Badanie TSH - cel, normy, interpretacja, wady

TSH to skrócona nazwa hormonu tyreotropowego. Hormon TSH wydziela przysadka mózgowa. TSH oddziałuje na tarczycę – pobudza ją do produkcji innych hormonów: tyroksyny i trójjodotyroniny. Badanie w kierunku poziomu hormonu TSH pozwala ocenić, w jakim stopniu prawidłowo funkcjonuje gruczoł tarczycowy.

TSH - cel

TSH świadczy o potencjalnych chorobach tarczycy. Choroby tarczycy, z racji częstości ich występowania, to problem społeczny – szczególnie w grupie kobiet. Dlatego też główną rolę w ich diagnozowaniu odgrywa lekarz pierwszego kontaktu.

Jego zadaniem jest wykrycie nieprawidłowości w funkcji tarczycy i odesłanie pacjenta do specjalisty endokrynologa w celu dalszej diagnostyki. Pomóc mają w tym przede wszystkim dokładnie zebrany wywiad oraz wyniki badań laboratoryjnych – w szczególności oznaczenie poziomu hormonów tarczycy. Oznaczenie poziomu TSH to tylko jedno z badań, które w diagnostyce schorzeń tarczycy może zlecać lekarz pierwszego kontaktu. Jednak już podstawowe badanie stężenia TSH pozwala mu podejrzewać daną chorobę.

Tarczyca, podwzgórze i przysadka są ściśle ze sobą powiązane zależnościami hormonalnymi. Produkcja hormonów tarczycy odbywa się pod wpływem wydzielanego przez przysadkę mózgową, pod kontrolą podwzgórza, hormonu tyreotropiny (TSH). Tarczyca produkuje tyroksynę – T4, która przekształcana jest w T3, oraz trójjodotyroninę – T3. To właśnie trójjodotyronina jest właściwym, najaktywniejszym hormonem tarczycy pobudzającym metabolizm organizmu.

Te hormony tarczycowe w dużej części istnieją we krwi jako formy związane z białkami transportującymi. Białka te mogą zaburzać wynik badania hormonów tarczycy, więc lepiej jest prowadzić oznaczenia formy wolnej tych hormonów: fT3 i fT4. Produkcję tych hormonów w tarczycy wyzwala TSH (tyreotropina) – hormon wytwarzany w przysadce mózgowej.

Wydzielanie TSH jest hamowane na zasadzie ujemnej pętli sprzężenia zwrotnego przez hormony tarczycy (ściśle fT3). Dlatego przy nadmiarze hormonów tarczycy poziom TSH maleje, przy niedoborze – mamy podwyższone TSH. Badanie T3 i T4 (czyli hormony związane z białkami krwi) rzadko jest wykonywane, jako niewiele wnoszące.

W opinii specjalistów to właśnie wynik badania TSH jest najczulszym wskaźnikiem mówiącym o wydzielaniu hormonów przez tarczycę i to od TSH powinniśmy rozpocząć diagnostykę chorób tarczycy. W przypadku wyniku badania TSH poniżej normy należy podejrzewać nadczynność tarczycy. Dzieje się tak, gdyż hormony tarczycy są i tak produkowane w nadmiarze i nie potrzeba dodatkowej stymulacji przez TSH.

TSH - normy

TSH należy zinterpretować w oparciu o normy przedstawione na wyniku. Zwykle nie ma potrzeby wykonywania od razu pełnej diagnostyki hormonalnej. Najpierw lekarz zleca zwykle badanie stężenia TSH. Podwzgórze i przysadka mózgowa są bardzo czułe na zmiany stężeń hormonów tarczycy i nawet na niewielkie ich wahania odpowiadają obniżonym lub podwyższonym TSH. Kiedy w badaniu okaże się, że wynik TSH nie mieści się w granicach normy, konieczne jest oznaczenie tzw. wolnych hormonów tarczycy, czyli wolnej trijodotyroniny (fT3), a przede wszystkim wolnej tyroksyny (fT4). Pozwala to na dokładną ocenę zaburzeń czynności tarczycy.

