Autoimmunologiczne choroby jelit

Do grupy nieswoistych zapaleń jelit zaliczamy dwie główne jednostki chorobowe: wrzodziejące zapalenie jelita grubego oraz chorobę Leśniowskiego-Crohna. Przyczyna tych chorób nie jest do końca poznana, jednakże w jednej i drugiej ważną rolę odgrywa autoimmunologia. W obu przypadkach dochodzi bowiem do zwiększonej aktywacji pewnych typów limfocytów T (rodzaj białych krwinek) oraz przewagi cytokin prozapalnych (pełnią ważną rolę przekaźnikową w układzie odpornościowym) nad cytokinami o działaniu przeciwnym.

Polecane wideo:

5 najgorszych w historii wskazówek dietetycznych

Na przestrzeni lat pojawiło się wiele wytycznych dotyczących diet skutecznie i szybko odchudzających ciało. Niestety sporo z nich wywiera niekorzystny...

1. Wrzodziejące zapalenie jelita grubego

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego jest chorobą, u której podstaw leży rozlany proces zapalny dotyczący odbytnicy i okrężnicy, czyli jelita grubego, prowadzący do powstawania owrzodzeń w zajętych strukturach. Dość ważną informacją, w kontekście autoimmunologicznej komponenty genezy choroby, jest zwiększona częstość jej występowania w krajach wysoce rozwiniętych. Jest rzeczą powszechnie wiadomą, że nieporównywalnie częstsze występowanie chorób z tzw. autoagresji jest w krajach Europy Zachodniej czy USA niż krajach np. afrykańskich. Szczyt zachorowań przypada na 20–40. rok życia.

Czytaj także:

1.1. Objawy wrzodziejącego zapalenia jelita grubego

Pierwszymi, a zarazem najczęstszymi objawami są biegunka i domieszka krwi w kale. W okresach zaostrzeń liczba wypróżnień może sięgać nawet dwudziestu na dzień. W konsekwencji prowadzi to do osłabienia i zmniejszenia masy ciała. Dodatkowo mogą wystąpić:

Objawy te występują gównie w wyniku licznych biegunek powodujących odwodnienie w okresach zaostrzeń. Wrzodziejące zapalenie jelita grubego często łączy się z chorobami ze strony innych narządów i układów, mających także komponentę autoimmunologii. Można podzielić je na dwie grupy:

  • choroby pojawiające się głównie w okresach zaostrzeń tytułowego schorzenia – zapalenia dużych stawów, zapalenia tęczówki, rumień guzowaty,
  • choroby przebiegające niezależnie od progresji wrzodziejącego zapalenia jelita grubego – zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa oraz powikłania ze strony wątroby i dróg żółciowych, jak stłuszczenie wątroby, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych czy rak dróg żółciowych.

1.2. Przebieg wrzodziejącego zapalenia jelita grubego

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego przebiega najczęściej pod postacią rzutów trwających od kilku tygodni do kilku miesięcy, podzielonych okresami pełnej remisji. Często choroba ma cięższy przebieg u młodszych pacjentów. Do postawienia rozpoznania konieczne jest wykonanie badania endoskopowego. Polega ono na obejrzeniu przez odbyt, przy pomocy przewodu ze światłowodem, wnętrza jelita. Dodatkowo można w ten sposób pobrać małe wycinki, które następnie lekarz patolog ocenia pod mikroskopem. Obraz endoskopowy i wynik badania histopatologicznego (czyli wspomnianych wycinków) jest zwykle wystarczający do postawienia rozpoznania.

Ponadto pomocne mogą być takie badania, jak: zdjęcie RTG (po uprzednim podaniu środka kontrastującego doodbytniczo), ultrasonografia jamy brzusznej czy tomografia komputerowa. Mogą wystąpić także zmiany w morfologii i biochemii krwi typowe dla stanu zapalnego. Są to wzrost OB (odczyn Biernackiego), zwiększone stężenie CRP (C-reactive protein), zwiększona liczba leukocytów (białych krwinek), niedokrwistość i wreszcie zaburzenia elektrolitowe w ciężkim przebiegu. W 60 proc. przypadków u chorych występują we krwi autoprzeciwciała nazywane pANCA , mające znaczenie w różnicowaniu wrzodziejącego zapalenia jelita z niżej opisaną chorobą Leśniowskiego-Crohna.

1.3. Leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego

Leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego składa się z trzech elementów:

  • leczenia niefarmakologicznego: unikanie stresów, leków przeciwbólowych i antybiotyków, zmiana diety (np. u niektórych chorych skuteczne jest wyeliminowanie mleka z diety),
  • leczenia farmakologicznego: stosowanie takich preparatów, jak sulfasalazyna, mesalazyna czy glikokortykosteroidy o działaniu przeciwzapalnym, czy – w cięższych przypadkach – leków immunosupresyjnych, jak azatiopryna,
  • leczenia operacyjnego: polegające na tzw. proktocolectomii, czyli wycięciu jelita grubego wraz z odbytnicą z wytworzeniem sztucznego odbytu na powłokach brzusznych. Inną, mniej drastyczną, możliwością jest wycięcie jelita grubego i połączenie jelita cienkiego (krętego) z odbytnicą – zabieg ten pozwala uniknąć sztucznego odbytu, jednak warunkiem jego podjęcia są niewielkie zmiany zapalne w odbytnicy.

