej powstawania są już w dużej mierze poznane. Wpływ na rozwinięcie się choroby mają zarówno czynniki środowiskowe, jak i odziedziczone predyspozycje genetyczne.

1. Przyczyny cukrzycy typu 1

Cukrzyca typu 1 dotyczy przede wszystkim dzieci i ludzi młodych. Co roku zapada na nią więcej niż 9 na 100 000 osób, głównie poniżej 30. roku życia. Są 2 szczyty zachorowań: między 10. a 12. oraz między 16. a 19. rokiem życia. Powodem jest niszczenie komórek ß trzustki, produkujących insulinę przez własny układ odpornościowy. Dlatego ten typ cukrzycy zalicza się do schorzeń autoimmunologicznych.

Na wszystkich komórkach organizmu znajdują się małe cząsteczki – antygeny, których skład jest charakterystyczny dla danej osoby. W trakcie rozwoju organizm uczy się je rozpoznawać jako własne, czyli nieszkodliwe. Jeżeli dostaną się do niego inne antygeny, np. na komórkach bakteryjnych, jest to odczytywane jako zagrożenie. Wówczas zaalarmowany układ odpornościowy wytwarza przeciwciała łączące się z obcym antygenem, co daje sygnał do zniszczenia takiej komórki. W chorobach autoimmunologicznych ten precyzyjny mechanizm zostaje zaburzony. Komórki walczące z patogenami mylą własne antygeny z obcymi. W ten sposób rozpoczyna się proces autoagresji.

Uważa się, że reakcje autoagresji mogą wystąpić u osób z pewnymi predyspozycjami do tego typu zaburzeń. Prawdopodobnie są one dziedziczne, dlatego cukrzyca częściej występuje w niektórych rodzinach, w innych natomiast nie jest spotykana. Oznacza to, że w naszych genach zapisane są skłonności do rozwinięcia nieprawidłowych reakcji immunologicznych. Jednak, aby powstała choroba, coś musi pobudzić układ odpornościowy do błędnego działania. Tu decydujące znaczenie mają czynniki środowiskowe. Dużą rolę przypisuje się wirusom i niektórym białkom pokarmowym.

Podejrzewa się, że niektóre wirusy (świnki, Coxackie B, cytomegalii, różyczki) po wniknięciu do komórek organizmu mogą nieznacznie modyfikować antygeny na ich powierzchni. Dlatego rozpoznawane są jako obce i niszczone. Niektóre białka znajdujące się w mleku krowim (ß-kazeina, laktoglobulina) wykazują znaczne podobieństwo do antygenów na komórkach ß trzustki. Jeżeli ustrój rozpocznie reakcję immunologiczną w odpowiedzi na te białka, w łatwy sposób może się ona rozprzestrzenić na komórki produkujące insulinę. A zatem wczesne zastąpienie karmienia piersią mlekiem krowim oraz niektóre zakażenia stwarzają ryzyko rozwinięcia cukrzycy typu 1 w późniejszym wieku.

2. Przyczyny cukrzycy typu 2

Cukrzyca typu 2 to najczęściej spotykany rodzaj cukrzycy. Dotyczy do 4% społeczeństwa w naszym kraju, ale liczba chorych ciągle się zwiększa. Dzieje się tak prawdopodobnie dlatego, że wśród przyczyn powstawania schorzenia najważniejszą rolę odgrywają uwarunkowania środowiskowe związane z trybem życia. Jednak genetyka również ma istotne znaczenie.

W 2 typie cukrzycy zaburzenia dotyczą zarówno działania insuliny, jak i jej wydzielania z wysp trzustkowych. Po rodzicach można odziedziczyć jedynie skłonności do wystąpienia obu tych problemów. Ogromne znaczenie mają czynniki zależne od nas.

Najważniejszym z nich jest otyłość brzuszna. Powoduje oporność tkanek organizmu na działanie insuliny. Wówczas glukoza nie może się przedostać do komórek, a jej stężenie we krwi rośnie. Aby temu zapobiec, trzustka produkuje więcej hormonu, co tylko chwilowo niweluje problem. Znaczny wzrost wydzielania insuliny przez wyspy (zwłaszcza gdy istnieją predyspozycje genetyczne do upośledzenia tej funkcji) doprowadza do utraty komórek ß. Skutkuje to postępującym spadkiem ilości insuliny w ustroju przy utrzymującej się oporności na jej działanie. Często towarzysząca otyłości mała aktywność fizyczna nie dość, że przyczynia się do dalszego wzrostu masy ciała, to jeszcze hamuje zużywanie glukozy w procesach energetycznych. Organizm do tego celu zaczyna wykorzystywać tłuszcze i we krwi pojawia się nadmiar wolnych kwasów tłuszczowych. Pobudzają one trzustkę do zwiększenia produkcji insuliny, przyspieszając degradację jej komórek. Powstaje błędne koło pogłębiające zaburzenia przemian węglowodanowych.

