Badanie TSH - hormony tarczycy, choroby, normy, minusy badania

Hormony tarczycy

Rysunek przedstawia trójjodotyroninę, która jest najbardziej aktywnym hormonem tarczycy.

TSH to skrócona nazwa hormonu tyreotropowego. Wydziela go przysadka mózgowa. TSH oddziałuje na tarczycę – pobudza ja do produkcji innych hormonów: tyroksyny i trójjodotyroniny. Badanie w kierunku poziomu hormonu TSH pozwala ocenić, w jakim stopniu prawidłowo funkcjonuje gruczoł tarczycowy.

Polecane wideo:

Choroby tarczycy, z racji częstości ich występowania, to problem społeczny – szczególnie w grupie kobiet. Dlatego też główną rolę w ich diagnozowaniu odgrywa lekarz pierwszego kontaktu. Jego zadaniem jest wykrycie nieprawidłowości w funkcji tarczycy i odesłanie pacjenta do specjalisty endokrynologa w celu dalszej diagnostyki. Pomóc mają w tym przede wszystkim dokładnie zebrany wywiad oraz wyniki badań laboratoryjnych – w szczególności oznaczenie poziomu hormonów tarczycy. Lekarz pierwszego kontaktu ma do dyspozycji tylko jedno z całej puli badań hormonalnych tarczycy – poziom TSH. Jednak już podstawowe badanie TSH pozwala mu podejrzewać daną chorobę.

1. Badanie TSH - hormony tarczycy

Tarczyca, podwzgórze i przysadka są ściśle ze sobą powiązane zależnościami hormonalnymi. Produkcja hormonów tarczycy odbywa się pod wpływem wydzielanego przez przysadkę mózgową, pod kontrolą podwzgórza, hormonu tyreotropiny (TSH). Tarczyca produkuje tyroksynę – T4, która przekształcana jest w T3, oraz trójjodotyroninę – T3. To właśnie trójjodotyronina jest właściwym hormonem pobudzającym metabolizm organizmu. Hormony te w dużej części istnieją we krwi jako formy związane z białkami transportującymi. Białka te mogą zaburzać wynik badania TSH, więc lepiej jest prowadzić oznaczenia formy wolnej tych hormonów: fT3 i fT4. Produkcję tych hormonów w tarczycy wyzwala TSH (tyreotropina) – hormon wytwarzany w przysadce mózgowej. Jego wydzielanie jest hamowane na zasadzie ujemnej pętli sprzężenia zwrotnego przez hormony tarczycy (ściśle fT3). Dlatego przy nadmiarze hormonów tarczycy poziom TSH maleje, przy niedoborze – wzrasta. Badanie T3 i T4 (czyli hormony związane z białkami krwi) nie powinno być wykonywane, jako niewiele wnoszące.

W opinii specjalistów to właśnie TSH jest najczulszym wskaźnikiem mówiącym o wydzielaniu hormonów przez tarczycę i to od niego powinniśmy rozpocząć diagnostykę. W przypadku wyniku poniżej normy należy podejrzewać nadczynność tarczycy. Dzieje się tak, gdyż hormony tarczycy są i tak produkowane w nadmiarze i nie potrzeba dodatkowej stymulacji przez TSH.

2. Badanie TSH - podejrzenie chorób tarczycy

Zwykle nie ma potrzeby wykonywania od razu pełnej diagnostyki hormonalnej. Najpierw lekarz zleca zwykle badanie TSH. Podwzgórze i przysadka mózgowa są bardzo czułe na zmiany stężeń hormonów tarczycy i nawet na niewielkie ich wahania odpowiadają wzrostem lub spadkiem wydzielania TSH. Kiedy w badaniu okaże się, że wartość TSH nie mieści się w granicach normy, konieczne jest oznaczenie tzw. wolnych hormonów tarczycy, czyli wolnej trijodotyroniny (fT3), a przede wszystkim wolnej tyroksyny (fT4). Pozwala to na dokładną ocenę zaburzeń czynności tarczycy.

