Osmolalność moczu

Osmolalność moczu zazwyczaj zleca się równocześnie z badaniem osmolalności osocza krwi, a w rzadszych przypadkach badana jest osmolalność kału. Osmolalność oznacza liczbę cząsteczek obecnych w danej substancji. Osmolalność w moczu zwiększają przede wszystkim cząsteczki sodu i mocznika. To badanie moczu nie jest rutynowym badaniem i zleca się je tylko w niektórych przypadkach, tj. gdy pojawia się podejrzenie takiego schorzenia, jakim jest hiponatremia, a także gdy badany jest bilans wody w organizmie. Osmolalność moczu zmienia się, gdy współistnieją niektóre choroby: cukrzyca, moczówka prosta, uszkodzenie wątroby i inne.

Zobacz film: "Polacy żyją aż 7 lat krócej niż Szwedzi"

Kiedy stosuje się badanie osmolalności?

Pomiar osmolalności moczu wykonuje się pomocniczo w celu określenia zdolności wytwarzania i zagęszczania moczu.
Badanie osmolalności w moczu zaleca się:
• do wykrycia przyczyn hiponatremii (niedoboru sodu we krwi);
• przy badaniu bilansu wody w organizmie;
• w przypadku zbyt częstego lub zatrzymanego wydalania moczu;
• w przypadku zatruć;
• podczas leczenia substancjami aktywnymi osmotycznie, np. mannitolem (monitorowanie jest ważne, aby nie dopuścić do niedoboru sodu).

Badanie osmolalności przeprowadza się także w przypadku poniższych objawów zaobserwowanych u pacjenta:
• apatia;
• pragnienie;
• mdłości;
• splątanie;
bóle głowy;
drgawki;
śpiączka;
• zatrzymanie lub nadmierne wydalanie moczu.

Mogą one oznaczać niedobór sodu, zatrucie (np. metanolem) lub moczówkę prostą.

Badanie moczu i wyniki osmolalności moczu

Badanie osmolalności w moczu wygląda jak każde inne badanie moczu. Mocz oddaje się rano do specjalnego, jałowego pojemnika. Powinien być to mocz ze środkowego strumienia, a jego ilość dopasowana do objętości pojemnika. Pomiar osmolalności moczu wykonuje się poprzez oznaczenie lub wyliczenie ze stężeń głównych substancji rozpuszczonych.
Osmolalność moczu mieści się w zakresie 50 - 1400 mmol/kg, przy czym wartość średnia wynosi 850 +/- 200 mmol/kg.
W celu oznaczenia osmolalności moczu można także wykorzystać oznaczenie gęstości względnej moczu. Badanie to umożliwia jedynie szacunkowe określenie osmolalności moczu. Polega na pomnożeniu dwóch ostatnich cyfr ciężaru właściwego przez 26. Na przykład jeżeli gęstość względna moczu wynosi 1,020 g/ml, to jego osmolalność będzie równa 20 x 26, a więc 520 mOsm/kg H2O. Należy pamiętać i uwzględnić to w obliczeniach, że glikozuria o stężeniu 1%, zwiększa gęstość względną o 0,003 g/ml, a osmolalność zaś o 55 mOsm/kg H2O. Z kolei duża ilość białka (białkomocz), o takim samym stężeniu co glukoza, również zwiększa ciężar właściwy o 0,003 g/ml, a w porównaniu z glukozą, jedynie w niewielkim stopniu wpływa na osmolalność moczu, powodując jego wzrost tylko o wartość 0,15 mOsm/kg H2O.

Wysoka osmolalność moczu pojawia się u osób:
• cierpiących na zastoinową niewydolność serca;
• z hipernatremią;
• z uszkodzeniem wątroby;
• u których jest zaburzone wydzielanie ADH;
• z cukrzycą (związane jest to z wzrostem glukozy we krwi).

Niska osmolalność moczu to objaw:
• picia zbyt dużych ilości wody;
• moczówki prostej;
• uszkodzenia kanalików nerkowych;
• hiperkalcemii - wysokiego poziomu wapnia;
• hipokaliemii - niskiego poziomu potasu.