3. Przyczyny cukrzycy typu LADA

LADA (ang. latent autoimmune diabetes in adults) przejawia się zaburzeniami typowymi dla cukrzycy typu 1, ale pojawiającymi się w późniejszym wieku, zwykle między 35. a 45. rokiem życia. W tym przypadku niszczenie komórek trzustkowych również ma podłoże autoimmunologiczne, ale postępuje znacznie wolniej. Niektóre z nich mają więc szansę się zregenerować. Dlatego pierwsze objawy choroby pojawiają się dużo później. Degradacja komórek ß może trwać aż do starości, więc resztkowe wydzielanie własnej insuliny utrzymuje się dość długo. Mimo to podstawę leczenia stanowi podawanie tego hormonu.

4. Przyczyny cukrzycy typu MODY

MODY (ang. maturity onset diabetes in young) rozwija się w okresie charakterystycznym dla cukrzycy typu 1 (między 13. a 35. rokiem życia), jednak jej przebieg zbliża ją bardziej do typu 2. Przyczyną jest genetyczny defekt upośledzający wydzielanie insuliny z komórek trzustki. Choroba dziedziczy się autosomalnie dominująco, co oznacza, że każde dziecko osoby z tym typem cukrzycy ma 50% szans na rozwój schorzenia. Zaburzeniom gospodarki cukrowej mogą ponadto towarzyszyć inne nieprawidłowości: wady słuchu, układu moczowego i nerwowego.

5. Przyczyny cukrzycy ciążowej

To każde zaburzenie gospodarki cukrowej, które pierwszy raz pojawiło się podczas ciąży. Dotyka od 3 do 5% przyszłych mam. Przeważnie rozpoczyna się w drugiej połowie ciąży, ale czasami można ją rozpoznać już w I trymestrze. Przyczyną jest znaczny wzrost stężenia hormonów działających przeciwnie do insuliny (estrogenów, progesteronu, hormonów łożyska) zwłaszcza po 20. tygodniu. W efekcie transport glukozy do komórek jest utrudniony (insulinooporność), a zapotrzebowanie na hormon komórek ß trzustki znacząco rośnie. Przy pewnych predyspozycjach (genetycznych i środowiskowych) organizm kobiety nie potrafi sobie poradzić z hiperglikemią i pojawia się cukrzyca. Zazwyczaj po porodzie choroba ustępuje, ale może nawracać w kolejnych ciążach. Niestety, w blisko 1/3 przypadków po 15 latach u matki rozwija się cukrzyca typu 2.

Do czynników ryzyka rozwoju cukrzycy ciężarnych należą:

  • wielorództwo,
  • zaawansowany wiek matki więcej niż 35 lat),
  • wcześniejsze urodzenie dziecka ważącego więcej niż 4 kg,
  • urodzenie dziecka z wadą,
  • wewnątrzmaciczne obumarcie płodu,
  • nadwaga lub nadciśnienie tętnicze przed zajściem w ciążę,
  • obecność w rodzinie cukrzycy typu 2,
  • cukrzyca w poprzedniej ciąży.

Cukrzycę może wywołać wiele innych czynników. Zdarza się to jednak znacznie rzadziej. Przewlekłą hiperglikemię powodują m.in.:

  • defekty genetyczne – dotyczące funkcji komórek ß lub działania insuliny,
  • choroby trzustki – zapalenie, uraz, nowotwór, mukowiscydoza,
  • zaburzenia hormonalne – nadczynność tarczycy, choroby nadnerczy i przysadki,
  • przyjmowane leki – glikokortykosteroidy, ß-mimetyki, diuretyki tiazydowe, fenytoina,
  • zakażenia – cytomegalia, różyczka.
  • jeżeli przyczynę da się usunąć, cukrzyca również jest uleczalna.

Do wystąpienia cukrzycy przyczyniają się zarówno predyspozycje genetyczne, jak i czynniki środowiskowe. W rozwoju niektórych typów cukrzycy kluczową rolę odgrywają złe nawyki żywieniowe, dlatego profilaktyka tej choroby w dużej mierze opiera się na zdrowym odżywianiu i utrzymywaniu prawidłowej wagi.

Bibliografia

  • Gill G.V., Pickup J.C., Williams G. Cukrzyca - trudne pytania, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2001, ISBN 83-88778-13-7
  • Otto-Buczkowska E. Cukrzyca - patogeneza, diagnostyka, leczenie, Borgis, Warszawa 2005, ISBN 83-85284-50-8
  • Colwell J.A. CUKRZYCA - nowe ujęcie diagnostyki i leczenia, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-87944-77-7
  • Sieradzki J. Cukrzyca - kompendium, Via Medica, Gdańsk 2009, ISBN 978-83-7555-138-9
Lekarz Kalina Wysocka-Dubielecka,
Komentarze (2)
~Krzysztof Kłosiński z Warszawy
~Krzysztof Kłosiński z Warszawy

Ja niestety mam indeks glikemiczny cukrzycy 105!!! Boję się z każdym dniem, że dostanę cukrzycę!!! Bardzo robię się głodny nawet jak nie jem nic przez dwie godziny od ostatniego posiłku!!! Kiedy nic nie jem, to robię się agresywny (wręcz wściekły) jak pies nawet, kiedy nie jem nic tylko przez dwie godziny od ostatniego posiłku!!! Wyobrażacie to sobie, DRODZI I ZARAZEM KOCHANI, Szanowni Internauci???!!! Chyba nie mam jeszcze cukrzycy, ponieważ nie robi mi się słabo i nie mdleję wcale, ważąc 120,1 kg. Trudno jest mi stracić wagę i dlatego nie mogę niestety schudnąć!!!

