Badanie stężenia glukozy

Badanie poziomu glukozy we krwi to badanie prowadzone w profilaktyce w kierunku cukrzycy, w jej rozpoznawaniu. Kontrola cukrzycy odbywa się także poprzez badanie cukru we krwi. Stężenie glukozy wykonywane jest w stanach hipoglikemii, tzn. przy zbyt niskim stężeniu glukozy we krwi. Poziom glikemii powinno wykonywać się, gdy pojawiają się takie objawy, jak: postępujące zmęczenie, nadmierne pragnienie, częste oddawanie moczu, zaburzenia widzenia, niewyjaśniony spadek masy ciała, stany zapalne narządów płciowych, stany zapalne skóry.

Spis treści

Przebieg badania poziomu glukozy we krwi

Próbka krwi do badania pobierana jest z żyły łokciowej, jeżeli badanie poziomu glukozy wykonywane jest w laboratorium analitycznym. W przypadku, gdy poziom cukru we krwi badany jest w samokontroli, kropla krwi pobierana jest przez nakłucie opuszki palca końcówką igły lub specjalnie przeznaczonym do tego nakłuwaczem, a pomiar wykonuje się przy pomocy glukometru. Glukometr jest przyrządem służącym cukrzykom do pomiaru poziomu glukozy we krwi.

Narzędzia do samokontroli cukrzycy

Glukometr jest przyrządem służącym cukrzykom do pomiaru poziomu glukozy we... »

Rozpoznanie cukrzycy na podstawie poziomu glukozy we krwi

Poziom glukozy we krwi badany na czczo nie powinien przekraczać 110 mg% (6,1 mmol/l), zaś badanie wykonywane o innej porze nie powinno wskazywać na stężenie wyższe niż 200 mg% (11,1 mmol/l). Jeśli wynik na czczo mieści się w granicach 110 – 126 mg%, to nie oznacza to jeszcze rozpoznania choroby (następuje to wtedy, gdy stężenie glukozy przekroczy dwukrotnie 126 mg%) – lekarz zaś kieruje na dodatkowe badanie.
Jest nim doustny test obciążenia glukozą (OGTT; DTTG). Badanie polega na przyjęciu w ciągu 5 minut 75 g glukozy, a po dwóch godzinach pobraniu krwi od pacjenta. Na podstawie tego testu można rozpoznać nie tylko cukrzycę, lecz także upośledzenie tolerancji glukozy (gdy glikemia na czczo jest niższa niż 126 mg%, ale w 2 godziny po obciążeniu glukozą mieści się w zakresie 140–200 mg%) lub nieprawidłową glikemię na czczo (glikemia na czczo jest większa lub równa 110 mg%, natomiast mniejsza lub równa 140 mg% w 2 godziny po obciążeniu). Stany te sprzyjają rozwojowi cukrzycy typu 2 i chorób sercowo-naczyniowych.

Cukrzyca w ciąży

Cukrzyca może dawać o sobie znać także w ciąży – tzw. cukrzyca ciężarnych. Dlatego w trakcie pierwszej wizyty u ginekologa lekarz zbiera wywiad i na jego podstawie przypisuje pacjentkę do jednej z trzech grup ryzyka wystąpienia choroby i planuje badania przesiewowe (pomiar stężenia glukozy w godzinę po wypiciu 50 g glukozy). W grupie o najniższym ryzyku, badania w kierunku cukrzycy nie są potrzebne. W grupie średniego ryzyka badanie diagnostyczne wykonuje się w 24. – 28. tygodniu ciąży. W grupie wysokiego ryzyka – test wykonywany jest już na pierwszej wizycie. Gdy wynik jest negatywny – także w 24. – 28. tygodniu ciąży. Pacjentki z wynikiem powyżej 140 mg% (7,8 mmol/l) wymagają przeprowadzenia testu diagnostycznego – pomiar stężenia glukozy w 2 godziny po wypiciu 75 g glukozy, tzw. doustny test obciążenia glukozą. Na jego podstawie można rozpoznać lub wykluczyć zaburzenia metabolizmu glukozy.

Przypisy

Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2

Bernas M., Czech A., Tatoń J. Diabetologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3370-0

Strojek K. Diabetologia, Termedia, Poznań 2008, ISBN 978-83-89825-08-7

Linki zewnętrzne

Edukacja chorego na cukrzycę jako zadanie lekarza rodzinnego

Artykuły Badanie stężenia glukozy

Sprawdź poziom glukozy telefonem komórkowym!

