Węzły chłonne - charakterystyka, funkcje, powiększenie, diagnostyka

Węzły chłonne to jeden z najważniejszych elementów układu immunologicznego. W przypadku widocznego powiększenia węzłów chłonnych nie należy zwlekać z wizytą u specjalisty, gdyż może to być objawem poważniejszych chorób. Sprawdź, czym dokładnie są i o czym może świadczyć powiększenie węzłów chłonnych.

Węzły chłonne - charakterystyka

Węzły chłonne stanowią część układu limfatycznego. Węzły chłonne są rozmieszczone w różnych częściach ciała. Mogą występować pojedynczo lub w grupach. Główne skupiska węzłów chłonnych są zlokalizowane na szyi, pod żuchwą oraz w pachwinach i pod pachami. Znajdują się również w klatce piersiowej, okolicach łokci i pod kolanami. Węzły chłonne otacza torebka łącznotkankowa, pod którą znajduje się zatoka brzeżna. Składają się z części wypukłej oraz wklęsłej, czyli tzw. wnęki.

Zobacz film: "Naturalna odporność organizmu"

Węzły chłonne mogą się nieco różnić między sobą pod względem kształtu i wielkości. Węzły chłonne są połączone siecią naczyń limfatycznych, przez które przepływa limfa, czyli chłonka. Węzły chłonne można wyczuć palcami w pachwinach, pachach oraz na szyi. Na ogół jednak węzły chłonne są trudno wyczuwalne i nie powodują bólu, np. w przypadku węzłów znajdujących się w okolicy narządów wewnętrznych.

Węzły chłonne - funkcje

Dzięki potencjałowi likwidacji drobnoustrojów węzły chłonne są bardzo ważnym elementem układu immunologicznego. Najważniejszą funkcją węzłów chłonnych jest filtracja limfy spływającej do nich z różnych okolic ciała oraz wytwarzanie przeciwciał. Wraz z limfą do węzłów chłonnych trafiają substancje toksyczne, które następnie transportowane są do nerek i są usuwane z organizmu.

W węzłach chłonnych znajdują się komórki plazmatyczne, limfocyty, makrofagi oraz komórki APC (komórki prezentujące antygen), które są bardzo ważne w prawidłowym funkcjonowaniu układu immunologicznego. Makrofagi oraz limfocyty typu B znajdują się w warstwie zewnętrznej węzła, czyli korze. Część przykorową węzłów chłonnych stanowią limfocyty T. Centralną częścią węzła chłonnego jest rdzeń, w którym znajdują się plazmocyty, limfocyty, makrofagi oraz komórki APC.

Węzły chłonne odpowiadają za dokładne filtrowanie chłonki. Skutecznie oczyszczają ją z nagromadzonych wirusów, bakterii, grzybów oraz komórek nowotworowych, uniemożliwiając im przedostanie się do układu krwionośnego.

7 objawów zewnętrznych, które mogą świadczyć o chorobie

Żółtawe wypukłe plamki w okolicach powiek (kępki żółte, żółtaki) są oznaką zwiększonego ryzyka chorób serca. Z badań przeprowadzonych w Danii i opublikowanych...

Węzły chłonne - powiększenie

Wszelkie nieprawidłowości w obrębie węzłów chłonnych określa się mianem limfadenopatii. W jej wyniku może pojawić się wyraźne powiększenie węzłów chłonnych oraz bolesność. Jest to oznaka tego, że organizm z pomocą limfocytów i makrofagów, znajdujących się w węzłach chłonnych, walczy z infekcją lub chorobą. Powiększenie węzłów chłonnych znacznie częściej występuje u dzieci, może towarzyszyć zwykłemu przeziębieniu i nie wymaga specjalistycznego leczenia.

Zdarza się, że powiększenie węzłów chłonnych jest związane z tymczasową infekcją i raczej przebiega łagodnie, nie wymagając specjalnego postępowania. W innych przypadkach toczący się w węzłach chłonnych stan zapalny może spowodować nawet ich dziesięciokrotne powiększenie węzłów chłonnych. Powiększone węzły chłonne o charakterze zapalnym są zazwyczaj bolesne, miękkie i ruchome. Dużo bardziej niebezpieczne są węzły twarde, zbite i bezbolesne, gdyż mogą wskazywać na zmiany nowotworowe.

