Zespół niespokojnych nóg

Zespół niespokojnych nóg (łac. asthenia crurum paraesthetica) określa się inaczej jako zespół Wittmaacka-Ekboma albo syndrom RLS (ang. restless legs syndrome). RLS należy do zaburzeń neurologicznych, które objawia się uczuciem ciężkości, zmęczenia i niepokoju nóg, szczególnie w czasie spoczynku lub snu, co zmusza chorego do ruchu, chodzenia lub poruszania kończynami, by złagodzić nieprzyjemne dolegliwości. W ten sposób przerywany sen uniemożliwia regenerację sił, a człowiek następnego dnia czuje się zmęczony i niewyspany. Zespół niespokojnych nóg występuje najczęściej po obu stronach ciała, ale zdarza się również, że tylko po jednej. Według statystyk RLS dotyka około 15% populacji, ale rzadko jest rozpoznawany. Może się ujawnić w każdym wieku.

Spis treści:
  1. 1. Przyczyny zespołu niespokojnych nóg
  2. 2. Objawy i rozpoznanie zespołu niespokojnych nóg
  3. 3. Leczenie zespołu niespokojnych nóg

1. Przyczyny zespołu niespokojnych nóg

Pierwsze wzmianki o zespole niespokojnych nóg podali już w 1672 roku Thomas Willis i Theodor Wittmaack, ale systematyczny opis choroby z 1945 roku zawdzięczamy szwedzkiemu neurologowi – Karlowi Axelowi Ekbomowi. Co ciekawe, mimo iż objawy zaburzenia są bardzo specyficzne i trudne do pomylenia z innymi chorobami, syndrom RLS niezwykle rzadko się diagnozuje. Zespół niespokojnych nóg pozostaje niejednokrotnie nieleczony. Jako jednostka chorobowa zespół niespokojnych nóg został ujęty w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem G25.8. Z czego wynika RLS? Źródła podają, że przyczyny zespołu niespokojnych nóg mogą mieć charakter pierwotny, czyli RLS jest dziedziczny, albo charakter wtórny, czyli RLS pojawia się jako konsekwencja innych zaburzeń neurologicznych. Szacuje się, że w ponad połowie przypadków zespół niespokojnych nóg dziedziczy się po przodkach w sposób autosomalny dominujący lub rzadziej autosomalny recesywny.

 Rodzinne występowanie choroby przyczynia się zwykle do wczesnego początku zaburzeń, zwykle około 35. roku życia. Późniejsze występowanie objawów sugeruje raczej na fakt, że RLS towarzyszy innym zaburzeniom, czyli jest wtórny do pierwotnych chorób i nieprawidłowości funkcjonowania organizmu, jak: niedobór dopaminy w prążkowiu, mocznica, cukrzyca, zaburzenia gospodarki żelazem, reumatoidalne zapalenie stawów, przewlekła niewydolność żylna, uszkodzenia rdzenia kręgowego i korzeni nerwowych, polineuropatie, zespół piekących stóp, niewydolność nerek, stwardnienie rozsiane, stwardnienie zanikowe boczne, niedobór witaminy B12 czy choroba Friedreicha.

Zespół niespokojnych nóg może występować również w przebiegu ciąży. Syndrom RLS wymaga różnicowania przede wszystkim z nocnymi kurczami mięśniowymi, które pojawiają się często wskutek przemęczenia i niedoboru elektrolitów. Kurcze mięśniowe leczy się lekami rozluźniającymi mięśnie, co nie przynosi oczywiście poprawy w przypadku RLS. Zespół Wittmaacka-Ekboma może powstawać także pod wpływem przyjmowania różnych leków, np. antydepresantów, neuroleptyków, leków przeciwpadaczkowych, antagonistów wapnia albo w wyniku odstawienia leków nasennych i uspokajających, np. benzodiazepin lub barbituranów.

2. Objawy i rozpoznanie zespołu niespokojnych nóg

Osoby cierpiące na zespół niespokojnych nóg relacjonują przymus poruszania kończynami dolnymi (rzadziej górnymi), szczególnie kiedy odpoczywają, leżą, siedzą albo śpią. Dolegliwości są trudne do opisania słowami i dlatego, być może, chorobę diagnozuje się niezwykle rzadko. Chorzy skarżą się na nieprzyjemne doznania w nogach, dyskomfort, parestezje – kłucia, pieczenie, mrowienie, swędzenie, drętwienie, zmiany temperatury skóry nóg itp. Nieprzyjemne odczucia w nogach, np. wrażenie chodzenia mrówek pod skórą czy pienienia się krwi w żyłach, nasilają się w czasie odpoczynku, w godzinach wieczornych i nocnych. Uczucia ciężkości i niepokoju nóg lokalizują się zazwyczaj głęboko, w obrębie kości i mięśni podudzia, a mijają pod wpływem poruszania nogami lub chodzenia.