5 znaków, które świadczą o tym, że twoje hormony nie pracują prawidłowo

Praca hormonów wpływa na funkcjonowanie całego organizmu. To właśnie one są odpowiedzialne za wahania nastroju u dorastających dziewcząt oraz za niepożądane...

Zakresy wartości prawidłowych w badaniu TSH, czyli tzw. normy TSH mogą się różnić w zależności od laboratorium, w którym wykonywane było badanie TSH. Norma TSH przyjęta przez dane laboratorium, zależy od metody pomiaru stężenia TSH. Dlatego poziom TSH zawsze powinien być interpretowany w oparciu o podane na wydruku wyników normy TSH. Orientacyjne wartości oznaczenia hormonów i zakres ich norm:

  • TSH - 0,4-4,0 mIU/l ;
  • fT3 - 2,25-6 pmol/l (1,5-4 ng/l);
  • fT4 - 10-25 pmol/l (8-20 ng/l).

Oprócz wstępnej oceny czynności tarczycy w oparciu o normy TSH, oznaczenie w badaniu TSH jest przydatne także w kilku innych sytuacjach: w badaniach przesiewowych w kierunku wrodzonej niedoczynności tarczycy wykonywanych u noworodków w pierwszych dniach życia, w ocenie skuteczności leczenia hormonami tarczycy oraz w ocenie efektów leczenia w nadczynności tarczycy.

TSH - interpretacja

TSH poniżej dolnej granicy normy oraz podwyższenie wartości fT4 lub fT3 i fT4 (bardzo rzadko podwyższone jest samo fT3) to typowe odzwierciedlenie nadczynności tarczycy (wynikającej z choroby tarczycy) w badaniach hormonalnych. Sytuacja jest odwrotna w przypadku niedoczynności tarczycy, wówczas mamy podwyższone TSH, a obniżone jest stężenie fT4.

Kiedy w badaniu podwyższone TSH przekracza górną granicę normy TSH, a stężenie hormonów tarczycy utrzymuje się w granicach wartości prawidłowych, mówimy o tzw. subklinicznej niedoczynności tarczycy. Może być to pierwszy sygnał rozwijającej się choroby tarczycy (np. choroby Hashimoto). Analogicznie – obniżone stężenie TSH w połączeniu z prawidłowymi stężeniami hormonów tarczycy wskazuje na subkliniczną nadczynność tarczycy. Może być ona wstępem do każdej choroby przebiegającej z nadczynnością tarczycy, często jednak nie udaje się ustalić jej przyczyny.

TSH - wady

TSH nie jest niestety metodą pozbawioną wad. Podstawowym ograniczeniem wyniku badania TSH jest fakt, że stężenie TSH w czasie zmienia się dość powoli. Z tego powodu badanie TSH nie nadaje się do powtarzanego co kilka dni monitorowania czynności tarczycy czy do oceny skuteczności leczenia. Dodatkowym minusem wyników badania TSH jest duża ilość fałszywych wyników TSH (najczęściej zaniżonych).

Przyczyny zaniżenia wyniku TSH mogą być następujące: zażywane leki, takie jak sterydy, preparaty przeciw chorobie Parkinsona, głodzenie oraz przewlekłe schorzenia – niewydolność krążenia, a nawet zaburzenia psychiatryczne. TSH w ciąży również będzie niższe. Mimo to warto sprawdzać poziom TSH w ciąży, ponieważ jeżeli matka cierpi na niedoczynność tarczycy, to stan ten może wpływać bardzo niekorzystnie na rozwijające się w jej łonie dziecko.

Natomiast wpływ na wysokie TSH mogą mieć choroby nadnerczy, a także czas trwania procesu wracania do zdrowia po infekcjach oraz choroby przewlekłe (np. niewydolność krążenia).