„Słodkie życie” z cukrzycą nie jest wcale takie słodkie – konieczne są bowiem regularne badania glukozy , dzięki którym chory zna swój stan zdrowia i może kontrolować chorobę. Konieczność ...

Stopień fluorescencji materiału w badaniu wzrasta wraz ze stężeniem glukozy we krwi. Dzięki temu chory z łatwością może monitorować cukier, rezygnując jednocześnie z bardziej inwazyjnych pasków czy glukometru.

Badania w samokontroli cukrzycy

Kontrola glikemii to podstawa skutecznego leczenia cukrzycy , szczególnie w przypadku chorych stosujących insulinoterapię. Dzięki regularnym pomiarom można stwierdzić, jaki jest dobowy profil ...

Glukometr jest przyrządem służącym cukrzykom do pomiaru poziomu glukozy we krwi.

Stężenie glukozy

Stężenie glukozy jest jednym ze wskaźników sprawdzanych podczas badania krwi . Analiza biochemiczna krwi pozwala ustalić na ile nasz organizm funkcjonuje prawidłowo. Poziom glukozy we krwi daje ...

Glukoza w moczu

Glukoza w moczu jest prawie całkowicie reabsorbowana do krążenia. Jej poziom może wzrosnąć, gdy występuje zaburzenie funkcji nerek . Badanie ogólne moczu pozwala na ocenę funkcjonowania nerek i ...

Badanie moczu to jedno z podstawowych badań laboratoryjnych. Obecność glukozy w moczu można stwierdzić poprzez metody półilościowe, tj. domowe testy paskowe, które są odczytywane reflektometrycznie.<br />
<br />
Glukoza jest transportowana przez kanaliki nerkowe, jeżeli jest stężenie nie przekracza 180 mg/dl. Jeżeli jej stężenie jest wyższe, występuje glukozuria pozanerkowa. Glukoza w moczu może pojawić się w wyniku uszkodzenia kanalików nerkowych. W celu monitorowania leczenia cukrzycy nie stosuje się oceny wydalania glukozy z moczem, ponieważ pojawia się w moczu w momencie, gdy w surowicy jej stężenie jest znacznie większe niż dopuszczalna norma podczas leczenia.

Osoby dorosłe - badania profilaktyczne

Badania profilaktyczne, zwane także przesiewowymi lub screeningowymi , mogą pozwolić ustrzec się wielu groźnych chorób i długo cieszyć się dobrym zdrowiem. Kiedy je wykonywać – najlepiej ustalić z ...

Po prawej widać próbkę ze świeżo pobraną krwią, natomiast po lewej krew z dodatkiem substancji mającej na celu zapobiegnięcie krzepnięciu, przez co wyodrębnione zostało jaśniejsze osocze.

Wysoka glukoza

Glukoza jest podstawowym źródłem energii naszego organizmu. Jest to cukier prosty, który składa się z sześciu atomów węgla. Jego stężenie wykrywa się na podstawie badania krwi. Niekiedy jej poziom ...

Cukrzycę typu 2 nie powoduje jedynie jeden czynnik. Może bowiem ich być nawet kilka naraz, aby doszło do jej rozwoju. Warto wiedzieć jednak, że nie są one równoważne. Chorobę może powodować interakcja czynnikami genetycznymi (najprawdopodobniej dziedziczenie wielogenowe) a czynnikami środowiskowymi. Inna przyczyną może być także nasilone upośledzone wydzielanie insuliny oraz obecność obwodowej insulinooporności.<br />
<br />
Szansę uniknięcia zapadnięcia na cukrzycę może powodować np. zwiększenie aktywności fizycznej oraz obniżenie masy ciała. Jest to bardzo istotne zwłaszcza w przypadku osób genetycznie obciążonych ta chorobą. Takie niepoddające się modyfikacji czynniki ryzyka mogą być zatem maksymalnie zredukowane. Zmiana trybu życia na bardziej zdrowy powinna być jednak celem nie tylko osób cierpiących z powodu cukrzycy, by zminimalizować ryzyko pojawienia się tej choroby.<br />
<br />
Jakie czynniki wpływają na wystąpienie cukrzycy typu 2? Na to pytanie odpowie nasz ekspert - prof. dr hab. Waldemar Karnafel, diabetolog.