Zakresy wartości prawidłowych mogą się różnić w zależności od laboratorium, w którym wykonywane było badanie TSH. Dlatego zawsze powinny być one interpretowane w oparciu o podane na wydruku wyników normy. W poniższej tabeli przedstawione zostały jedynie orientacyjne wartości oznaczenia hormonów:

Hormon

Zakres normy

TSH

0,4-4,0 mIU/l

fT3

2,25-6 pmol/l (1,5-4 ng/l)

fT4

10-25 pmol/l (8-20 ng/l)

Oprócz wstępnej oceny czynności tarczycy, oznaczenie w badaniu TSH jest przydatne także w kilku innych sytuacjach: w badaniach przesiewowych w kierunku wrodzonej niedoczynności tarczycy wykonywanych u noworodków w pierwszych dniach życia, w ocenie skuteczności leczenia hormonami tarczycy oraz w ocenie efektów leczenia w nadczynności tarczycy.

3. Badanie TSH - wyniki w nadczynności i niedoczynności tarczycy

Typowym odzwierciedleniem nadczynności tarczycy (wynikającej z choroby tarczycy) w badaniach hormonalnych jest stężenie TSH poniżej dolnej granicy normy oraz podwyższenie wartości fT4 lub fT3 i fT4 (bardzo rzadko podwyższone jest samo fT3). Sytuacja jest odwrotna w przypadku niedoczynności tarczycy, wówczas stężenie TSH przekracza górną granicę normy, a obniżone jest stężenie fT4.

Kiedy w badaniu stężenie TSH przekracza górną granicę normy, a stężenie hormonów tarczycy utrzymuje się w granicach wartości prawidłowych, mówimy o tzw. subklinicznej niedoczynności tarczycy. Może być to pierwszy sygnał rozwijającej się choroby tarczycy (np. choroby Hashimoto). Analogicznie – obniżone TSH w połączeniu z prawidłowymi stężeniami hormonów tarczycy wskazuje na subkliniczną nadczynność tarczycy. Może być ona wstępem do każdej choroby przebiegającej z nadczynnością tarczycy, często jednak nie udaje się ustalić jej przyczyny.

4. Badanie TSH - minusy

Oznaczanie w badaniu stężenia TSH nie jest niestety metodą pozbawioną wad. Podstawowym ograniczeniem jest tu fakt, że stężenie TSH w czasie zmienia się dość powoli. Z tego powodu badanie TSH to nie nadaje się do powtarzanego co kilka dni monitorowania czynności tarczycy czy do oceny skuteczności leczenia. Dodatkowym minusem badania TSH jest duża ilość wyników fałszywych (najczęściej zaniżonych). Przyczyny zaniżenia wyniku mogą być następujące: ciąża, zażywane leki, takie jak sterydy, preparaty przeciw chorobie Parkinsona, głodzenie oraz przewlekłe schorzenia – niewydolność krążenia, a nawet zaburzenia psychiatryczne. Sztucznie zawyżyć wynik mogą natomiast: choroby nadnerczy, okres zdrowienia po infekcjach oraz te same choroby przewlekłe (np. niewydolność krążenia).

Lekarz Małgorzata Waszkiewicz, Lekarz Jakub Szaniawski, około miesiąca temu

Bibliografia

  • Szczeklik A., (red.), Choroby Wewnętrzne, Wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2005.
  • Tomaszewski J.J., Diagnostyka laboratoryjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001.
  • Zgliczyński S. (red.), Choroby tarczycy, Urban & Partner, Wrocław 2001, ISBN 83-85842-38-1
  • Kabata J., Kalinowski L., Szczepańska-Konkel M., Angielski S. Badania laboratoryjne w codziennej praktyce - wartości referencyjne i interprertacje, Makmedia, Gdańsk 2005 , ISBN 83-88322-18-4
  • Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3
  • Dambro M.R. 5 minut konsultacji klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-97-3

