Depresja - rozpoznanie, rodzaje, epidemiologia, mity o depresji

Depresja postrzegana jest w społeczeństwie jako wstydliwa przypadłość. Znanych jest jednak wiele osób ze świata show-biznesu czy polityki, które otwarcie mówią o swojej chorobie. Wśród nich należy wymienić m.in.: Korę, Kasię Groniec, prezentera Maksa Cegielskiego, nieżyjącego już Winstona Churchilla, Marilyn Monroe czy Ernesta Hemingwaya. Depresja należy do chorób z kręgu zaburzeń nastroju. Zaburzenia nastroju wyrażają się przede wszystkim jego zmianami, np. długimi okresami nadmiernego smutku, przesadnej wesołości lub smutku i wesołości na zmianę. Jakie są objawy depresji? Jakie można wyróżnić rodzaje depresji? Dlaczego zaburzenia depresyjne należą do najczęstszych zaburzeń afektywnych?

Polecane wideo:

Depresja - charakterystyka

Smutek i wesołość towarzyszą nam na co dzień. Na rozczarowanie, niepowodzenie czy zawód miłosny przeważnie reagujemy smutkiem. Pewnym rodzajem smutku jest żal pojawiający się w odpowiedzi na stratę (reakcją na śmierć bliskiej osoby jest żałoba). Z kolei naturalnym rezultatem sukcesów osobistych czy zawodowych jest radość. Zaburzenia nastroju możemy rozpoznać wtedy, gdy smutek lub radość są nadmierne, trwają nieadekwatnie długo do bodźca, który je wywołał lub gdy nie ma na nie żadnego konkretnego wytłumaczenia. W tych przypadkach głęboki smutek nazywamy depresją. Depresja charakteryzuje się głębokim, uporczywym smutkiem, który zaburza codzienne funkcjonowanie. Czasami do smutku dołącza się zmniejszenie dotychczasowych zainteresowań. Tracimy chęć do pracy, do uczestniczenia w życiu rodzinnym, a także siłę do działania, a nawet wykonywania prostych czynności. To, co dotąd sprawiało nam przyjemność, już nas tak nie cieszy. Potocznie pojęcie depresji służy lekarzom do określenia kilku zaburzeń depresyjnych. Trzy najważniejsze z nich, to: epizod depresyjny (łagodny, umiarkowany, ciężki), należąca do uporczywych zaburzeń – dystymia (długotrwałe obniżenie nastroju o niewielkim nasileniu) i zaburzenia depresyjne nawracające.

Problem depresji w medycynie paliatywnej

Medycyna paliatywna zajmuje się leczeniem i opieką chorych z objawami postępującej, aktywnej, zaawansowanej choroby. Celem tej dziedziny medycyny jest...

Depresja - rozpoznanie

Aby rozpoznać epizod depresyjny, dolegliwości muszą trwać nie krócej niż dwa tygodnie oraz powinny spełniać poniższe kryteria:

  • minimum dwa z tej grupy:
  1. nastrój depresyjny,
  2. utrata zainteresowań i przeżywania przyjemności,
  3. zwiększona męczliwość;
  • minimum dwa z tej grupy:
  1. osłabienie koncentracji i uwagi,
  2. niska samoocena i mała wiara w siebie,
  3. poczucie winy i małej wartości,
  4. pesymistyczne, czarne widzenie przyszłości,
  5. myśli i czyny samobójcze,
  6. zaburzenia snu,
  7. zmniejszony apetyt.

Depresja - rodzaje zaburzeń depresyjnych

Dystymią nazywamy depresję o mniejszym nasileniu, która trwa bardzo długo (powyżej 2 lat). Osoby dotknięte dystymią miewają okresy (dni, tygodnie) zupełnie dobrego samopoczucia. Jednak większość czasu (miesiące) czują się zmęczone i przygnębione. Każda aktywność stanowi dla chorego na ten rodzaj depresji problem i związana jest z brakiem zadowolenia. Pacjenci cierpiący na dystymię, mimo zniechęcenia, są w stanie podołać codziennym obowiązkom. O depresji atypowej (inaczej maskowanej lub depresji z objawami somatycznymi) mówimy wtedy, gdy obniżonemu nastrojowi towarzyszą inne objawy z różnych układów czy narządów, np.: bóle kręgosłupa, bóle brzucha, bóle oraz kołatanie serca, bóle głowy, bezsenność. Dolegliwości te utrzymują się, mimo że wykluczymy jakiekolwiek ich przyczyny (wykonane badania dodatkowe nie wykazują żadnych nieprawidłowości).

