Badania w samokontroli cukrzycy

Kontrola glikemii to podstawa skutecznego leczenia cukrzycy, szczególnie w przypadku chorych stosujących insulinoterapię. Dzięki regularnym pomiarom można stwierdzić, jaki jest dobowy profil glikemii, czyli kiedy poziom glukozy we krwi się podnosi, a kiedy spada. Można wtedy dopasować pory przyjmowania insuliny oraz jej dawki. Kontrola glikemii zapobiega także groźnym powikłaniom cukrzycy, takim jak śpiączka ketonowa, niewydolność nerek, ślepota czy choroba niedokrwienna serca.

Badania stężenia glukozy

Badania w samokontroli cukrzycy to przede wszystkim trzy główne badania:

• badanie stężenia glukozy we krwi;
• badanie stężenia glukozy w moczu;
• badanie na obecność ciał ketonowych w moczu.

Wszystkie te badania można wykonać samodzielnie za pomocą specjalnych pasków nasączonych substancjami reagującymi na glukozę i ciała ketonowe.

Wyniki należy zapisywać w specjalnym dzienniku razem z dokładną datą oraz godziną pomiaru i zawsze zabierać ze sobą na wizytę do lekarza. Do zeszytu należy także wpisać zmiany w diecie, brane leki, infekcje, miesiączkę, aktywność fizyczną, a także ewentualne zmiany w rodzaju testów paskowych. Oprócz tych badań, wykonywanych samodzielnie, nie należy zapominać o badaniach laboratoryjnych i kontrolach u lekarza.

O czym trzeba pamiętać podczas badania w samokontroli cukrzycy?

• Dokładnie przeczytaj instrukcję użytkowania testów paskowych.
• Przechowuj paski w szczelnie zamkniętych, oryginalnych pojemnikach.
• Nie wystawiaj pasków na działanie słońca i wilgoci.
• Nie przechowuj pasków w lodówce.
• Nie dotykaj pola reaktywnego paska.
• Kolor paska przed badaniem powinien oznaczać "0".

Wszystkie te uwagi są niezbędne do prawidłowego i bezbłędnego wykonania badania.

Badanie stężenia glukozy we krwi

Ocena poziomu glukozy we krwi powinna odbywać się:

• na czczo od razu po obudzeniu;
• około 2 godziny po pierwszym posiłku;
• przed obiadem;
• tuż przed snem.

Krew do badania pobiera się z opuszka palca. Przed badaniem umyj dokładnie ręce wodą z mydłem i dobrze wysusz. Uciskaj przez chwilę boczną część opuszka. Zdezynfekuj miejsce wkłucia 60% roztworem alkoholu etylowego i poczekaj, aż wyparuje. Nakłuj miejsce pobrania próbki krwi specjalną igłą lub nożykiem. Nakłucie nie powinno mieć więcej niż 3 mm głębokości. Pierwsza kropla powinna być wytarta, dopiero drugą kierujemy na pole reaktywne. Powinna pokryć całe pole, a pasek powinien być trzymany poziomo. Następnie odlicz zalecany przez producenta czas, z jak największą dokładnością. Aby odczytać wynik, przyciśnij do pola reaktywnego suchy papierek lub ligninę. Z niektórych testów paskowych można zmywać krew pod bieżącą wodą. Nie wycieraj krwi.

To typowy schemat kontroli glikemii. W niektórych przypadkach zaleca się dodatkowy pomiar cukru przed obiadem, 2 godziny po kolacji, a także około 4 nad ranem. Lekarz podejmuje decyzję o wszelkich zmianach na podstawie stanu pacjenta i przebiegu cukrzycy.

Badanie stężenia glukozy w moczu

Badanie stężenia glukozy w moczu jest mniej dokładną metodą kontroli glikemii. Nie wykrywa ono zbyt niskiego poziom glukozy, ale jej nadmiar. Dzieje się tak dlatego, że glukoza w moczu jest wykrywana dopiero, kiedy stężenie cukru we krwi jest zbyt wysokie i nerki nie są w stanie "przechwycić" całej glukozy. Jeśli cukier jest wydalany w moczu, znaczy to, że został przekroczony próg nerkowy dla glukozy, który wynosi 10 mmol/l. U niektórych osób pojawia się glukoza w moczu, pomimo tego, że nie chorują na cukrzycę. Po prostu ich próg nerkowy jest dużo niższy.

Upewnij się, że naczynie, którego użyjesz do badania moczu, jest suche i czyste. Musi też mieć temperaturę pokojową. Oddaj mocz bezpośrednio do niego. Pasek należy zanurzyć w moczu nie dłużej niż na jedną sekundę. Odczekaj zalecany przez producenta czas.

Aby samokontrola w cukrzycy była skuteczna i rzeczywiście zapobiegała powikłaniom oraz dalszemu rozwojowi choroby, zazwyczaj badanie stężenia glukozy w moczu przeprowadza się 2-3 razy dziennie. Powinny przeprowadzać je wszystkie osoby cierpiące na cukrzycę. Zazwyczaj przeprowadza się:

• rano na czczo;
• 2 godziny po wzięciu insuliny lub leku obniżającego stężenie glukozy i po jedzeniu;
• jako zbiórki moczu z kilku godzin lub całej doby.

Badanie na ciała ketonowe w moczu

Ciała ketonowe w moczu pojawiają się, kiedy przez długi czas w organizmie brakuje insuliny. Wydzielają się wtedy:

• kwas hydromasłowy;
• kwas acetooctowy;
• aceton.

Już po kilku godzinach od rozpoczęcia produkcji ciał ketonowych w organizmie może dojść do groźnego powikłania cukrzycy , tzw. kwasicy ketonowej. Kwasica ketonowa prowadzi do śpiączki ketonowej. Dlatego, jeśli na pasku używanym do badania pojawi się oznaczenie +++ lub inne, oznaczające wysoką zawartość związków ketonowych w moczu, należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza.

 Badanie na ciała ketonowe w moczu przeprowadza się przy podejrzeniu, że są one wytwarzane w organizmie po wykryciu glukozy w moczu (jeśli w kilkukrotnych badaniach utrzymuje się powyżej 13,3 mmol/l lub w jednokrotnym badaniu wyniesie ponad 16,7 mmol/l) oraz kiedy wystąpi u cukrzyka gorączka, wymioty i biegunka.

Jeśli pojawi się oznaczenie bardzo niewielkiej zawartości ciał ketonowych w moczu (+ lub ++), a nie pojawia się glukoza lub jest bardzo niska, oznacza to zazwyczaj, że posiłek był zbyt ubogi w węglowodany lub dawka insuliny była zbyt wysoka. Nie trzeba się tym niepokoić, a dostosować poziom węglowodanów lub dawkę insuliny do aktualnego stanu.