Peptyd C

Badanie poziomu peptydu C we krwi wykorzystywane jest w monitorowaniu produkcji endogennej insuliny. Peptyd C odłączany jest od cząsteczki proinsuliny podczas przekształcania jej do insuliny w ...

Szacuje się, że zapadalność na cukrzycę wynosi w naszym kraju 0,3%. W tym jej insulinozależna odmiana stanowi aż 10% wszystkich przypadków. Kiedy może pojawić się ta choroba? Otóż okazuje się, że daje ona o sobie znać zwłaszcza w okresie dzieciństwa i dojrzewania. Jednak ryzyko jej rozwoju istnieje także w starszym wieku.<br />
<br />
Cukrzyca charakteryzuje się hiperglikemią i skłonnością do kwasicy ketonowej, dlatego wymaga leczenia. W tym celu stosuje się insulinę.<br />
<br />
Jeśli chodzi o drugi typ cukrzycy nosi ona nazwę insulinoniezależna, a jej występowanie związane jest ściśle z otyłością, dlatego obserwuje się tendencje zwyżkową u osób po 30 roku życia. Do tego zapadalność na tą odmianę cukrzycy wzrasta wraz z wiekiem do 70 r.ż., a następnie maleje. Chorobowość w Polsce wynosi 1,6-3,7%. W tym przypadku także występuje tu hiperglikemia, jednak nie wykazuje ona tendencji do kwasicy ketonowej. Jeśli zaś chodzi o leczenie to również wskazana jest tutaj insulinoterapia.<br />
<br />
Jak wygląda zapadalność na tę chorobę? Odpowiedzi udziela prof. Edward Franek, endokrynolog.

Kortyzol

Kortyzol jest głównym przedstawicielem hormonów glikokortykosteroidowych wydzielanych przez warstwę pasmowatą kory nadnerczy. Jego synteza i wydzielanie jest stymulowane przez ACTH (hormon ...

Test obciążenia glukozą

Test obciążenia glukozą (OGTT - Oral Glucose Tolerance Test), inaczej zwany doustnym testem tolerancji glukozy, to badanie stosowane w diagnostyce cukrzycy . Polega na tym, że po podaniu glukozy ...

Dieta, aktywność fizyczna czy też leczenie farmaceutykami to tylko część działań mających na celu walkę z cukrzycą. Innym bardzo ważnym elementem jest także edukacja chorych, bo to od niej w głównej mierze zależy długość życia i pojawienie się ewentualnych powikłań. Wiedza ta jest niezwykle istotna. Należy bowiem mieć świadomość do jakich celów należy dążyć i jakich skutków ubocznych można się spodziewać, jeśli nie podejmie się odpowiednich kroków.<br />
<br />
Edukacja indywidualna jest bardzo istotna w przypadku takich metod leczniczych jak np. osobiste pompy insulinowe. Pouczeniu powinni być poddani także chorzy u których już zdiagnozowano chorobę. Innym rodzajem uświadamiania społeczeństwa jest edukacja zbiorowa, czyli tzw. grupy wsparcia. Pojawił się pomysł, aby wyszkolona osoba cierpiąca na cukrzycę była pełnoprawnym członkiem zespołu składającego się prócz tego z: lekarza i edukatora, a w razie obecności powikłań dodatkowo lekarzy z innych specjalności, takich jak np. okulista, chirurg, ortopeda.<br />
<br />
Na temat samokontroli wypowie się nasz ekspert - prof. dr hab. Waldemar Karnafel, diabetolog.

Glukagon

Glukagon jest polipeptydowym hormonem powstającym przy udziale komórek alfa wysp trzustkowych Langerhansa. Hormon ten (wraz z insuliną ) pełni bardzo ważną funkcję w regulacji gospodarki ...

Samokontrola jest bardzo ważnym elementem w terapii cukrzycy. Badania okresowe wykonuje się od czasu do czasu, więc liczy się samodzielny nadzór nad chorobą. Należy zatem mieć świadomość czyhających zagrożeń i zgłębić wiedzę na temat tego jak kontrolować parametry np. pod postacią poziomy glukozy.<br />
<br />
Dostępne obecnie na rynku glukometry są bardzo pomocne dla osób z cukrzycą. Jest to przenośne urządzenie diagnostyczne, służące do pomiaru oraz bieżącego odczytu poziomu glukozy we krwi włośniczkowej. Takie rozwiązanie ułatwia domowe monitorowanie leczenia cukrzycy, a więc stanowi dla chorych spore ułatwienie. Wystarczy pobrać krew w opuszka palca lub płatka ucha, a następnie poddać ją testowi wykorzystując do tego specjalne paski z wtopionymi elektrodami lub odczynnikiem chemicznym. Glukometry są więc proste w obsłudze i skonstruowane tak, aby uniknąć możliwość popełnienia błędu.<br />
<br />
Jakie są najczęściej popełniane błędy w jego obsłudze? Więcej na ten temat powie ekspert - prof. dr hab. Waldemar Karnafel, diabetolog.

