TSH - cel, normy, interpretacja, wady

TSH to skrócona nazwa hormonu tyreotropowego. Hormon TSH wydziela przysadka mózgowa. TSH oddziałuje na tarczycę – pobudza ją do produkcji innych hormonów: tyroksyny i trójjodotyroniny. Badanie w kierunku poziomu hormonu TSH pozwala ocenić, w jakim stopniu prawidłowo funkcjonuje gruczoł tarczycowy.

Zobacz film: "Badania krwi - TSH"

spis treści

1. TSH - cel

TSH świadczy o potencjalnych chorobach tarczycy. Choroby tarczycy, z racji częstości ich występowania, to problem społeczny – szczególnie w grupie kobiet. Dlatego też główną rolę w ich diagnozowaniu odgrywa lekarz pierwszego kontaktu.

Jego zadaniem jest wykrycie nieprawidłowości w funkcji tarczycy i odesłanie pacjenta do specjalisty endokrynologa w celu dalszej diagnostyki. Pomóc mają w tym przede wszystkim dokładnie zebrany wywiad oraz wyniki badań laboratoryjnych – w szczególności oznaczenie poziomu hormonów tarczycy.

Oznaczenie poziomu TSH to tylko jedno z badań, które w diagnostyce schorzeń tarczycy może zlecać lekarz pierwszego kontaktu. Jednak już podstawowe badanie stężenia TSH pozwala mu podejrzewać daną chorobę.

Tarczyca, podwzgórze i przysadka są ściśle ze sobą powiązane zależnościami hormonalnymi. Produkcja hormonów tarczycy odbywa się pod wpływem wydzielanego przez przysadkę mózgową, pod kontrolą podwzgórza, hormonu tyreotropiny (TSH). Tarczyca produkuje tyroksynę – T4, która przekształcana jest w T3, oraz trójjodotyroninę – T3. To właśnie trójjodotyronina jest właściwym, najaktywniejszym hormonem tarczycy pobudzającym metabolizm organizmu.

5 znaków, które świadczą o tym, że twoje hormony nie pracują prawidłowo
5 znaków, które świadczą o tym, że twoje hormony nie pracują prawidłowo [6 zdjęć]

Praca hormonów wpływa na funkcjonowanie całego organizmu. To właśnie one są odpowiedzialne za wahania...

zobacz galerię

Te hormony tarczycowe w dużej części istnieją we krwi jako formy związane z białkami transportującymi. Białka te mogą zaburzać wynik badania hormonów tarczycy, więc lepiej jest prowadzić oznaczenia formy wolnej tych hormonów: fT3 i fT4. Produkcję tych hormonów w tarczycy wyzwala TSH (tyreotropina) – hormon wytwarzany w przysadce mózgowej.

Wydzielanie TSH jest hamowane na zasadzie ujemnej pętli sprzężenia zwrotnego przez hormony tarczycy (ściśle fT3). Dlatego przy nadmiarze hormonów tarczycy poziom TSH maleje, przy niedoborze – mamy podwyższone TSH. Badanie T3 i T4 (czyli hormony związane z białkami krwi) rzadko jest wykonywane, jako niewiele wnoszące.

W opinii specjalistów to właśnie wynik badania TSH jest najczulszym wskaźnikiem mówiącym o wydzielaniu hormonów przez tarczycę i to od TSH powinniśmy rozpocząć diagnostykę chorób tarczycy. W przypadku wyniku badania TSH poniżej normy należy podejrzewać nadczynność tarczycy. Dzieje się tak, gdyż hormony tarczycy są i tak produkowane w nadmiarze i nie potrzeba dodatkowej stymulacji przez TSH.

2. TSH - normy

TSH należy zinterpretować w oparciu o normy przedstawione na wyniku. Zwykle nie ma potrzeby wykonywania od razu pełnej diagnostyki hormonalnej. Najpierw lekarz zleca zwykle badanie stężenia TSH. Podwzgórze i przysadka mózgowa są bardzo czułe na zmiany stężeń hormonów tarczycy i nawet na niewielkie ich wahania odpowiadają obniżonym lub podwyższonym TSH.

