Hipochondria - charakterystyka, przyczyny, objawy, leczenie

spis treści
rozwiń

Hipochondria to nie wyimaginowana choroba, ale zaburzenie somatoformiczne. Zaliczana jest do grupy silnych nerwic. Hipochondria przejawia się poczuciem nieuzasadnionego lęku o własne zdrowie, przekonaniem o istnieniu ciężkiej choroby. Niepokojące doznania pozostają poza kontrolą człowieka, który mimo zapewnień o dobrym stanie zdrowia, nie jest zdolny do zapanowania nad nimi.

1. Hipochondria - charakterystyka zaburzenia

Słowo „hipochondryk” opisuje kogoś przesadnie zainteresowanego swoim zdrowiem. Na ogół wypowiada się je z politowaniem i zniecierpliwieniem. Tymczasem hipochondria jest schorzeniem zaliczanym do silnych nerwic i może być powodem ogromnego cierpienia dotkniętych nim osób. Liczne dolegliwości, na jakie skarżą się chorzy, mają nieraz zmienny i krótkotrwały charakter. Bywają jednak i takie, które są bardzo utrwalone. Hipochondria jest jednym z dowodów na wzajemne oddziaływanie psychiki i ciała.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Jak rozpoznać zaburzenia psychiczne?"

Nerwica hipochondryczna – bo również tym mianem określa się hipochondrię – przejawia się przekonaniem o uczuciu bólu, zlokalizowanym w różnych częściach ciała, który nie jest spowodowany żadną chorobą somatyczną. Często bywa tak, że hipochondria ma charakter ucieczki w chorobę, spowodowanej niepowodzeniami lub brakiem satysfakcji życiowej.

Takie zaburzenie nerwicowe rzadko występuje samodzielnie. Częściej towarzyszy innym zaburzeniom psychicznym, np. depresji. Zdiagnozowanie hipochondrii jest bardzo trudne i trwa dość długo. Poprzedza je wiele badań, które prowadzą do powstania swoistego błędnego koła. Lekarz, by zlokalizować źródło odczuwanego przez pacjenta bólu, zaleca przeprowadzenie szczegółowych badań. W efekcie pacjent, zauważając troskę lekarza, nabiera pewności, że rzeczywiście jest ciężko chory. Takie postępowanie prowadzi do utrwalenia hipochondrii jako zaburzenia jatrogennego, czyli takiego, które jest spowodowane leczeniem.

Pacjent hipochondryk jest uważany za szczególnie ciężki przypadek. Lekarze, wiedząc, że nie są w stanie pomóc ludziom z nerwicą hipochondryczną, bagatelizują ich skargi i ciągłe próby odnalezienia w sobie choroby. Bywa i tak, że personel medyczny jest po prostu zmęczony takimi natrętnymi pacjentami. W takiej sytuacji istnieje ryzyko „przegapienia” jakiegoś rzeczywistego schorzenia.

2. Hipochondria - przyczyny

Objawy nerwicy nie zawsze wyglądają tak samo. Do chwili obecnej rozpoznano różne rodzaje nerwicy. Kiedy objawom nerwicowym towarzyszy hipochondria, mówi się o nerwicy hipochondrycznej. U chorego na hipochondrię występują dolegliwości somatyczne, które nie mają podstaw organicznych. Mimo iż lekarze stwierdzają, że pacjent jest zdrowy fizycznie, domaga się on kolejnych badań, które dostarczą informacji na temat przyczyn wystąpienia dolegliwości. Należy przy tym dodać, że odczuwany przez chorego dyskomfort nie jest tylko wytworem jego wyobraźni.

Na powstanie hipochondrii wpływ mają następujące czynniki:

  • zaburzenia percepcji własnego ciała – dotyczą zwłaszcza sfery seksualnej chorego, np. podczas dojrzewania oraz przekwitania, i mają związek z brakiem satysfakcji z życia seksualnego oraz z zachwianym poczuciem własnej płci (niekiedy zaburzenia obrazu własnego ciała to wynik zbyt dużej koncentracji na swoim ciele w okresie dzieciństwa);
  • korzyści, które płyną z hipochondrii – przyjęcie roli chorego może stanowić rodzaj tarczy przed niepowodzeniami i sposób na wzbudzenie w bliskich większego zainteresowania i troskliwości; chorzy zwykle są nieświadomi tych mechanizmów;
  • typ osobowości lękowej – dolegliwości mogą być sposobem na podświadome ukaranie się za popełnione błędy;
  • choroba somatyczna.

