Powikłania po przeszczepie szpiku

Przeszczep szpiku prowadzony jest w celu odbudowy zniszczonego lub funkcjonującego w niewłaściwy sposób szpiku. Transplantacja szpiku to jedna z metod leczenia m.in. niektórych chorób nowotworowych. Jest to rodzaj zabiegu, w którym komórki macierzyste pobrane od dawcy zostają przeszczepione biorcy. Przeszczepiane komórki mogą pochodzić z różnych źródeł: od dawcy spokrewnionego lub niespokrewnionego, to przeszczep alogeniczny lub od samego chorego – przeszczep autologiczny.

Powikłania po przeszczepie szpiku

Niestety zabieg przeszczepu szpiku obarczony jest powikłaniami. Powikłania ostre występują do 100 doby po zabiegu, a po tym czasie mamy do czynienia z powikłaniami przewlekłymi. Powikłania ostre, czyli wczesne związane są najczęściej z toksycznością stosowanego leczenia, natomiast powikłania późne najczęściej związane są z przewlekłą chorobą przeszczep przeciwko gospodarzowi.

Polecane wideo:

Przeszczep szpiku - powikłania wczesne

Powikłania wczesne występują do 100 od przeszczepu i związane są ze stosowanym leczeniem - występują właściwie u wszystkich chorych, a nalaża do nich:

  • powikłania pod postacią nudności, wymiotów i osłabienia. Wystąpić może suchość skóry, rumień, owrzodzenia, utrata włosów.
  • krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego - pojawia się szczególnie po zastosowaniu w leczeniu cyklofosfamidu,
  • powikłania wątrobowe – występuje u 10% chorych, pojawia się żółtaczka oraz wodobrzusze (powiększenie obwodu brzucha w wyniku zbierania się wody w otrzewnej),
  • powikłania płucne – pod postacią masywnego zapalenia bez obecności zakażenia;
  • zakażenia – bakteryjne, wirusowe, grzybicze, niestety przeprowadzenie przeszczepu szpiku nie jest równoznaczne z natychmiastowym odzyskaniem odporności, aby układ odpornościowy i szpik się odbudował konieczne jest około 7–25 dni,
  • choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi (GvH).

Przeszczep szpiku - powikłania przewlekłe

Powikłania przewlekłe występują po 100 dniach od przeszczepu. Należą do nich:

  • niedoczynność tarczycy – czyli upośledzenie pracy gruczołu, pojawia się u 5-20% chorych i może przebiegać z objawami, lub w postaci utajonej, czyli bezobjawowej,
  • zaburzenia układu rozrodczego – u mężczyzn dochodzi do braku produkcji plemników, zmniejszenia poziomu testosteronu i poziomu libido, u większości kobiet rozwija się niewydolność jajników oraz przedwczesne przekwitanie,
  • zaćma – pojawia się u 10-20% chorych, szczególnie jeżeli stosowana był a radioterapia oraz glikokortykosteroidy,
  • zaburzenia psychologiczne,
  • nowotwory wtórne – ryzyko ich wystąpienia po przeszczepie szpiku jest trzykrotnie wyższe niż w populacji; najczęściej rozwijają się nowotwory skóry, jamy ustnej, wątroby, ośrodkowego układu nerwowego, tarczycy i kości; rozwijać się mogą również nowotwory krwi – zespoły mielodysplastyczne oraz ostre białaczki.
  • choroba przeszczep przeciw gospodarzowi.

Choroba przeszczep przeciw gospodarzowi

Choroba przeszczep przeciw gospodarzowi oznaczana często symbolami angielskimi GvHD (Graft versus Host Disease) pojawia się jedynie po wykonaniu przeszczepów alogenicznych. Występuje w wyniku wprowadzenia wraz z przeszczepem limfocytów dawcy, które reagują przeciwko organizmowi biorcy. Choroba przeszczep przeciw gospodarzowi występuje u 30-50% chorych po przeszczepie, nieco częściej u osób starszych, po przeszczepach od dawców niespokrewnionych, przy niepełnej zgodności szpiku. Stanowi najczęstszą przyczynę zgonów niezwiązaną ze wznową choroby. Wyróżniamy napstęujące postacie choroby:

  • ostrą – objawy pojawiają się do 100 dni po przeszczepie,
  • późną – objawy pojawiają się po upływie 100 dni od chwili przeszczepu szpiku.

Choroba przeszczep przciw gospodarzowi - postać ostra

Postać ostra pojawia się prawie u połowy biorców. Może przebiegać pod postacią objawów:
ze strony jamy brzusznej - występuje biegunka, nudności, wymioty, ból brzucha, niedrożność, czasami nawet perforacja ściany przewodu pokarmowego, dolegliwości skórnych - pojawia się wysypka, suchość i swędzenie skóry. Zajęta jest także wątroba. W zależności od stopnia zajęcia tych trzech narządów (przewodu pokarmowego, skóry oraz wątroby) choroba jest stopniowana (od 1 do 4 stopnia).