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Przyczyny cukrzycy - najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Przyczyny cukrzycy
Przyczyny cukrzycy

Czy cukrzyca jest dziedziczna?

W miarę postępu cukrzycy rozwijają się powikłania, takie jak: zaburzenia wzroku, niewydolność serca, choroba wieńcowa. Leczenie nie jest w stanie im zapobiec, choć może znacznie zwolnić ich postęp. W sytuacji zaniedbań pacjenta może dojść do bardzo...

Cukrzyca typu 1

Podłoże cukrzycy typu 1

(...) czynniki środowiskowe mogą stanowić przyczyny cukrzycy. Geny przyczyną cukrzycy Chociaż związek cukrzycy typu 1 z genami ... Hashimoto, choroba Addisona czy stwardnienie rozsiane. Przyczyny cukrzycy typu 1 nie są jeszcze do końca znane, ale już...

Cukrzyca typu 2

Podłoże cukrzycy typu 2

(...) sposób cukier przyjmowany z pożywieniem jest wykorzystywany i magazynowany.   Przyczyny cukrzycy Cukrzyca może się rozwinąć ... do szeregu następstw i komplikacji. Przyczyny cukrzycy typu 2 Uważa się, że cukrzyca typu 2 wynika w efekcie współistnienia...

Cukrzyca typu 1

Co to jest cukrzyca typu pierwszego?

(...) to z faktu, iż w przebiegu tej choroby organizm produkuje zbyt małe ilości tego hormonu bądź nie produkuje go wcale. Przyczyny cukrzycy typu 1 Cukrzyca typu pierwszego jest chorobą autoimmunologiczną. W jej przebiegu układ immunologiczny atakuje komórki...

Rodzaje cukrzycy

Cukrzyca wtórna

(...) 3% wszystkich przypadków. Przyczyny cukrzycy wtórnej Cukrzyca jest przewlekłą chorobą metaboliczną, objawiającą się podwyższonym stężeniem...

Rodzaje cukrzycy

Cukrzyca młodzieńcza

(...) życia. Przyczyny cukrzycy młodzieńczej Cukrzyca typu 1 jest to choroba autoimmunologiczna. Dokładna przyczyna wywołująca...

Rodzaje cukrzycy

Cukrzyca brunatna

Cukrzyca brunatna lub brązowa czy przeciążenie żelazem, to inne nazwy choroby zwanej hemochromatozą pierwotną. Jest to metaboliczna choroba dziedziczna. Związana jest z odkładaniem się nadmiaru żelaza w tkankach. Do charakterystycznych objawów choroby należy szaro-brązowe zabarwienie skóry, drobnoguzkowa marskość wątroby oraz cukrzyca. Hemochromatoza pierwotna często może być mylona z zapaleniem wątroby lub chorobami serca. Przyczyny cukrzycy brunatnej Cukrzyca brązowa to metaboliczna...

Cukrzyca typu 2

Czym jest cukrzyca typu 2?

(...) tłuszczu we krwi; osoby z nadciśnieniem tętniczym. Przyczyny cukrzycy typu 2 Cukrzyca typu II to choroba metaboliczna,...

Rodzaje cukrzycy

Cukrzyca MODY

Cukrzyca MODY (Maturity Onset Diabetes of the Young) jest chorobą dziedziczną. Dotyka ona głównie ludzi młodych, więc często jest mylnie diagnozowana jako cukrzyca typu I. W cukrzycy typu MODY nie występują przeciwciała charakterystyczne dla cukrzycy typu I, w związku z tym chory w dalszej kolejności powinien zostać skierowany na badania genetyczne. Źle postwiona diagnoza prowadzi do zastosowania błędnego leczenia. A to, w konsekwencji, zamiast pomagać - psuje zdrowie. Przyczyny cukrzycy MODY Dziedziczenie...

Cukrzyca typu 1

Czym jest cukrzyca typu 1?

Cukrzyca typu 1 to inaczej cukrzyca insulinozależna. Choroba ta jest wynikiem niewydolności trzustki w zakresie wytwarzania insuliny. Jej skutkiem jest podwyższony poziom cukru we krwi. Cukrzyca typu 1 występuje na ogół między 8 a 12 rokiem życia. Szczyt zachorowań to okres dojrzewania. Spadek zapadalności obserwuje się po zakończeniu okresu dojrzewania. Przyczyny cukrzycy typu 1 ... . Istnieją także przesłanki, że niektóre czynniki środowiskowe mogą stanowić przyczyny cukrzycy. Geny a cukrzyca typu...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500