Przyczyn powiększenia węzłów chłonnych może być wiele. Powiększone węzły chłonne mogą być związane zarówno z infekcją wirusową i bakteryjną, jak i dotyczyć dużo poważniejszych chorób. Czasami powiększone węzły chłonne są również wynikiem infekcji grzybiczej, pierwotniakowej lub pasożytniczej. Powiększenie węzłów chłonnych może być też spowodowane przez nieleczoną próchnicę.

Utrzymujące się powyżej kilku tygodni powiększenie węzłów chłonnych (szczególnie, gdy nie towarzyszy mu miejscowa bolesność) powinno zmusić nas do wizyty u lekarza.

Powiększone węzły chłonne szyi są najczęściej umiejscowione w okolicy zatok przynosowych, gardła lub górnych dróg oddechowych. U dzieci powiększone węzły szyjne wskazują na istniejące zakażenia. Natomiast w przypadku osób dorosłych najczęściej powiększone węzły chłonne szyi są przede wszystkim spowodowane przez wirusy i bakterie. Inne potencjalne przyczyny powiększenia węzłów chłonnych szyjnych to grzyby, chlamydie, pasożyty oraz riketsje (dur zaroślowy).

Za powiększonymi węzłami chłonnymi szyi mogą również stać różne zaburzenia immunologiczne. W tej grupie powiększone węzły chłonne szyi może powodować toczeń rumieniowaty układowy, mieszana choroba tkanki łącznej, czy reumatoidalne zapalenie stawów.

Inne przyczyny powiększonych węzłów chłonnych szyi to złośliwe nowotwory, choroby endokrynologiczne oraz spichrzeniowe.

Gdy lekarz stwierdzi, że węzły chłonne szyjne są powiększone, zazwyczaj zaleca postępowanie wyczekujące na okres 2-4 tygodni. Jeśli w tym czasie węzły chłonne szyi nadal będą się powiększać, należy udać się ponownie do lekarza.

Powiększone węzły chłonne pachwinowe są wywołane często przez zranienia, otarcia na stopach i palcach. Inną przyczyną stanu zapalnego węzłów chłonnych pachwinowych są często stany zapalne krocza, narządów płciowych, odbytu i dna miednicy. Ponadto często zdarza się, że powiększone węzły chłonne pachwinowe są efektem wad rozwojowych, zabiegów operacyjnych niedrożności odbytu, choroby Hirschprunga, pęcherza neurogennego, a także stulejki czy spodziectwa.

W przypadku swoistych zapaleń węzłów chłonnych pachwinowych częstą przyczyną są zakażenia prątkami gruźlicy. Dotyczy to również powiększonych węzłów chłonnych pod pachami.

Węzły chłonne pachwinowe są też często powiększone w wyniku zakażenia wirusem opryszczki typ 2. Węzły chłonne pachwinowe mogą być także źródłem choroby nowotworowej pierwotnych węzłów chłonnych oraz przerzutów nowotworów tej okolicy.

Węzły chłonne pod pachami mogą być powiększone w wyniku zakażeń bakteryjnych, wirusowych lub pierwotniakowych. Do wirusowych przyczyn powiększonych węzłów chłonnych pod pachami należy mononukleoza zakaźna, wirus cytomegalii i HIV. Węzły chłonne pod pachami są wówczas bardzo delikatne, powiększone, ale nie powinny być bolesne.

Bakteryjne przyczyny powiększonych węzłów chłonnych pod pachami to tzw. choroba kociego pazura, kiła, gruźlica i bruceloza. W tym wypadku węzły chłonne pod pachami są powiększone, bolesne i ciepłe.

Pierwotniaki wywołują toksoplazmozę. W jej czasie powiększenie węzłów chłonnych jest zazwyczaj rozsiane, ale nie bolesne.

Węzły chłonne - diagnostyka zmian

Jeżeli powiększenie węzłów chłonnych jest długotrwałe i trwa dłużej niż 2 tygodnie, to nie powinniśmy zwlekać z wizytą u lekarza. Powiększone węzły chłonne towarzyszą często chorobom nowotworowym. Powiększone węzły chłonne mogą się pojawić np. w przypadku ziarnicy złośliwej, chłoniaków oraz zaawansowanej postaci białaczki. W takim wypadku poza powiększonymi węzłami chłonnymi mogą wystąpić też inne objawy: spadek wagi, nadmierna potliwość oraz gorączka.