Depresja - mity o chorobie

Powszechna wiedza o depresji nie jest rzetelna. Mówi się, że depresja to smutek, pesymizm, czarnowidztwo, przygnębienie i brak ochoty do działania. Czy depresja to usprawiedliwienie dla lenistwa? Czy antydepresanty uzależniają i wywołują bardzo wiele skutków ubocznych? Czy tylko słabi psychicznie ludzie mogą zachorować? Na temat depresji krąży wiele nieprawdziwych plotek. Co warto wiedzieć o depresji i jakich mitów lepiej nie powtarzać na temat zaburzeń depresyjnych?

  • Depresja to nie choroba

Nieprawda. To, że można symulować depresję, żeby wykręcić się od obowiązków, nie oznacza, że wszystkie symptomy choroby można lekceważyć. Istnieje zjawisko polegające na wmawianiu sobie złego nastroju po to, żeby uciec od prozaicznych czynności, takich jak praca czy uczenie się do egzaminu. Argumentowanie własnego lenistwa w taki sposób przyczynia się do ignorancji społecznej prawdziwego problemu.

  • Depresja to poczucie smutku i bezsensu

Nieprawda. Wszyscy od czasu do czasu jesteśmy smutni czy wręcz załamani. Nie każdy przygnębiony człowiek, widzący życie w czarnych barwach, ma depresję. O chorobie możemy mówić wtedy, gdy to przygnębienie trwa ponad 2-3 tygodnie i dezorganizuje nasze dotychczasowe życie. Porzucamy zainteresowania, obowiązki, a codzienne czynności sprawiają nam niemożliwą do przełamania trudność.

  • Depresja to stan, który sprzyja kreatywności

Nieprawda. Choć niejedno przeżycie może być inspirujące, to depresja ogranicza aktywność człowieka i prowadzi do poczucia bezużyteczności. Wyjaławia uczuciowo i emocjonalnie, więc nie jest stanem, do którego warto dążyć w celu przeżycia lub stworzenia czegoś interesującego. Jeśli wybitni artyści, tacy jak Van Gogh czy Virginia Woolf, cierpieli na depresję, to sławę zdobyli raczej pomimo choroby, a nie dzięki niej. Temat tego mitu podejmuje Peter Kramer w książce „Czym jest depresja”, po którą warto sięgnąć.

Nieprawda. Leki stosowane odpowiedzialnie i ściśle według zaleceń lekarza są bezpieczne. Każda substancja wprowadzona do organizmu człowieka może wywoływać skutki uboczne i działania niepożądane. Aby zminimalizować ryzyko ich wystąpienia, pacjentowi podaje się najniższą skuteczną dawkę preparatu. Leczenia depresji nie powinno się nagle przerywać. Odstawienie leku bez konsultacji z lekarzem może skutkować wystąpieniem zespołu odstawiennego i nawrotem choroby.

  • Na depresję chorują tylko słabi ludzie

Nieprawda. Przede wszystkim źródłem depresji wcale nie musi być charakter człowieka ani jego sytuacja życiowa. Depresja może mieć podłoże genetyczne lub być wywołana innymi schorzeniami albo przyjmowanymi lekami. Osoby słabsze psychicznie są bardziej podatne na wystąpienie depresji, ale to nie oznacza, że zawsze lub tylko one chorują. „Wzięcie się w garść” może być co najwyżej lekarstwem na przemijające obniżenie nastroju, a nie depresję, która wymaga pomocy lekarza i specjalistycznej terapii.

