Kiła

Kiła to ogólnoustrojowa choroba zakaźna, która nieleczona charakteryzuje się przewlekłym przebiegiem z towarzyszącymi licznymi zmianami skórnymi. Choroba ta znana jest ludzkości od czasów renesansu. Posiada bogate nazewnictwo: syfilis, choroba francuska (w Rosji „choroba polska”, we Francji „choroba angielska”), przydomek dworski, choroba sekretna, choroba hiszpańska, syf, weneria, katar kanalicowy, ospa miłosna, niemoc kurewników i cudzołożników, a także wiele innych. Obecnie wiele osób sądzi, że kiła już nie istnieje lub zdarza się sporadycznie. Jednak w ostatnich latach ilość zakażeń na kiłę wciąż wzrasta i należy pamiętać, że przygodny stosunek to nie tylko ryzyko zakażenia HIV czy rzeżączką, lecz także kiłą.

Polecane wideo:

1. Zakażenie kiłą

Czynnikiem zakaźnym wywołującym kiłę jest krętek blady (Treponema pallidum). Krętki poza organizmem ludzkim szybko giną. Są wrażliwe na wysuszenie, wysoką temperaturę oraz różne środki antyseptyczne, np. mydło.

Kiła najczęściej szerzy się drogą kontaktów płciowych. Możliwa jest także droga zakażenia od matki na płód (zakażenie wertykalne – kobieta, która dowiedziała się, że jest w ciąży, powinna niezwłocznie wykonać test na obecność kiły) oraz droga zakażenia przez krew (dlatego każdy dawca musi wyrazić zgodę, na badanie krwi w kierunku zakażenia kiłą). W przypadku zakażenia drogą płciową krętki najczęściej wnikają przez błony śluzowe i skórę w miejscach, gdzie doszło do przerwania ciągłości tkanek (są to najczęściej mikrourazy, ale mogą to także być widoczne uszkodzenia). Nie można także wykluczyć ryzyka zakażenia przez nieuszkodzone błony śluzowe.

Zakaźność kiły zależy od okresu choroby, nasilenia rozsiewu krętków we krwi oraz od występowania na skórze i błonach śluzowych wykwitów z wydzieliną, w której znajdują się krętki (w nadżerkach, owrzodzeniach). W czasie przebiegu kiły nabytej wczesnej zakaźność jest największa, szczególnie w okresach objawowych. U osoby chorej w tym stadium występują we krwi liczne krętki.

2. Stopnie zaawansowania kiły

Krętki kiły

Wczesna faza kiły jest całkowicie uleczalna.

Kiłę podzielić można przede wszystkim z uwagi na jej stopień zaawansowania. Przebieg kiły dzieli się na 4 stadia:

  • kiłę pierwotną,
  • kiłę wtórną,
  • kiłę utajoną,
  • kiłę późną.

Kiła pierwotna to okres od 3 do 90 dni od zarażenia (najczęściej ok. 3 tygodni). Jest to okres wylęgania, po którym w miejscu wniknięcia krętka (w okolicach narządów płciowych, na języku, wargach lub innych częściach ciała) pojawia się tzw. zmiana pierwotna – niebolesne owrzodzenie, z którego wypływa wydzielina z dużą ilością krętków. Po ok. 2 tygodniach powiększają się okoliczne węzły chłonne, potem odległe.

Szczegółowo jej przebieg wygląda w następujący sposób:

I. okres inkubacji trwa 2-90 dni (średnio 21),
II. kiła objawowa wczesna,
1. kiła I okresu (lues prymaria) czas trwania- od 3-9 tygodnia,
1.1 kiła surowiczo ujemna (lues seronegativa)- 3-6 tygodnia,
1.2 kiła surowiczo dodatnia (lues seropositiva) 6-9 tygodnia,
2. kiła II okresu (lues secundaria) trwa od 9 tygodnia- 2 lat po zakażeniu,
2.1 kiła wczesna (lues secundaria recens) 9-16 tydzień choroby,
2.2 kiła wczesna nawrotowa (lues secundaria recidivans) od 16 tygodnia - 2 lat,
3. kiła wczesna utajona.

Kiła wtórna to czas od 3 do 6 tygodni po wystąpieniu owrzodzenia pierwotnego. Gdy kiła nie jest leczona, na tym etapie pojawia się swędząca wysypka w postaci plamek, krostek i grudek, które są różowe lub miedziane. Zmiany skórne zazwyczaj dotykają dłoni i stóp. Towarzyszą im: gorączka, ból gardła i głowy, zapalenie opon mózgowych, utrata włosów, powiększenie węzłów chłonnych, utrata wagi. W fałdach ciała naskórek na powierzchni grudek ulega uszkodzeniu, a grudki sączą się i przerastają.