Specjalista, na podstawie badania fizykalnego oraz wyników badań laboratoryjnych, zleca dalsze postępowanie. Do oceny węzłów chłonnych wykorzystuje się badanie USG różnych miejsc ciała. Obecność powiększonych węzłów chłonnych w okolicy śródpiersia można z kolei zdiagnozować dzięki RTG klatki piersiowej. Zdarzają się sytuacje, w których jest konieczne wykonanie biopsji lub poddanie całego węzła badaniu histopatologicznemu.

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Krew i naczynia krwionośne
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Pomocni lekarze

Artykuły Krew i naczynia krwionośne
Krew i naczynia krwionośne

4 sposoby na oczyszczenie tętnic ze złogów tłuszczowych

4 sposoby na oczyszczenie tętnic ze złogów tłuszczowych

argininy potrzebują osoby starsze. W wyniku przekształceń tego aminokwasu powstaje tlenek azotu. Powoduje on szersze otwarcie naczyń krwionośnych i poprawę przepływu krwi. Działa też korzystnie na układ...

Krew i naczynia krwionośne

Niewydolność żył kończyn dolnych: definicja (WIDEO)

Niewydolność żył kończyn dolnych: definicja (WIDEO) Odtwórz wideo

Przewlekła niewydolność żył kończyn dolnych jest zespołem zmian patologicznych wewnątrz żył kończyn dolnych oraz tkanek miękkich znajdujących się w tych rejonach. Zmiany te pojawiają się wskutek nieprawidłowego przepływu krwi w kończynach...

Krew i naczynia krwionośne

Ostre niedokrwienie kończyny dolnej: przyczyny (WIDEO)

Ostre niedokrwienie kończyny dolnej: przyczyny (WIDEO) Odtwórz wideo

Ostre niedokrwienie kończyny dolnej jest to nagłe przerwanie dopływu krwi do tej kończyny. Przyczynami ostrego niedokrwienia kończyny dolnej mogą być różnego rodzaju patologie. Najczęściej niedokrwienie kończyny powstaje wskutek pojawienia...

Krew i naczynia krwionośne

Ostre niedokrwienie kończyny dolnej: objawy (WIDEO)

Ostre niedokrwienie kończyny dolnej: objawy (WIDEO) Odtwórz wideo

Ostre niedokrwienie kończyny dolnej to nagłe odcięcie dopływu krwi do kończyny. Taki stan może się kończyć martwicą i koniecznością amputacji, dlatego bardzo ważne jest, aby umieć rozpoznać objawy niedokrwienia i szybko zgłosić się z...

Krew i naczynia krwionośne

Niedokrwienie kończyn dolnych: przyczyny (WIDEO)

Niedokrwienie kończyn dolnych: przyczyny (WIDEO) Odtwórz wideo

Główną przyczyną niedokrwienia kończyn dolnych jest miażdżyca, która okazuje się jego przyczyną aż w 98 proc. przypadków. Dużo rzadziej przyczynami niedokrwienia są zmiany zapalne w obrębie naczyń krwionośnych, przebyte...

Krew i naczynia krwionośne

Ostre niedokrwienie kończyny dolnej: leczenie (WIDEO)

Ostre niedokrwienie kończyny dolnej: leczenie (WIDEO) Odtwórz wideo

Ostre niedokrwienie kończyny dolnej jest wywołane niedrożnością tętnicy w kończynie. Ta niedrożność może mieć różne przyczyny. Są to na przykład: skrzeplina przyniesiona razem z krwią, kryształy cholesterolu, fragmenty tkanki nowotworowej,...

Krew i naczynia krwionośne

Niedokrwienie kończyn dolnych: badania (WIDEO)

Niedokrwienie kończyn dolnych: badania (WIDEO) Odtwórz wideo

Przewlekłe niedokrwienie kończyn dolnych jest u ogromnej większości pacjentów wywołane miażdżycą. Zmiany pojawiające się przy niedokrwieniu kończyn to zwężające stwardnienie tętnic. Problemy z drożnością naczyń krwionośnych...