Wgłobienie jelit - objawy i leczenie

Wgłobienie jelit może być spowodowane anomaliami w budowie anatomicznej jelita - np. zbyt długą krezką jelita, przeszkodami w pasażu treści pokarmowej - np. uchyłkami, polipami oraz nieprawidłową budową i kurczliwością mięśniówki jelita. Wgłobienie częściej pojawia się u dzieci, które przechodziły niedawno choroby górnego układu oddechowego, biegunki lub chorowały na mukowiscydozę lub plamicę alergiczną, a także u tych, u których wykryto ciało obce w układzie pokarmowym. Jednak w 90 proc. przypadków wgłobienie ma charakter idiopatyczny, co znaczy, że nie wiadomo, co tak naprawdę je spowodowało. W momencie powstania wgłobienia, krezka jelita ulega ściśnięciu, co wywołuje obrzęk, a w konsekwencji niedrożność jelita. Zator w żyłach powoduje krwawienie oraz wydzielanie śluzu z układu wydalniczego.

Początkowe objawy to silny kolkowy ból brzucha, pogorszenie stanu ogólnego oraz wymioty (mogą mieć zielonkawy kolor). Początkowo biegunka jest wodnista. U małego dziecka można zaobserwować, że przyciąga nóżki do klatki piersiowej i może mieć kłopoty z oddychaniem, wywołane silnym bólem. Kilkuminutowe ataki bólu i płaczu przeplatają się z okresami apatii i senności, a ból brzucha powraca co kilkanaście minut. Później, po 12-24 godzinach, dziecko może oddawać skąpe ilości stolca z domieszką krwi i śluzu. Charakterystyczna mieszanka krwi i śluzu pojawiająca się w przypadku wgłobienia jest nazywana „galaretką porzeczkową”. Niestety, u wielu małych pacjentów krew w stolcu nie jest widoczna gołym okiem, a wykrywa się ją wyłącznie podczas badania stolca.

Gorączka nie jest objawem wgłobienia jelita, ale może się także pojawić po dłuższym czasie od pojawienia się pierwszych objawów. Oznacza, że część tkanki jelita pod wpływem wgłobienia uległa obumarciu, pojawiła się martwica, która doprowadziła do perforacji jelita i sepsy. Oprócz martwicy, perforacji jelita i sepsy, innym możliwym powikłaniem jest także krwotok.

Pojawienie się takich objawów wymaga konsultacji z lekarzem - wgłobienie jelita bywa wyczuwalne w prawym górnym kwadrancie brzucha za pomocą badania palpacyjnego, przeprowadza się także badanie per rectum (tylko u małych dzieci), USG i badanie rentgenowskie.

Wgłobienie jelita nie jest stanem zagrażającym życiu, a jego całkowita wyleczalność jest wysoka - pod warunkiem, że podejmie się jak najszybsze leczenie, w czasie pierwszych 24 godzin. Stosowane są zwykle lewatywa i laparoskopia oraz nawadnianie. Po lewatywie objawy wgłobienia przechodzą w 80 proc. przypadków. W pozostałych przypadkach obserwowany jest nawrót dolegliwości w ciągu kolejnych 24 godzin. Jeśli leczenie zachowawcze nie przynosi rezultatów, konieczne może okazać się chirurgiczne usunięcie zmienionego fragmentu jelita. Jeśli nie podejmie się leczenia szpitalnego, wgłobienie jelita prowadzi do śmierci w ciągu kilku dni. Wcześniejsze rozpoczęcie profesjonalnego leczenia znacznie zmniejsza prawdopodobieństwo późniejszej interwencji chirurgicznej i powikłań.

Źródła

1. Podstawy diagnostyki różnicowej bólów brzucha
2. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
3. Fibak J. CHIRURGIA. Podręcznik dla studentów medycyny., Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002, ISBN 83-200-2708-X
4. Noszczyk W., Chirurgia: repetytorium, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3843-9