Depresja - epidemiologia

Zachorowanie na depresję może nastąpić w każdym wieku. Najczęściej jest to jednak przedział wiekowy między kilkanaście a trzydzieści kilka lat. Ostatnie badania wykazały, że depresja znacznie częściej niż sądzono może zaczynać się w dzieciństwie, w wieku szkolnym, a nawet i przedszkolnym. Kobiety chorują około trzy razy częściej niż mężczyźni. Zakłada się, że kobiety są bardziej podatne na zaburzenia depresyjne, ale żadna teoria nie wyjaśnia, jakie są tego powody. Wymienia się tu między innymi większe narażenie na stres w życiu codziennym oraz wahania hormonów podczas miesiączkowania, w okresie okołoporodowym i menopauzy.

Zaburzenia depresyjne mogą występować rodzinnie, nawet kilkanaście razy częściej u osób blisko spokrewnionych niż w populacji ogólnej. Na objawy depresji skarży się około 30% pacjentów, jednak dużą depresję można rozpoznać jedynie u 10%. W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat obserwujemy wzrost zachorowań na depresję. Możliwe, że ma to związek z:

  • częstszymi, trudnymi doświadczeniami rodzinnymi i zawodowymi,
  • doświadczeniami wojen, migracjami, osamotnieniem, zagrożeniem bezpieczeństwa osobistego (zamachy terrorystyczne, wzrost zapadalności na choroby nowotworowe),
  • wydłużeniem średniego czasu życia,
  • wpływem substancji chemicznych (alkoholu, narkotyków) oraz niektórych leków stosowanych powszechnie w terapii wielu chorób.

Trudno jest podać faktyczny stan występowania depresji. Dzieje się tak m.in. dlatego, że choroba u wielu ludzi pozostaje nierozpoznana. Szacuje się, że około 50% chorych na depresję nie trafia do lekarzy specjalistów. Powodem tego stanu jest, z jednej strony, ograniczona dostępność do poradni specjalistycznych, z drugiej zaś – mylący obraz zaburzeń oraz niekiedy niewielkie nasilenie objawów, które nie zawsze nasuwa lekarzowi lub psychologowi właściwe rozpoznanie.

Większość pacjentów z objawami depresji trafia do lekarzy pierwszego kontaktu, gdzie tylko u 15% chorych stawiane jest prawidłowe rozpoznanie. Większość chorych na depresję (około 90%) ma myśli samobójcze, przejawia niechęć do życia, rozmyśla o śmierci, która jawi im się jako wybawienie z depresyjnego koszmaru. Jednak zaledwie część z nich decyduje się na samobójczy krok. Oszacowano ryzyko samobójstwa w ciągu życia chorego z depresją, które wynosi około 15-25% i jest uzależnione od ciężkości choroby. Największe zagrożenie odebrania sobie życia przez pacjentów występuje w okresie bezpośrednio po wypisaniu ze szpitala, kiedy to w wyniku leczenia obserwujemy wzrost aktywności chorego, ale nie nastąpiła jeszcze poprawa obniżonego nastroju. Podwyższone ryzyko samobójstwa utrzymuje się przez blisko rok od opuszczenia szpitala, a także w przypadku nadużywania alkoholu oraz substancji psychoaktywnych (narkotyków).

Depresja - występowanie u osób starszych

Nie powinno się bagatelizować bardzo ważnego problemu, jakim jest depresja osób w wieku podeszłym. Depresja u osób starszych jest chorobą występującą niemal tak samo często, jak w całej populacji. Szacuje się, że w tej grupie wiekowej depresja dotyka nawet 20% ludzi. Przebieg choroby nie odbiega obrazem od depresji we wcześniejszych okresach życia. Depresja osób starszych nie powinna być bagatelizowana (uważana za stan normalny w tym wieku) przez rodzinę czy lekarza, ale być leczona jak każda choroba w tym wieku. Dzięki temu możemy uzyskać poprawę jakości życia chorego.