Hipochondria może nasilać się zarówno w przypadku, gdy lekarze zachowują się zbyt skrupulatnie, szukając przyczyn wystąpienia dolegliwości, jak i wtedy, gdy lekceważą problemy pacjenta. Objawy nerwicowe zwykle stają się bardziej dokuczliwe, gdy chory spotyka się z zarzutem, że symuluje chorobę.

3. Hipochondria - objawy

Objawy hipochondrii są następujące:

  • niepokój lub lęk,
  • dolegliwości bólowe,
  • zbytnie zainteresowanie funkcjonowaniem ciała,
  • poczucie choroby.

Z jednej strony hipochondryk odczuwa strach przed chorobą, z drugiej przez cały czas ma poczucie, że jest chory. Odczuwa niepokój na myśl o poważnej chorobie, a w niektórych przypadkach jest przekonany, że już ją ma. Brak konkretnych informacji na temat tego, co mu dolega, sprawia, że hipochondryk za wszelką cenę chce poddać się badaniom i wyjaśnić przyczynę swoich dolegliwości. Diagnoza choroby staje się dla niego celem wszelkich działań. Czasami lęk przed chorobą ma charakter fobii, np. przed zachorowaniem na AIDS.

Dolegliwości w hipochondrii występują na krótko w różnych miejscach. Rzadko zdarza się, by miały związek z rzeczywistymi zaburzeniami narządów, ale ból może być bardzo silny. Im dłużej chory nie zna przyczyny swoich dolegliwości, tym większy lęk odczuwa. Wówczas jego koncentracja na swoim ciele staje się coraz większa. Chory na hipochondrię zaczyna obserwować ruchy jelit, wsłuchiwać się w pracę serca, a także zastanawiać się, czy dana potrawa nie zaszkodzi mu.

4. Hipochondria - leczenie

Dotychczas nie udało się ustalić konkretnych przyczyn hipochondrii. Przypuszcza się jednak, że może być ona efektem odwrócenia zainteresowania od świata zewnętrznego i skierowania go na własną osobę. Hipochondria może też być wyrazem poczucia winy i potrzeby karania się lub przemieszczenia lęku, spowodowanym niezaspokojeniem potrzeby miłości. Za przyczynę hipochondrii uważa się również psychiczne wstrząsy w dzieciństwie, wynikające z przedwczesnej śmierci bądź ciężkiej choroby w rodzinie.

W leczeniu hipochondrii najważniejsze jest odwrócenie uwagi pacjenta od jego dolegliwości. Poprzez rozmowę na tematy inne niż zdrowotne lekarz może lepiej zrozumieć chorego i potencjalne przyczyny jego dolegliwości. Niekiedy konieczne są dokładne badania somatyczne. Nawet kiedy pacjenci dostają leki, niektórzy nie stosują ich w obawie przed skutkami ubocznymi.

Hipochondria to choroba, która potrafi uprzykrzyć życie chorego. Pacjent żyje w dużym stresie. Nie tylko odczuwa dolegliwości bólowe, ale i nie wie, na jaką cierpi chorobę. Hipochondrycy często spotykają się z niezrozumieniem otoczenia i lekarzy. Z drugiej strony, choroba pozwala im uciec od problemów życia codziennego i skutecznie wzbudzać współczucie innych. Uświadomienie sobie mechanizmów, którymi rządzi się nerwica hipochondryczna jest niezbędne, by wyjść z tej choroby. Wówczas objawy nerwicy mogą ustąpić.

Leczenie hipochondrii utrudniają dwie podstawowe rzeczy. Po pierwsze, pacjent jest głęboko przekonany o tym, że jego dolegliwości wynikają z choroby ciała i dlatego nie akceptuje sugestii lekarza o konieczności psychoterapii lub rozmowy z psychiatrą. Po drugie, zachowania hipochondryczne, choć nieakceptowane społecznie, pomagają pacjentowi zachować pewien rodzaj równowagi psychicznej. Próby usunięcia przyczyn jego dolegliwości są odbierane jako usiłowanie zaburzenia tej równowagi.

Korzystne efekty w leczeniu hipochondrii zanotowano dzięki stosowaniu leków antydepresyjnych. Częściej jednak hipochondryków poddaje się psychoterapii behawioralno-poznawczej. Terapia behawioralna zakłada, że zachowania nerwicowe są wyuczoną reakcją i w związku z tym powinny być leczone metodami opartymi na mechanizmach uczenia się. Działania terapeutyczne przy hipochondrii mają na celu wytworzenie u pacjenta nowego podejścia do choroby i reagowania na nią.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!