Fruktozamina

Fruktozamina, inaczej izoglukozamina, to glikowane białka osocza krwi. Badanie fruktozaminy, dostępne od lat 80. XX w., służy do retrospektywnej oceny poziomu glukozy we krwi . Badanie poziomu ...

W celu monitorowania skuteczności leczenia oraz oceny wyrównania metabolicznego metodą, którą się stosuje w odniesieniu do cukrzyków są oznaczenia poziomu glikemii, które dotyczy pełnej krwi włośniczkowej.<br />
Badanie poziomu glikemii jest wykonywane przez pracowników służby zdrowia, ale może je także przeprowadzić sam pacjent. Bardzo ważne jest jednak, aby osoba taka otrzymała odpowiedni trening z obsługi glukometru. Kiedy już będzie posiadała wiedzę na ten temat pomiaru można dokonać metodami tzw. suchej chemii.<br />
<br />
Dobrze jest wybrać taki glukometr, który podaje także wynik badania stężenia glukozy w osoczu krwi. W przypadku, gdy przyrząd  go nie wskazuje można je przeliczyć na stężenie w osoczu, mnożąc uzyskany wynik przez 1,11. Oznaczeń zwykle dokonuje się w porach dnia zależnych od aktywności chorego i przyjmowanych posiłków. Jest to bardzo ważne, bo właśnie wtedy oczekiwane są skrajne wartości glikemii w ciągu doby (dobowy profil glikemii).<br />
<br />
Więcej na temat tego, jaki glukometr jest najlepszy w wypowiedzi eksperta – prof. Władysława Grzeszczaka, endokrynologa.

Hemoglobina

Hemoglobina (Hb, HGB) jest to białko , które zawierają krwinki czerwone, odpowiadające za przenoszenie tlenu do tkanek. Badanie hemoglobiny wykonywane jest podczas badania krwi , jakim jest ...

Takie dolegliwości jak: hamowanie wytwarzania glukozy w wątrobie i obwodowego wychwytu glukozy czy zaburzenia wydzielania insuliny i glukagonu, wątrobowego wychwytu glukozy objawiające się nieprawidłową gospodarką węglowodanową, a przez to nieprawidłowymi poziomami glikemii obserwuje się u osób chorych cukrzycę typu 1 oraz typu 2. Skąd to wynika?<br />
<br />
Warto wiedzieć, że stężenie HbA1c, na które wpływa zarówno glikemia przed-, jak i poposiłkowa, wskazuje średnie stężenie glukozy we krwi w czasie poprzednich 2-3 miesięcy. Dzieje się tak dlatego, gdyż hemoglobina A1c jest miarą stopnia glikacji hemoglobiny w erytrocytach, wyrażaną, jako procent całkowitego stężenia hemoglobiny. W zależności od czasu trwania i stężenia hemoglobina glikowana odzwierciedla ekspozycję erytrocytów na nieodwracalne działanie glukozy.<br />
<br />
Stężenie glukozy w przypadku chorych na cukrzycę zmienia się w czasie doby i poszczególnych dni, dlatego tak ważne jest jego monitorowanie.<br />
<br />
Jakie czynniki mają wpływ na poziom glikemii? Odpowie nasz ekspert - prof. dr hab. Waldemar Karnafel, diabetolog.

Dobowy profil glikemii

Dobowy profil glikemii wyznacza się poprzez pomiar stężenia glukozy we krwi , za pomocą glukometru, kilkakrotnie w ciągu doby. Tego typu samokontrola cukrzycy jest pomocna nie tylko w korygowaniu ...