Choroba wchodzi w stadium utajone po około roku od momentu zakażenia kiłą. W tym czasie chory nie doświadcza żadnych objawów.

1. kiła utajona późna (lues lates tarda) > 2 lat,
2. kiła objawowa późna, kiła III okresu (lues tertiaria) >5 lat.

3. Objawy kiły

Pierwszym objawem kiły jest tzw. objaw pierwotny pojawiający się około 3-4 tygodnia od momentu zakażenia. Ma on postać twardego nacieku, który następnie przekształca się w owrzodzenie. Zmiana ta jest zwykle pojedyncza, płaska, twarda, owalna lub okrągła, o średnicy kilku milimetrów, równych brzegach, lekko zagłębiona i o lśniącym dnie, występuje na narządach płciowych i w ich okolicy. Owrzodzenie ustępuje samo bez pozostawienia blizny po ok. 2-4 tygodniach. Zwykle dochodzi również do powiększenia regionalnych węzłów chłonnych. W tym okresie osoba chora jest bardzo zakaźna.

Zdarza się, że chory nie zauważy objawu pierwotnego, głównie gdy będzie on nietypowy (mniejszy, opryszczkopodobny) lub w innej lokalizacji (jama ustna, pochwa, okolica odbytu). W kile II okresu wczesnej dochodzi do powstania osutki plamistej (rzadziej grudkowej). Objaw ten występuje symetrycznie, głównie na bocznych powierzchniach ciała i na kończynach górnych w okolicy zginaczy, plamki są jednopostaciowe. Zmiana ta jest jasna lub cielistoróżowa dlatego zdarza się niezauważenie kolejnego objawu choroby. W kile nawrotowej osutka jest bardziej nasilona i przybiera charakter wielopostaciowych zmian, głównie grudkowych, mających tendencję do zlewania się. Występuje ona na całym ciele, także na dłoniach i stopach. W tym okresie pojawia się również wypadanie włosów. W kile późnej dochodzi do zmian narządowych, w układzie sercowo-naczyniowym oraz w układzie nerwowym.

4. Diagnostyka kiły

Objawy kiły są niespecyficzne, dlatego w celu jej rozpoznania konieczne jest przeprowadzenie badań. Diagnostyka kiły obejmuje przede wszystkim stwierdzenie krętków bladych w zmianie pierwotnej lub sączących się grudkach i stwierdzenie dodatnich odczynów serologicznych. Testy serologiczne można podzielić na swoiste (krętkowe) i nieswoiste (niekrętkowe). W praktyce lekarskiej większość lekarzy zaleca testy nieswoiste, a w przypadku dodatniego wyniku potwierdza go testami swoistymi.

Testy nieswoiste wykorzystują kardiolipinę (czynnik otrzymany z serca wołu) jako antygen (antygen reaguje z przeciwciałami zawartymi we krwi osoby zakażonej kiłą). Testy te są tańsze i powszechniej stosowane, ale często dają wyniki fałszywie dodatnie u osób chorych na grypę, mononukleozę, choroby immunologiczne. Wynik takiego testu trzeba potwierdzić testem swoistym.

Do testów nieswoistych należą: test Wassermanna (USR), VDRL i RPR. Testy swoiste wykorzystują jako antygen składniki prawdziwych krętków. Do testów tych należą: FTA, TPHA, TPI.

Zarówno odczyny swoiste, jak i nieswoiste są dodatnie, jeśli test wykonuje się po wystąpieniu owrzodzenia pierwotnego. Najszybciej od zakażenia stają się dodatnie odczyny swoiste FTA, później nieswoiste, a najpóźniej ok. 6. tygodnia odczyny swoiste TPHA. W okresie kiły późnej odczyny nieswoiste są ujemne, a odczyny swoiste – dodatnie. Dlatego w przypadku objawów klinicznych, sugerujących kiłę późną, oprócz odczynów nieswoistych, koniecznie trzeba wykonać testy swoiste. Po leczeniu kiły miana odczynów serologicznych się obniżają. Najszybciej negatywizują się odczyny nieswoiste (kardiolipinowe), wolniej FTA. Trzeba podkreślić, że odczyn TPHA jest bardzo czuły i negatywizuje się bardzo rzadko.