Lekarz Małgorzata Waszkiewicz, Lekarz Jakub Szaniawski, 2 miesiące temu

Bibliografia

  • Szczeklik A., (red.), Choroby Wewnętrzne, Wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2005.
  • Tomaszewski J.J., Diagnostyka laboratoryjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001.
  • Zgliczyński S. (red.), Choroby tarczycy, Urban & Partner, Wrocław 2001, ISBN 83-85842-38-1
  • Kabata J., Kalinowski L., Szczepańska-Konkel M., Angielski S. Badania laboratoryjne w codziennej praktyce - wartości referencyjne i interprertacje, Makmedia, Gdańsk 2005 , ISBN 83-88322-18-4
  • Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3
  • Dambro M.R. 5 minut konsultacji klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-97-3

Źródła zewnętrzne

Badania

Komentarze (3)
~aja
~aja 2 miesiące temu

choroba hashimoto nie jest chorobą tarczycy; to irytujący błąd, powielany niestety nie tylko przez domorosłych specjalistów i wątpliwej rangi portale ; ale co gorsza, przez lekarzy, których edukacja zakończyła się sto świetlnych ;at temu

Odpowiedz
~CałaJa
~CałaJa ponad rok temu

W mojej rodzinie odkąd pamiętam były problemy z tarczycą. Albo niedoczynność albo choroby nowotworowe. Po konsultacjach doktor zalecił mi wykonanie sobie badania genetycznego w tym kierunku. Po namowie męża zdecydowałam się na ten krok i zbadałam się w zdrowegeny.pl. Niestety tak jak przewidywał lekarz, wykryto u mnie mutację w genie CHEK2, dlatego teraz regularnie chodzę na kontrole lekarskie. Swój tryb życia też powoli zmieniam..

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Badanie TSH - cel, normy, interpretacja, wady
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Łuszczyca?

adam93go • ostatni post 5 godzin temu

3

Pomocni lekarze

Artykuły Badanie TSH - cel, normy, interpretacja, wady
Morfologia krwi - zastosowanie, normy, interpretacja

Badania krwi - TSH (WIDEO)

Badania krwi - TSH (WIDEO) Odtwórz wideo

. Badanie krwi na poziom TSH jest podstawowym badaniem, gdy lekarz diagnozuje choroby tarczycy. Badanie krwi TSH - normy Normy dla...

Badanie TSH - hormony tarczycy, choroby, normy, minusy badania

TSH - wyniki i interpretacja, skuteczność badania

się, że u niektórych osób, zwłaszcza tych hospitalizowanych nawet TSH na poziomie 10 mlU/l nie wymaga leczenia. TSH - wyniki i interpretacja badania Hormon TSH (...)...

Badanie TSH - hormony tarczycy, choroby, normy, minusy badania

Hormony tarczycy

Hormony tarczycy

Rysunek przedstawia trójjodotyroninę, która jest najbardziej aktywnym hormonem tarczycy.

Spirometria - przebieg, interpretacja, przeciwwskazania

Spirometria - sprawdź, czy powinieneś ją wykonać (WIDEO)

Spirometria - sprawdź, czy powinieneś ją wykonać (WIDEO) Odtwórz wideo

Badanie, które powinieneś wykonać Wiele osób w Polsce cierpi na choroby układu oddechowego. Choć problem dotyczy 6 milionów Polaków, ponad połowa (...) do niewydolności oddechowej. Dr n. med Piotr Dąbrowiecki mówi o tym, jak wygląda...

Morfologia krwi - zastosowanie, normy, interpretacja

Badania krwi - hematokryt (WIDEO)

Badania krwi - hematokryt (WIDEO) Odtwórz wideo

. lub 0,37-0,47; u mężczyzn 42-52 proc. lub 0,42-0,52. Różne czynniki mogą zmienić wynik badania hematokrytu i wywołać odchylenie od normy (...) Oznaczanie hematokrytu we krwi jest badaniem krwi określającym...

Hormony - charakterystyka, choroby endokrynologiczne

Niskie TSH - badanie, normy, przyczyny

Niskie TSH - badanie, normy, przyczyny

- charakterystyka badania, kiedy wykonać badanie, normy * TSH - wyniki i interpretacja, skuteczność badania * Powiększona tarczyca - objawy, rodzaje...

Neutrofile - badanie, normy, cel badania

Neutrofile poniżej normy - charakterystyka, choroby

lub że wystąpił niedobór witaminy B12 lub kwasu foliowego. * Neutrofile - normy * Morfologia z rozmazem - cel, interpretacja * Morfologia - normy (...) . Neutrofile poniżej normy...