Źródła zewnętrzne

Badania

Komentarze (1)
~CałaJa
~CałaJa 5 miesięcy temu

W mojej rodzinie odkąd pamiętam były problemy z tarczycą. Albo niedoczynność albo choroby nowotworowe. Po konsultacjach doktor zalecił mi wykonanie sobie badania genetycznego w tym kierunku. Po namowie męża zdecydowałam się na ten krok i zbadałam się w zdrowegeny.pl. Niestety tak jak przewidywał lekarz, wykryto u mnie mutację w genie CHEK2, dlatego teraz regularnie chodzę na kontrole lekarskie. Swój tryb życia też powoli zmieniam..

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Badanie TSH - hormony tarczycy, choroby, normy, minusy badania
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Badanie TSH - hormony tarczycy, choroby, normy, minusy badania
Badanie TSH - hormony tarczycy, choroby, normy, minusy badania

Hormony tarczycy

Hormony tarczycy

Rysunek przedstawia trójjodotyroninę, która jest najbardziej aktywnym hormonem tarczycy.

Badanie TSH - hormony tarczycy, choroby, normy, minusy badania

TSH - tyroksyna, badanie tarczycy, wskazania i normy

TSH to nic innego jak kompleksowe badanie hormonów tarczycy. Dokładniej opisując jest to badanie krwi, w którym można określić poziom tyroksyny (...) przysadki lub autoimmunologiczne...

Badanie TSH - hormony tarczycy, choroby, normy, minusy badania

Hormony tarczycy - rodzaje, badanie

niski. Natomiast niedoczynność tarczycy jest spowodowana niedostateczną produkcją, a poziom TSH jest zbyt duży. Hormony tarczycy - badanie (...) niż badanie...

Badanie TSH - hormony tarczycy, choroby, normy, minusy badania

TSH - wyniki i interpretacja, skuteczność badania

. Dlatego też zaleca się prowadzić oznaczenia formy wolnej tych hormonów: fT3 i fT4. TSH - wyniki i interpretacja badania Hormon TSH (...) - endokrynologa. Co...

Badanie TSH - hormony tarczycy, choroby, normy, minusy badania

Badanie na tarczycę

tarczycy. W badaniu wykazywane jest, czy zostaje wytwarzana odpowiednia ilość hormonów tarczycy oraz czy odpowiednia ilość TSH dociera do gruczołu (...) Badania...

Badania krwi - profilaktyka, normy morfologii

Badania krwi - TSH

poziomu TSH nie zawsze ma związek z tarczycą. Wysoki poziom TSH sugeruje niedoczynność tarczycy. W tym przypadku bada się również poziom hormonu T4 (...) tarczycy....

Badanie TSH - hormony tarczycy, choroby, normy, minusy badania

Badania tarczycy - rola tarczycy, objawy chorób, badania

Badania tarczycy - rola tarczycy, objawy chorób, badania

tego gruczołu. Badania tarczycy - objawy Nieprawidłowe wydzielanie hormonów tarczycy powoduje szerokie spektrum objawów chorób tarczycy (...) oznaczenie poziomu...

Nadczynność tarczycy - przyczyny, przebieg, objawy, diagnostyka

Nadczynność tarczycy (prezentacja edukacyjna)

Nadczynność tarczycy (prezentacja edukacyjna)

nadmiernego wydzielania hormonów tarczycy, to jednak nie wskazują na konkretną tego przyczynę. Połączenie badania przeciwciał (w chorobie Gravesa (...) w wydzielaniu TSH,...

Wole - podział woli, przyczyny powiększenia tarczycy, wole guzowate, wole nadczynne, leczenie

Powiększenie tarczycy

Powiększenie tarczycy

Kobieta z dużym wolem.