Choroba przeszczep przeciw gospodarzowi - postać przewlekła

Postać przewlekła charakteryzuje się wieloma objawami klinicznymi w różnym stopniu nasilenia, przypominającymi niektóre schorzenia autoimmunologiczne. Objawy niepożądane mogą dotyczyć każdego narządu. Najczęściej dotykają:

  • skórę – występuje wysypka rumieniowo-grudkowa, przebarwienia,
  • wątrobę,
  • oczy – występuje zespół suchego oka,
  • jamę ustną,
  • stawy,
  • płuca - pod postacią zarostowego zapalenia oskrzelików, zapaleń płuc.

W postaci przewlekłej wyróżnić możemy postać ograniczoną oraz rozległą. Chorobę leczy się od stopnia drugiego, ze względu na pogorszenie rokowania i krótszy czas przeżycia. Najczęściej stosuje się glikokortykosteroidy.

Niewydolność przeszczepu obecnie występuje rzadko i związane jest ze zbyt małą ilością pobranego materiału, uszkodzenia komórek podczas transplantacji, związane z infekcją wirusową. Jeżeli po zastosowanym leczeniu nie nastąpi poprawa, wskazana jest ponowna transplantacja. Pomimo iż powikłania po przeszczepach szpiku zdarzają się u części pacjentów, jednak jest to jedna z metod, która pozwala na uzyskanie całkowitej remisji lub wydłużenia życia.


Bibliografia

Sułek K. (red.), Hematologia, Urban & Partner, Wrocław 2000, ISBN 83-87944-70-X
Janicki K. Hematologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-2431-5
Kałwak K. (red.), Hematopoetyczne komórki macierzyste - pytania i odpowiedzi, MedPharm, Wrocław 2009, ISBN 978-83-60466-68-1
Pęczak L., Rowiński W., Wałaszewski J. Transplantologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, ISBN 83-200-2746-2

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Przeszczep szpiku kostnego
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

tabletki.

~Asiorek093 • ostatni post 11 godzin temu

1
Artykuły Przeszczep szpiku kostnego
Przeszczep szpiku kostnego

Na czym polega przeszczep szpiku ?

biorcy. Czym jest przeszczep szpiku kostnego? Komórki macierzyste to specjalne komórki, z których następnie rozwijają się wszystkie krwinki (...) Przeszczep szpiku...

Przeszczep szpiku kostnego

Jak zostać dawcą szpiku?

Przeszczep szpiku kostnego ratuje życie osobom chorym na białaczkę i inne choroby układu krwiotwórczego. Aby zostać dawcą, nie trzeba wiele (...) się jako dawca Kto może zostać...

Przeszczep szpiku kostnego

Konsekwencje oddania szpiku

. Głównie po to, by przekonać się, że tak naprawdę nie ma się czego bać. Przeszczep szpiku kostnego Przeszczep szpiku kostnego...

Przeszczep szpiku kostnego

Dawca szpiku

Dawcą szpiku może być każdy człowiek, który ukończył 18. życia i nie ma jeszcze 50 lat, pod warunkiem, że spełnia wszystkie wskazania (...) . Jednak takich osób, które chcą oddać szpik jest zdecydowanie za mało w porównaniu...

Przeszczep szpiku kostnego

Dlaczego obawiamy się decyzji o oddaniu szpiku?

Dorota Wójtowicz-Wielgopolan, rzecznik prasowy Fundacji DKMS Polska, wyjaśnia wątpliwości odnośnie oddawania szpiku. Częste obawy dotyczą (...) przede wszystkim sposobu pobierania szpiku i bólu podczas zabiegu. To decyzja,...

Przeszczep szpiku kostnego

Przeprowadzanie przeszczepu szpiku

Przeszczep szpiku prowadzony jest w celu odbudowy zniszczonego lub funkcjonującego w niewłaściwy sposób szpiku. Przeprowadzany jest poprzez (...) ). Transplantacja szpiku czyli...

Przeszczep szpiku kostnego

Przeszczep szpiku - metoda zapewniająca wyleczenie

może do wyleczenia lub wydłużenia życia chorego. Jedną z takich metod jest transplantacja szpiku, czyli jego przeszczep. Wraz z rozwojem medycyny (...) . Transplantacja szpiku kostnego ...

Przeszczep szpiku kostnego

Przeszczep przeciwko gospodarzowi

się u biorcy przeszczepu. Przeszczep szpiku kostnego stosowany jest w leczeniu różnego rodzaju białaczek, szczególnie białaczki szpikowej. Wyróżnia się ostry i przewlekły przeszczep...

Przeszczep szpiku kostnego

Zabieg przeszczepienia szpiku

Zabieg przeszczepienia szpiku

W czasie zabiegu choremu zostanie zaaplikowany preparat komórki regenerujący układ krwionośny.