 Z racji tego, że objawy RLS osiągają apogeum w czasie kładzenia się spać lub w nocy, od północy do czwartej nad ranem, zespół niespokojnych nóg powoduje problemy z zasypianiem, przerywany sen i bezsenność. Znacznie obniża się jakość snu. Człowiek budzi się rano niewypoczęty, trudno mu się skupić nad zadaniami i staje się nieefektywny w pracy. Objawy są bardzo uporczywe, dlatego zespół niespokojnych nóg znacznie destabilizuje normalne funkcjonowanie człowieka. Syndromowi RLS często towarzyszą okresowe ruchy kończyn dolnych podczas snu (ang. Periodic Limb Movement In Sleep, PLMS), które objawiają się kilkusekundowymi, powtarzanymi ruchami kończyn w czasie snu. Chory zgina grzbietowo stopy. Czasami zgięcia obejmują staw kolanowy i biodrowy, wybudzając pacjenta ze snu.

Naukowcy opracowali szereg kryteriów rozpoznania zespołu niespokojnych nóg, takich jak:

Kryteria podstawowe (konieczne do postawienia rozpoznania):

  • występowanie nieprzyjemnych wrażeń, głównie czuciowych (mrowienie, pieczenie) w obrębie kończyn dolnych,
  • przymus ruchu (co zmniejsza nieprzyjemne wrażenia),
  • narastanie objawów w spoczynku,
  • nasilanie się objawów w godzinach wieczornych i nocnych.

Kryteria dodatkowe (ułatwiające rozpoznanie):

  • zaburzenia snu,
  • okresowe ruchy kończyn,
  • przewlekły przebieg,
  • dodatni wywiad rodzinny.

3. Leczenie zespołu niespokojnych nóg

Z racji tego, że nie ma jednorodnej przyczyny choroby trudno wypracować „uniwersalną” terapię. Czasem ludzie próbują doraźnie łagodzić nieprzyjemne doznania w nogach, np. za pomocą masażów, zimnych okładów czy naprzemiennego polewania stóp raz zimną, a drugi raz ciepłą wodą. Sukces leczenia RLS zależy od właściwego postawienia diagnozy. Jeżeli RLS ma charakter wtórny, to powinno leczyć się na początku chorobę pierwotną, która przyczyniła się do powstania zespołu niespokojnych nóg. W tym celu można uzupełniać niedobory żelaza, witaminy B12 albo walczyć z cukrzycą. 

W przypadku zespołu niespokojnych nóg zazwyczaj stosuje się leczenie objawowe. Wyrównuje się poziom dopaminy, podając choremu przed snem odpowiednie leki - najczęściej te, które są prekursorami dopaminy i działają bezpośrednio na receptory dopaminowe. Farmakoterapia obejmuje czasem też leki opioidowe albo benzodiazepiny. Do niefarmakologicznych sposobów walki z RLS zalicza się odstawienie alkoholu i kawy, zmianę trybu życia, unikanie późnych posiłków oraz stosowanie ćwiczeń relaksacyjnych przed snem. Precyzyjna diagnoza zespołu niespokojnych nóg jest niezwykle ważna nie tylko z perspektywy skuteczności leczenia, ale też z faktu, że RLS w istotny sposób upośledza jakość życia chorego – przyczynia się do bezsenności, spadku koncentracji uwagi w ciągu dnia, małej efektowności w pracy, może zaburzać pożycie seksualne, powodować konflikty rodzinne i przyczyniać się do rozwoju zaburzeń depresyjnych.

Bibliografia

  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
  • Puszczewicz M. Wielka interna - reumatologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-62597-06-2
  • Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3

Źródła zewnętrzne

Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0
Komentarze
Wyloguj

Porady ekspertów

Dokuczający ból nóg - co jeszcze mogę zrobić?

Witam. Mam dziwne bóle nóg, łydek albo ud. Mam 27 lat, a te bóle dokuczają...

 Redakcja abcZdrowie Porady udziela Redakcja abcZdrowie Redakcja abcZdrowie.pl to zespół doświadczonych i zaangażowanych osób, z których wielu to eksperci z dziedziny medycyny, dla których dbałość o zdrowie to priorytet.
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~ Pytania do specjalistów 1 odpowiedź Leczenie zespołu niespokojnych nóg ~:

Zespół niespokojnych nóg to schorzenie, z ktorym nie wiem jak walczyć. Od czego zacząć? Gdzie...

pokaż 5 następnych

Artykuły Zespół niespokojnych nóg

Zespół niespokojnych nóg Lek na epilepsję w walce z zespołem niespokojnych nóg

Na spotkaniu American Academy of Neurology przedstawiono wyniki badań, według których lek na padaczkę może pomóc w terapii osób cierpiących na RLS (zespół niespokojnych nóg). Czym jest zespół niespokojnych...