Badanie osmolalności moczu wykonywane jest najczęściej razem z osmolalnością osocza. Wraz z tym badaniem moczu często zleca się także oznaczenie wydalania sodu i kreatyniny w moczu. Można wyliczyć też, tzw. lukę osmotyczną moczu. Jej wartość ułatwia ocenę zdolności nerek do wydalania kwasów i reabsorbcji dwuwęglanów.

Marta Bednarska, ponad rok temu

Bibliografia

  • Myśliwiec M., Wielka interna - nefrologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2009, ISBN 978-83-60135-62-4
  • Tomaszewski J., Diagnostyka laboratoryjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-3591-0
  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0

Źródła zewnętrzne

Normy laboratoryjne

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Osmolalność moczu
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Osmolalność moczu
Normy laboratoryjne

Osmolalność surowicy

na osmolalność surowicy ma sód. Jest to podstawowy elektrolit we krwi, moczu i kale. Sód, potas, jony chlorku i CO2 wpływają na obojętność środowiska i prawidłową (...) . Osmolalność surowicy, ale...

Badania

Osmolalność krwi

jest także wskazana, gdy badany ma trudności z oddawaniem moczu. Osmolalność zwiększa się w przypadku odwodnienia i zmniejsza przy nadmiarze wody w organizmie. Wskazania do wykonania badania osmolalności krwi Test...

Badania

Ocena zdolności zagęszczania moczu

moczu bada się jego ciężar właściwy (gęstość względną), a także osmolalność. Najczęściej wykonanie nie trwa dłużej niż 1 dobę, lecz może ono zostać (...) przerwane, w przypadku gdy osmolalność moczu...

Posiew moczu - wskazania do przeprowadzenia badania, przebieg badania

Posiew moczu - zdjęcie

Posiew moczu - zdjęcie

Posiew moczu wykonuje się w celu zdiagnozowania bakteriomoczu, który jest objawem zakażenia układu moczowego.

Urologia i nefrologia

Ochrona skóry przy nietrzymaniu moczu

Ochrona skóry przy nietrzymaniu moczu

Uszkodzenia skóry przy nietrzymaniu moczu Osoby z nietrzymaniem moczu czesto borykają się również z uszkodzeniami skórnymi, np. zapaleniem skóry. Wróć do artykułu i dowiedz się więcej.

Badania moczu - wskazania, charakterystyka, wyniki, posiew moczu

Badanie moczu na azotyny (WIDEO)

Badanie moczu na azotyny (WIDEO) Odtwórz wideo

Badanie moczu na azotyny jest częścią badania ogólnego moczu i można je wykonać samodzielnie w domu. Domowe badanie ogólne moczu przeprowadza (...) się za pomocą specjalnego testu paskowego, dzięki...

Badania moczu - wskazania, charakterystyka, wyniki, posiew moczu

Przeprowadzenie badania moczu

Przeprowadzenie badania moczu

Przeprowadzane badania moczu mogą pomóc w zdiagnozowaniu wielu chorób, między innymi nerek i wątroby oraz dróg moczowych.

Bilirubina w moczu

Badanie moczu na bilirubinę (WIDEO)

Badanie moczu na bilirubinę (WIDEO) Odtwórz wideo

Badanie moczu to podstawowe laboratoryjne badanie diagnostyczne stosowane w medycynie. Na jego podstawie stwierdza się barwę i wygląd moczu (...) , przejrzystość i odczyn (cechy fizyczne) oraz obecność niektórych substancji...

Temat Miesiąca - Pokonaj biegunkę

Następstwa biegunki, czyli zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej

Następstwa biegunki, czyli zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej

i jakościowy płynów obecnych w ciele każdego człowieka. Nerki regulują objętość wydalanego moczu, pozwalają na zachowanie równowagi pomiędzy ilością płynów (...) . Co to oznacza? Odwodniony organizm traci więcej wody niż elektrolitów,...

Badania moczu - wskazania, charakterystyka, wyniki, posiew moczu

Badanie pH moczu (WIDEO)

Badanie pH moczu (WIDEO) Odtwórz wideo

Badanie pH moczu przeprowadza się podczas badania ogólnego moczu. Obecnie badanie ogólne moczu można zrobić sobie nawet w domu, za pomocą (...) moczu to około 6,5-7. Zbytnie odchylenie...