Ostatnie badania donoszą, że depresja osób w wieku starszym i podeszłym bardzo dobrze poddaje się leczeniu. Ma to prawdopodobnie związek z wprowadzeniem na rynek leków przeciwdepresyjnych bezpieczniejszych i lepiej tolerowanych przez chorych. Depresja jest chorobą często bagatelizowaną przez lekarzy czy rodzinę pacjenta. Jest tak częsta, że została już okrzyknięta epidemią XXI wieku. Coraz więcej ludzi cierpi na tę chorobę i nie możemy pozostawać wobec tego faktu obojętni.

lekarz Marek Kozłowski, Zofia Dąbrowska, 7 miesięcy temu

Bibliografia

  • Dudek D., Zięba A., Depresja – wiedzieć, aby pomóc, Krakowskie Wydawnictwo Medyczne, Kraków 2002, ISBN 83-88614-05-3.
  • Heitzman J., (red.), DEPRESJA – odpowiedzi na pytania, Urban & Partner, Wrocław 2007, ISBN 83-60290-22-4.
  • McKenzie K., Zrozumieć depresję, Via Medica, Gdańsk 2007, ISBN 978-83-60945-69-8.
  • Pużyński S., Depresje i zaburzenia afektywne, PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3828-6.
  • Rybakowski J., Oblicza choroby maniakalno-depresyjnej, Termedia, Poznań 2009, ISBN 978-83-89825-28-5.
  • Święcicki Ł., Depresja – zwykła choroba?, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-276-8.

Depresja

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Depresja - objawy, leczenie
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

co mi jest

~start • ostatni post 3 godziny temu

1

Uraz głowy

~Stara1825 • ostatni post 23 godziny temu

1

Pomocni lekarze

Artykuły Depresja - objawy, leczenie
#dzieńdobryWP

Depresja to nie wyrok. Jak sobie z nią radzić?

Depresja to nie wyrok. Jak sobie z nią radzić? Odtwórz wideo

Depresja przestaje być współcześnie tematem tabu. Coraz częściej mówi się o niej jako o problemie, który dotyka nie tylko zwykłych zjadaczy chleba (...) goszcząca u Pauliny Smaszcz-Kurzajewskiej wokalistka Pati Sokół, aktywnie działająca...

Depresja - objawy, leczenie

Fakty i mity dotyczące depresji

Fakty i mity dotyczące depresji

Depresja może dotknąć każdego z nas Depresja może się pojawić u każdego człowieka. Badania kliniczne sugerują jednak, że to kobiety są bardziej (...) są one bardziej skłonne do poszukiwania specjalistycznej pomocy w...

Depresja - objawy, leczenie

Rozpoznanie choroby afektywnej dwubiegunowej

Rozpoznanie choroby afektywnej dwubiegunowej Odtwórz wideo

do rozpoznania. Aby móc ją zdiagnozować muszą wystąpić u pacjenta epizody depresyjne, epizody manii lub hipomanii. Choroba objawia się np.: niechęcią (...) rokiem życia i jest bardzo trudne do rozpoznania przez bliskich...

Depresja i mania

Depresja: objawy somatyczne

Depresja: objawy somatyczne Odtwórz wideo

Badania potwierdzają, że depresja jest jedną z najpopularniejszych chorób psychicznych, dotyka aż 17% populacji ludzkiej. Depresja to choroba (...) zawodowe można mówić o początkowych symptomach depresji....

Depresja i mania

Zaburzenia somatyczne

Zaburzenia somatyczne Odtwórz wideo

w tym samym czasie, przez co rozpoznanie może być błędne. Depresja może objawiać się poprzez zaburzenia somatyczne, a dopiero po jakimś czasie osoba (...) Obniżony nastój, złe samopoczucie i izolacja to najczęstsze...

Łuszczyca - występowanie, objawy, przyczyny, rodzaje, leczenie

Łuszczyca a depresja

Łuszczyca a depresja Odtwórz wideo

społecznej. Poczucie osamotnienia i niezrozumienia otoczenia sprawia, że osoba z łuszczycą powoli staje się ofiarą depresji. W takim przypadku metodą (...) oraz poczuć się potrzebnym i lubianym przez innych ludzi. Jaka jest zależność...

Depresja - objawy, leczenie

Objawy pojawiające się w depresji

Objawy pojawiające się w depresji Odtwórz wideo

z postępowaniem choroby. Częstymi objawami depresji są zaburzenia pracy układu pokarmowego, różnego rodzaju bóle oraz uczucie ucisku na klatkę piersiową (...) Depresja uważana jest za chorobę duszy....