2. Choroba Leśniowskiego-Crohna

Choroba Leśniowskiego i Crohna jest pełnościennym zapaleniem, które może dotyczyć każdego odcinka przewodu pokarmowego – od jamy ustnej po odbyt. Podobnie jak we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego, geneza choroby nie jest w pełni poznana, jednakże komponenta autoagresji jest niemalże pewna. Zachorowalność jest zdecydowanie większa w krajach wysoko uprzemysłowionych. Do cech odróżniających tę jednostkę chorobową od wyżej wymienionej, oprócz lokalizacji zmian, jest ich odcinkowość (części zapalnie zmienione są położone naprzemiennie ze zdrowymi). Cechą charakterystyczną dla choroby Leśniowskiego i Crohna jest stopniowe zajmowanie całej ściany jelita, co w konsekwencji może prowadzić do perforacji, przewężeń i przetok.

2.1. Objawy choroby Leśniowskiego-Crohna

Objawy choroby występują pod postacią symptomów ogólnych, jak gorączka, osłabienie czy zmniejszenie masy ciała. Objawy miejscowe, związane z przewodem pokarmowym, są uzależnione od lokalizacji zmian. U większości chorych dominują ból brzucha i biegunka. W rozpoznaniu choroby również niezastąpione znaczenie ma endoskopia oraz badanie pobranych wycinków. Jednakże w tym przypadku badanie powinno obejmować cały przewód pokarmowy, co następuje przez połączenie kolonoskopii, gastroskopii i coraz częściej endoskopii kapsułkowej (to kapsułka z mikrokamerą, która po połknięciu rejestruje obrazy z całej długości przewodu pokarmowego). W badaniach laboratoryjnych też występują wykładniki stanu zapalnego pod postacią wzrostu OB, CRP, leukocytozy czy umiarkowanej niedokrwistości. W porównaniu do wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, nie występują w tym przypadku przeciwciała przeciwjądrowe pANCA , lecz przeciwciała zwane ASCA.

2.2. Leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna

Leczenie składa się z następujących elementów:

  • zalecenia ogólne i żywieniowe, takie jak: zaprzestanie palenia, profilaktyka chorób infekcyjnych, unikanie stresu, uzupełnianie niedoborów żywieniowych związanych z upośledzonym wchłanianiem przez zapalnie zmienione jelito cienkie,
  • leczenie farmakologiczne opierające się głównie o stosowanie glikokortykosteroidów,
  • leczenie immunosupresyjne za pomocą takich leków, jak azatiopryna czy metotreksat. Obecnie coraz prężniej rozwija się leczenie przy pomocy tzw. leków biologicznych, czyli np. przeciwciał przeciwko czynnikom zapalnym. Z tym rodzajem leczenia wiąże się duże nadzieje,
  • leczenie operacyjne – stosowane głównie w przypadku powikłań choroby w postaci zwężeń jelita, przetok, krwotoków, perforacji. Polega głównie na resekcji, czyli wycięciu zmienionych odcinków, co z powodu nawracania choroby w innych odcinkach przewodu pokarmowego mocno ogranicza „działanie skalpela”.

Autoimmunologiczne choroby jelit wiążą się z zaburzeniami działania układu immunologicznego. Niestety, nie istnieją żadne szczepienia ochronne wzmacniające odporność, które mogłyby ustrzec przed tymi schorzeniami, a leczenie może następować dopiero po zdiagnozowaniu objawów charakterystycznych dla chorób autoimmunologicznych.

Polecane wideo:

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Choroby autoimmunologiczne
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Artykuły Choroby autoimmunologiczne
Biegunka

Jak uniknąć zapalenia jelit i żołądka?

Jak uniknąć zapalenia jelit i żołądka?

Proste sposoby na zdrowy żołądek i jelita Zapalenie żołądka czy jelit może mieć podłoże autoimmunologiczne, infekcyjne bądź toksyczne (...) . Choroby zapalne narządów trawiennych najczęściej objawiają...

Choroba uchyłkowa jelit

Widok uchyłku jelita

Widok uchyłku jelita

Uchyłek to kieszonkowate uwypuklenie jelita. Badania udowadniają, że główną rolę w powstawaniu uchyłków ma dieta.

Toksokaroza

Toxocara canis - zdjęcia

Toxocara canis - zdjęcia

Glista psia, wędrując po zwierzęcym organizmie, może doprowadzić do niedrożności jelit.

#dziejesienazywo – Zdrowie

#dziejesienazywo: Co to jest choroba autoimmunologiczna?

Układ odpornościowy to złożony system, którego zadaniem jest unieszkodliwienie "niebezpiecznych gości" pojawiających się w naszym organizmie. Zdarza się jednak, że układ immunologiczny zaczyna szwankować i atakuje zdrowe tkanki. Co wtedy? O zaburzeniach...

Krew i naczynia krwionośne

Układ krwionośny człowieka

Układ krwionośny człowieka

Układ krwionośny człowieka jest zamkniętym systemem żył i tętnic, w których krąży krew. Obieg krwi w naczyniach krwionośnych wymusza serce. Układ krwionośny wraz z układem limfatycznym i systemem naczyń włosowatych tworzą układ krążenia.

Sprawdź, czy grożą Ci te choroby