Zespół niespokojnych nóg Nowy lek na zespół niespokojnych nóg

Nowo wytworzony lek pomaga złagodzić szereg objawów towarzyszących zespołowi niespokojnych nóg. Środek został niedawno zaaprobowany przez amerykańską Agencję do spraw Żywności i Leków. Co to jest zespół niespokojnych...

Ortopedia i reumatologia Ból nóg

Ból mięśni nóg to coraz częsta dolegliwość, która pojawia się u różnych...

Liposukcja Liposukcja nóg

Liposukcja nóg to zabieg chirurgii estetycznej wykonywany w celu usunięcia nadmiaru tłuszczu z nóg. Odsysanie tłuszczu może obejmować biodra, boczne lub wewnętrzne strony ud, kolana lub łydki.

Jak schudnąć z nóg?
Ćwiczenia odchudzające Jak schudnąć z nóg?

Piękne i szczupłe nogi to marzenie każdej kobiety. Przeglądając ubrania w szafie lub przymierzając...

Antyperspiranty Antyperspirant do nóg

Nadmierna potliwość stóp potrafi być bardzo uciążliwa. Czy za pomocą antyperspirantu można znacznie zredukować tę przykrą dolegliwość?

Zespół Sjörgena
Okulistyka Zespół Sjörgena

Zespół Sjörgena (choroba Mikulicza-Radeckiego) to suche zapalenie rogówki...

Zespół nerczycowy
Urologia i nefrologia Zespół nerczycowy

Zespołem nerczycowym nazywamy zespół objawów klinicznych i nieprawidłowości biochemicznych,...

Zespół CREST
Ortopedia i reumatologia Zespół CREST

Zespół CREST to starsza nazwa ograniczonej postaci twardziny układowej – schorzenia...

Zespół Hornera
Neurologia Zespół Hornera

Zespół Hornera tworzą objawy, które pojawiają się, gdy włókna nerwów...

Neurologia Zespół Sawanta

Sawant to inaczej upośledzony geniusz, czyli człowiek, który z jednej strony, nie radzi sobie z prostymi czynnościami życiowymi, a z drugiej strony - wykazuje nadzwyczajne umiejętności intelektualne.

Neurologia Zespół Aspergera

Zespół Aspergera albo inaczej syndrom Aspergera uznaje się za łagodną odmianę autyzmu. Jakie są przyczyny i objawy zespołu Aspergera?

Depresja Zespół depresyjny

Depresja należy do najczęściej diagnozowanych zaburzeń nastroju. Czym jest zespół depresyjny? Jak się objawia i jak go leczyć?

Zespół Downa
Choroby genetyczne Zespół Downa

Zespół Downa, zwany inaczej trisomią 21 lub mongolizmem, jest najczęściej występującym...

Choroby genetyczne Zespół Retta

Choroby wieku dziecięcego nie zawsze są możliwe do wyleczenia. Niektóre zaburzenia rozwoju...

Zespół Kawasaki
Krew i naczynia krwionośne Zespół Kawasaki

Zespół Kawasaki lub choroba Kawasaki (tzw. zespół skórno–śluzówkowo–węzłowy)...

Zespół Cushinga
Hormony Zespół Cushinga

Zespół Cushinga wywołany jest przez nadmierną hormonalną czynność kory nadnerczy i wzmożone...

Zespół hipereozynofilowy
Krew i naczynia krwionośne Zespół hipereozynofilowy

Zespół hipereozynofilowy to odczyn jakościowy układu białokrwinkowego, polegający...

pokaż 10 następnych
Zamknij Załóż konto
Zamknij Logowanie

Nie masz konta? Załóż teraz

Zapomniałem hasło Przypomnij hasło

Zamknij

Wypełnij swoje dane

Ryzyko schorzeń często zależne jest od płci, wieku i wykonywanego zawodu

Wiek determinuje zarówno ryzyko schorzeń, jak i rodzaj leczenia

Dzięki informacji o Twojej lokalizacji i ubezpieczeniu, będziemy mogli zaproponować Ci najlepszych specjalistów i kliniki zajmujące się Twoim problemem

-

Dane kontaktowe potrzebne są nam do powiadomienia Cię o odpowiedziach specjalistów

Akceptuję regulamin zadawania pytań.
Cofnij