5. Leczenie i profilaktyka kiły

Wcześnie rozpoznana choroba jest całkowicie uleczalna, a jej leczenie prowadzi dermatolog. Im później się ją zdiagnozuje, tym trudniejsze jest leczenie. Najczęściej stosowaną metodą terapii jest podawanie choremu penicyliny lub innych antybiotyków. Dzięki nim możliwe jest wyeliminowanie z organizmu krętka bladego i zabezpieczenie przed uszkodzeniami narządów. Niestety, leczenie nie jest w stanie cofnąć zmian, które już zaszły. Nie istnieje również leczenie kiły domowymi sposobami.

Profilaktyka kiły to przede wszystkim zachowanie bezpieczeństwa życia seksualnego – kontakty seksualne ze stałym partnerem, o którym wiadomo, iż jest zdrowy. Pomocne jest również stosowanie prezerwatyw podczas wszystkich zachowań seksualnych, w tym również podczas seksu oralnego. Konieczne jest także unikanie ryzykownych zachowań, takich jak seks z przypadkowymi osobami, stosowanie narkotyków i picie alkoholu.

6. Łysienie kiłowe

Łysienie kiłowe (alopecia syphilitica) występuje u 3-7% chorych, czasami jest to pierwszy zauważany objaw zakażenia, ale nie jedyny. Badania donoszą, że wypadanie włosów w przebiegu kiły najczęściej dotyczy heteroseksualnych mężczyzn - ok. 7%, kobiety stanowią 5%, zaś homoseksualiści 4%. Łysienie kiłowe występuje w kile drugorzędowej (po około 8-12 tygodniach od wystąpienia osutki, około 6 miesięcy po zakażeniu), może się również pojawić w przebiegu kiły utajonej. Często współistnieje z osutką oraz bielactwem. Wypadanie włosów może występować w dwóch odmianach: ogniskowej i rozlanej, zdarza się także typ mieszany. Niektórzy za typowy przebieg łysienia dla kiły uznają typ ogniskowy - wygląd futra wygryzionego przez mole. W tym przypadku największy ubytek włosów dotyczy okolicy skroniowej i potylicznej. Przerzedzenie włosów dotyczy także innych okolic ciała: rzęs, brwi, dołów pachowych, okolicy narządów płciowych, brody u mężczyzn, zdarza się również wypadanie włosów z nietypowych miejsc, np. kończyn. Często łysienie kiłowe występuje jednocześnie z zajęciem układu nerwowego przez krętki.

6.1. Objawy łysienia kiłowego

Łysienie kiłowe powoduje głównie wypadanie włosów w fazie telogenu. W tym typie nie dochodzi do bliznowacenia cebulek włosowych, jest więc możliwość samoistnego odrostu włosów, po około 6-12 miesiącach. Włosy zaczynają wypadać dość nagle. U każdej osoby w fazie telogenu (odpoczynku) znajduje się równocześnie 5-15% włosów. Od zadziałania czynnika uszkadzającego (w przypadku kiły - dostanie się krętków do mieszka) do momentu łysienia, musi minąć okres około 1-6 miesięcy.

Włosy telogenowe zostają osłabione i dopiero nowe włosy anangenowe, podczas wzrostu wypychają je z cebulek. Ostatnie doniesienia medyczne przedstawiają jednak, że mechanizm łysienia telogenowego jest procesem aktywnym, który może występować niezależnie od wzrostu nowych włosów. W badaniach histologicznych występują nacieki złożone z plazmocytów i limfocytów w okolicy opuszki włosa i naczyń. Często spotyka się również krętki w mieszku włosowym lub jego bezpośredniej okolicy (nie wykrywa się patogenów w skórze niezmienionej).

6.2. Leczenie łysienia kiłowego

W przypadku łysienia kiłowego najważniejsze jest wyleczenie choroby podstawowej - eliminacja krętków z organizmu. Leczeniem z wyboru jest penicylina w dużych dawkach przez okres 15-40 dni, alternatywą (tylko przy uczuleniu na penicylinę) mogą być tetracykliny lub makrolity.

Najważniejsze jest jak najszybsze rozpoczęcie terapii, ponieważ odwlekanie leczenia, może doprowadzić do całkowitego zniszczenia mieszków włosowych przez drobnoustroje i nieodwracalnego wyłysienia. Powyższa sytuacja nie występuje jednak u wszystkich pacjentów, zdarzają się również przypadki odrostu włosów w nieleczonej kile.