Stężenie glukozy w osoczu po spożyciu pokarmu określane jest mianem glikemii poposiłkowej (PPG). Zazwyczaj rośnie ono 10 minut po rozpoczęciu jedzenia. Dzieje się tak wskutek wchłaniania wodorowęglowodanów. Jeśli chodzi o jej stężenie to w przypadku  zdrowych osób glikemia po nocnym 8-10-godzinnym okresie nieprzyjmowania pokarmu wynosi zazwyczaj 70--110 mg/dl (glikemia na czczo), zaś maksymalna wartość jest obecna 60 minut po rozpoczęciu spożywania pokarmów (rzadko przekracza 140 mg/dl i powraca do wartości sprzed posiłku w czasie 2-3 godzin). Przedłużenie czasu trwania PPG i jednocześnie podwyższenie jej wartości powoduje hamowanie wytwarzania glukozy w wątrobie, zaburzenia wydzielania insuliny i glukagonu, a także wątrobowego wychwytu glukozy. Dzieje się tak u osób chorych na cukrzycę typu 1 i 2.<br />
<br />
Jeśli chodzi o czynniki od których zależy PPG to można wymienić tu: wydzielanie insuliny i glukagonu, a także ich  wpływ na metabolizm glukozy w wątrobie i tkankach obwodowych oraz wchłanianie wodorowęglanów.<br />
<br />
Dlaczego pomiar glikemii poposiłkowej jest tak istotny? Na to pytanie odpowie ekspert - prof. dr hab. Waldemar Karnafel, diabetolog.

Osmolalność surowicy

Osmolalność surowicy jest to badanie oznaczania substancji rozpuszczonych w surowicy. Takie badanie krwi stosowane jest do ustalenia przyczyny hiponatremii, a więc, gdy występuje niedobór sodu . ...

Triglicerydy

Triglicerydy są to lipidy występuje fizjologicznie w organizmie. Dostarczane są także w pokarmie jako triglicerydy egzogenne. Badanie triglicerydów wykonuje się najczęściej, gdy badany jest ...

Badanie krwi

Badania krwi są bardzo popularnym narzędziem diagnostycznym. Zarówno morfologia krwi, jak i pomiar cholesterolu czy glukozy może dać wiele informacji o tym, co dzieje się wewnątrz organizmu, a ...

Badania krwi mogą wykryć wiele nieprawidłowości w funkcjonowaniu organizmu.

Potas we krwi

Potas we krwi ma duże znaczenie w organizmie, gdyż jest elektrolitem śródkomórkowym. Potas odpowiedzialny jest za prawidłowe funkcjonowanie układu mięśniowego oraz nerwowego, wpływa na ...

Badanie płodności u mężczyzn

Diagnostyka niepłodności męskiej to proces, który zazwyczaj wymaga wielu różnorodnych i czasochłonnych badań. Jednak coraz częściej udaje się postawić diagnozę, przyczyna niepłodności zostaje ...

Niepłodność męską stwierdza się na przykład w przypadku, gdy w mililitrze spermy znajduje się mniej niż 20 mln plemników. Nie oznacza to jednak całkowitej niepłodności.

Diagnozowanie bezsenności

Bezsenność należy leczyć, ważne jest zatem poznanie jej przyczyn. W celach diagnostycznych lekarz może zlecić szereg mniej lub bardziej skomplikowanych badań, aby móc skierować pacjenta do ...

Sód we krwi

Prawidłowe stężenie sodu mieści się w granicach 135 - 145 mmol/l. Sód jest elektrolitem płynu pozakomórkowego. Jego nadmiar we krwi jest wywołany odwodnieniem, nadmierną utratą wody przez skórę, ...

Pytania do eksperta

Niska temperatura ciała i niskie ciśnienie

Witam! Mam 25 lat i Od ponad dwóch lat moja temperatura waha się w granicach 35,1 35,9 st. C. Najniższy spadek to 34,6. Mam również niskie ciśnienie około 50/90 i bardzo często jest mi strasznie gorąco, gdy sprawdzam wtedy temperaturę nie przekracza 36 st.C. Uczucie pocenia często towarzyszy mi również w nocy, bóle głowy i chętnie śpię. W ostatnim miesiącu zauważyłam również że szybko się ...

Odpowiada: lek. med. Magdalena Szymańska

Interpretacja wyniku testu obciążenia glukozą u ciężarnej

Odpowiada: lek. med. Joanna Gładczak

Interpretacja wyników badania RTG kręgosłupa u czterdziestolatka

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak

Interpretacja wyniku posiewu kału u trzydziestolatki

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Interpretacja wyniku badania na cytomegalowirus

Odpowiada: lek. med. Aneta Zwierzchowska

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin