Węglowodany złożone - budowa, wielocukry

Węglowodany złożone są związkami organicznymi, których głównym źródłem są produkty roślinne. Stanowią główny składnik pokarmowy, który dostarcza energię. Węglowodany złożone, czyli skrobia, występują w ziemniakach oraz zbożach jako materiał zapasowy dla roślin. W diecie węglowodany złożone powinny dostarczać około 50% energii.

Węglowodany złożone - budowa

Węglowodany złożone zbudowane są z co najmniej dwóch cząsteczek monosacharydów (cukry proste). Węglowodany złożone dzielą się na związki przyswajalne i nieprzyswajalne błonnik.

Zobacz film: "Jak ograniczyć węglowodany w diecie?"

Syntetyzowane są głównie przez rośliny z dwutlenku węgla i wody w procesie fotosyntezy. Węglowodany złożone mogą zawierać w cząsteczce od kilku do kilku tysięcy cząsteczek cukrów prostych połączonych ze sobą wiązaniem glikozydowym.

Węglowodany złożone dzielą się na oligosacharydy i polisacharydy.

  • Oligosacharydy są to cukry złożone, których właściwości podobne są do monosacharydów. W większości przypadków mają smak słodki i są rozpuszczalne w wodzie.
  • Disacharydy – dwucukry zbudowane z dwóch cząsteczek monosacharydów. Należą do węglowodanów łatwo przyswajalnych przez człowieka.
  • Sacharoza (glukoza+ fruktoza) – nazywana jest także cukrem trzcinowym lub buraczanym, a potocznie cukrem. Występuje w większej ilości w trzcinie cukrowej, burakach cukrowych, a także w niektórych owocach (ananasy) i warzywach (marchew). Doskonale rozpuszcza się w wodzie.
  • Laktoza (glukoza + galaktoza) – cukier mleczny złożony z cząsteczek glukozy i galaktozy. Występuje w mleku wszystkich ssaków, np. mleko kobiece zawiera jej około 7%, a mleko krowie 4%. Jest mniej słodsza od sacharozy, rozpuszczalna w wodzie. Laktoza jest metabolizowana przez bakterie Lactobacillus casei do kwasu mlekowego, który powoduje kwaśnienie mleka.
  • Maltoza (glukoza + glukoza) – cukier słodowy. Jest zbudowana z dwóch cząsteczek glukozy. Jest przejściowym produktem hydrolizy skrobi i glikogenu. Występuje w dużych ilościach w słodzie (skiełkowanych ziarnach zbóż, zwłaszcza jęczmienia). Służy do produkcji odżywek dla dzieci, preparatów dietetycznych, cukierków. Ponadto jest wykorzystywana w piwowarstwie, gorzelnictwie i piekarnictwie.

Węglowodany złożone - wielocukry

Węglowodany złożone to wielocząsteczkowe polimery zbudowane z monosacharydów. Zawierają wiele setek, a nawet tysięcy cząsteczek cukrów prostych. Są rozpowszechnione w świecie roślinnym. Pełnią funkcje:

  • Zapasowe (skrobia – w bulwach, nasionach; glikogen – w organizmach zwierzęcych);
  • Strukturalne (błonnik, celuloza – u osłonic, chityna u owadów i skorupiaków).

Skrobia – jest materiałem zapasowym roślin, odkładanym w postaci ziarenek. Skrobię zawierają ziarna zbóż (około 75%), ziemniaki (20%), kukurydza (80%). Niewielkie jej ilości występują w warzywach i orzechach. W postaci surowej jest trudnostrawna, dlatego produkty zawierające skrobię przed spożyciem należy poddać obróbce termicznej (gotowanie, pieczenie, smażenie). Obróbka cieplna powoduje rozkład skrobi na rozpuszczalne w wodzie, łatwiej strawne dekstryny.

Glikogen – zwany skrobią zwierzęcą – stanowi zapasowy materiał energetyczny organizmu. Występuje w wątrobie, mięśniach, nerkach, mięśniu sercowym, mózgu, płytkach krwi.

W niewielkich ilościach znajduje się w grzybach, glonach, drożdżach. Jego zawartość w wątrobie wynosi około 1,5-4%, a czasem dochodzi do 6% masy tego narządu. Ilość glikogenu zależy od odżywiania i pracy mięśni. W organizmie jest syntetyzowany w wątrobie z glukozy. Pojedynczą cząsteczkę glikogenu stanowi około 30 tysięcy reszt glukozy.

Węglowodany, które pozwolą ci schudnąć

Węglowodany postrzegane są jako składnik, którego należy się na diecie pozbyć, gdyż sprawiają, że tyjemy. Jest to jednak nieprawda – kluczem jest, aby...

Celuloza – jest składnikiem błonnika pokarmowego. Cząsteczka celulozy jest długim nierozgałęzionym łańcuchem, zawierającym około 14 tysięcy jednostek glukozy. Nie rozpuszcza się w wodzie i nie jest trawiona w przewodzie pokarmowym człowieka.

Komentarze (1)
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Węglowodany - rola organizmie, dzienne zapotrzebowanie, podział
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Pomocni lekarze

Artykuły Węglowodany - rola organizmie, dzienne zapotrzebowanie, podział
Produkty żywnościowe

Produkty, które spowalniają twój metabolizm

Produkty, które spowalniają twój metabolizm

. Węglowodany te rozkładają się w organizmie na takiej samej zasadzie, jak cukier i spowalniają metabolizm. Stawiajmy w diecie na węglowodany złożone (...) płatki owsiane, które stanowią źródło węglowodanów...

Dieta w cukrzycy - węglowodany, cukry, tłuszcze, białko

Jakie produkty są niewskazane w cukrzycy? (WIDEO)

Jakie produkty są niewskazane w cukrzycy? (WIDEO) Odtwórz wideo

diabetycy? Dieta dla cukrzyka powinna zawierać niezbędne białko - 15-20 proc., tłuszcze - 30 proc. oraz węglowodany złożone - 50-60 proc. Dieta diabetyka (...) węglowodanów prostych są słodycze, dżemy...

Indeks glikemiczny - czym jest, rola, wartości

Indeks glikemiczny w cukrzycy (WIDEO)

Indeks glikemiczny w cukrzycy (WIDEO) Odtwórz wideo

niebezpieczne dla cukrzyków. W diecie diabetyków powinny dominować więc węglowodany złożone (50-60%) i produkty o niskim indeksie glikemicznym, np.: kasze (...) . Indeks glikemiczny zależy od rodzaju węglowodanów...

Zbilansowana dieta - charakterystyka, zasady, zdrowe produkty żywieniowe

10 sposobów na obudzenie się bez kawy

10 sposobów na obudzenie się bez kawy

wraz ze spadkiem cukru we krwi. Natomiast pełnoziarniste przekąski, zawierające złożone węglowodany, pozwolą utrzymać jego poziom w równowadze. Bądź

Ciąża i dziecko

Dieta antyrakowa - fakty i mity

Dieta antyrakowa - fakty i mity

, sacharozy i laktozy, nie może przekraczać 10 proc. Fundamentem powinny stać się zatem węglowodany złożone. Zbyt częste sięganie po cukry proste (...) przekonań, które nie jest do końca słuszne. Owszem, nadmiar cukru...