Kiedy w badaniu okaże się, że wynik TSH nie mieści się w granicach normy, konieczne jest oznaczenie tzw. wolnych hormonów tarczycy, czyli wolnej trijodotyroniny (fT3), a przede wszystkim wolnej tyroksyny (fT4). Pozwala to na dokładną ocenę zaburzeń czynności tarczycy.

Zakresy wartości prawidłowych w badaniu TSH, czyli tzw. normy TSH mogą się różnić w zależności od laboratorium, w którym wykonywane było badanie TSH. Norma TSH przyjęta przez dane laboratorium, zależy od metody pomiaru stężenia TSH. Dlatego poziom TSH zawsze powinien być interpretowany w oparciu o podane na wydruku wyników normy TSH. Orientacyjne wartości oznaczenia hormonów i zakres ich norm:

  • TSH - 0,4-4,0 mIU/l ;
  • fT3 - 2,25-6 pmol/l (1,5-4 ng/l);
  • fT4 - 10-25 pmol/l (8-20 ng/l).

ZOBACZ TAKŻE:

Oprócz wstępnej oceny czynności tarczycy w oparciu o normy TSH, oznaczenie w badaniu TSH jest przydatne także w kilku innych sytuacjach: w badaniach przesiewowych w kierunku wrodzonej niedoczynności tarczycy wykonywanych u noworodków w pierwszych dniach życia, w ocenie skuteczności leczenia hormonami tarczycy oraz w ocenie efektów leczenia w nadczynności tarczycy.

3. TSH - interpretacja

TSH poniżej dolnej granicy normy oraz podwyższenie wartości fT4 lub fT3 i fT4 (bardzo rzadko podwyższone jest samo fT3) to typowe odzwierciedlenie nadczynności tarczycy (wynikającej z choroby tarczycy) w badaniach hormonalnych. Sytuacja jest odwrotna w przypadku niedoczynności tarczycy, wówczas mamy podwyższone TSH, a obniżone jest stężenie fT4.

Kiedy w badaniu podwyższone TSH przekracza górną granicę normy TSH, a stężenie hormonów tarczycy utrzymuje się w granicach wartości prawidłowych, mówimy o tzw. subklinicznej niedoczynności tarczycy. Może być to pierwszy sygnał rozwijającej się choroby tarczycy (np. choroby Hashimoto).

Analogicznie – obniżone stężenie TSH w połączeniu z prawidłowymi stężeniami hormonów tarczycy wskazuje na subkliniczną nadczynność tarczycy. Może być ona wstępem do każdej choroby przebiegającej z nadczynnością tarczycy, często jednak nie udaje się ustalić jej przyczyny.

Zobacz także:

4. TSH - wady

TSH nie jest niestety metodą pozbawioną wad. Podstawowym ograniczeniem wyniku badania TSH jest fakt, że stężenie TSH w czasie zmienia się dość powoli. Z tego powodu badanie TSH nie nadaje się do powtarzanego co kilka dni monitorowania czynności tarczycy czy do oceny skuteczności leczenia. Dodatkowym minusem wyników badania TSH jest duża ilość fałszywych wyników TSH (najczęściej zaniżonych).

Przyczyny zaniżenia wyniku TSH mogą być następujące: zażywane leki, takie jak sterydy, preparaty przeciw chorobie Parkinsona, głodzenie oraz przewlekłe schorzenia – niewydolność serca, a nawet zaburzenia psychiatryczne. TSH w ciąży również będzie niższe. Mimo to warto sprawdzać poziom TSH w ciąży, ponieważ jeżeli matka cierpi na niedoczynność tarczycy, to stan ten może wpływać bardzo niekorzystnie na rozwijające się w jej łonie dziecko.

Natomiast wpływ na wysokie TSH mogą mieć choroby nadnerczy, a także czas trwania procesu wracania do zdrowia po infekcjach oraz choroby przewlekłe (np. niewydolność krążenia).

Następny artykuł: Relaks

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Ważne tematy