Podczas farmakoterapii należy również pamiętać o dostarczeniu niezbędnych produktów do budowy włosa. Dieta przy leczeniu łysienia kiłowego powinna być zrównoważona, zawierająca wszystkie niezbędne składniki pokarmowe w prawidłowych ilościach. Warto przyjmować suplementy witamin (poza witaminą A, której nadmiar przyczynia się do wypadania włosów) i soli mineralnych. Przy niskim poziomie żelaza, można zwiększyć w diecie ilość pokarmów zawierających ten pierwiastek lub skorzystać z suplementów. Przeszczep włosów nie jest metodą leczenia w łysieniu telogenowym.

Anna Deptuła, ponad rok temu

Bibliografia

  • Kaszuba A. (red.), Dermatologia - diagnostyka różnicowa, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-039-9
  • Murray P.R., Pfaller P.A., Rosenthal K.S. Mikrobiologia, Urban & Partner, Wrocław 2011, ISBN 978-83-7609-294-2
  • Virella G. Mikrobiologia i choroby zakaźne, Urban & Partner, Wrocław 1999, ISBN 978-83-85842-59-0
  • Dziubek Z. Choroby zakaźne i pasożytnicze, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2748-9
  • Boroń-Kaczmarska A. Choroby zakaźne w zarysie, Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 2004, ISBN 83-89318-35-0

Źródła zewnętrzne

Choroby weneryczne

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Kiła
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Kiła
Łysienie a choroby

Infekcje a łysienie

mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, dur brzuszny, odra, ciężka grypa, kiła. Poza drobnoustrojami na strukturę włosa wpływają niektóre antybiotyki (...) łysienia mogą spowodować następujące choroby: trąd, półpasiec, leiszmanioza skórna,...

Choroby i dolegliwości

Choroby weneryczne

i liberalizmu w kwestiach seksu choroby weneryczne stały się dużym problemem. HIV, kiła, rzęsistkowica czy wrzody weneryczne nie muszą stać się waszym (...) , są w równym stopniu narażeni na choroby weneryczne. Do najbardziej znanych...

Łysienie a choroby

Łysienie a kiła

Diagnoza choroby wenerycznej zawsze bywa zaskoczeniem, jeszcze większym zdziwieniem jest łysienie, które może być pierwszym objawem kiły (łac. lues (...) życia, zaburzeń w kontaktach międzyludzkich i gorszej samooceny. Leczenie choroby...

Otępienie starcze

Demencja (prezentacja edukacyjna)

Demencja (prezentacja edukacyjna)

B1), witamin B6 i B12 oraz poważne odwodnienie; zakażenia, takie jak zapalenie opon mózgowych, zapalenie mózgu, nieleczona kiła lub borelioza

Przyczyny łysienia

Czy łysienie jest odwracalne?

, półpasiec (z wtórnym bliznowaceniem), gruźlica, czyraczność, kiła III-rzędowa, trądzik martwiczy, figówka. 4. Nowotwory skóry. 5

Choroby i dolegliwości

Ginekologia

czy zapalenia przydatków. Rozpoznawaniem i leczeniem chorób przenoszonych drogą płciową, takich jak kiła, rzeżączka, opryszczki, wrzody weneryczne

Badania

Badanie serologiczne kiły

W diagnostyce kiły dużą rolę odgrywa badanie serologiczne. Jest to badanie krwi, które pozwala wykryć w surowicy przeciwciała wskazujące na zakażenie (...) krętkiem bladym. Przeprowadza się je w razie podejrzenia zachorowania na kiłę,...

Pierwszy raz

Zabezpieczenie na pierwszy raz

Zabezpieczenie na pierwszy raz

dziecka mimo, że młodzi rodzice nie są na to gotowi lub zakażenie chorobą przenoszoną drogą płciową taką jak HIV czy kiła. W artykule przedstawię (...) , ale również przed chorobami wenerycznymi. Schorzenia takie jak HIV, WZW C, WZW...

Badania

Odczyn VDRL

VDRL (ang. Venereal Diseases Research Laboratory) to test przesiewowy na syfilis (kiłę). Inne nazwy to badanie WR, czyli chorób wenerycznych. Test (...) kiły, tj. krętka białego. We krwi wykrywane jest przeciwciało świadczące...

Ginekologia

Owrzodzenia sromu

także owrzodzenie genitaliów. Kiła. Wrzód weneryczny (wrzód miękki, szankroid). Chlamydia trachomatis - ziarnica weneryczna pachwin. Brak