Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Cukrzyca LADA

Cukrzyca typu LADA (Latent Autoimmune Diabetes in Adults), według klasyfikacji etiologicznej jest cukrzycą typu 1A – o podłożu autoimmunologicznym. Co to znaczy? Ni mniej ni więcej to, że w organizmie chorego powstają przeciwciała przeciwko własnym komórkom. W cukrzycy typu LADA główną rolę w zniszczeniach komórek beta wysp trzustkowych odgrywają przeciwciała anty-GAD i ICA, z czego rozstrzygającym w diagnostyce cukrzycy LADA jest test na obecność anty-GAD.

1. Powstawanie cukrzycy LADA

ICA to przeciwciała anty-wyspowe z grupy Ig G. Pojawiają się jako jedne z pierwszych, a ich obecność wiąże się z obniżaniem stężenia peptydu-C. Peptyd-C powstaje w wyniku działania endopeptydazy na pro-insulinę, prócz peptydu-C w tym procesie powstaje insulina. Anty-GAD to przeciwciała przeciw dekarboksylazie kwasu glutaminowego, zaburzające nie tylko syntezę GABA (kwas gamma amino-masłowy) w trzustce, ale i w centralnym układzie nerwowym. Przeciwciała anty-GAD i ICA mogą występować razem, bądź osobno. Cukrzyca LADAnie daje się jednoznacznie zdiagnozować na podstawie obrazu klinicznego. Poza tym, objawy klinicze pojawiają się dopiero przy uszkodzeniu ok 80% komórek beta wysp trzustkowych.

2. Występowanie cukrzycy typu LADA

LADA występuje przede wszystkim u szczupłych dorosłych między 25 a 55 rokiem życia, nie jest to jednak warunek konieczny. Początkowo pozytywne rezultaty daje stosowanie diety i zażywanie doustnych środków hipoglikemizujących. Można więc użyć stwierdzenia, że początkowo LADA, która jest cukrzycą typu I, ukrywa się pod maską insulinoniezalezności, tak charakterystyczej dla cukrzycy typu II. Po ok. 6-12 miesiącach dieta i leki hipoglikemizujące okazują się niewystarczalne i konieczne jest zastosowanie isnulinoterapii. Cukrzyca typu LADA posiada jednak swój indywidualny i dosyć subtelny obraz kliniczny. Różni się od cukrzycy typu I i II pewnymi parametrami, które bywają ignorowane i zaliczane w poczet zmienności osobniczej. Jedną z takich niepowtarzalnych cech jest wiek, gdyż typowa cukrzyca typu I (zwana dawniej cukrzycą młodzieńczą) ujawnia się w większości przypadków przed 25 rokiem życia, natomiast przedział wiekowy cukrzycy LADA to 25-55 lat. Stąd też jej nazwa: ukryta autoimmunologiczna cukrzyca dorosłych. Kolejnym ważnym elementem układanki pozwalającym odróżnić cukrzycę LADA od cukrzycy typu II jest wskaźnik masy ciała, czyli BMI. Cukrzyca typu II w większości przypadków dotyka ludzi otyłych u których BMI wynosi powyżej 30, a których styl życia doprowadził do powstania insulinooporności. Cukrzyca LADA dotyka przede wszystkim ludzi szczupłych u których BMI jest w granicach 25.

3. Cukrzyca a nadciśnienie tętnicze

Od pozostałych typów cukrzycy LADA różni się także wartościami ciśnienia tętniczego. W cukrzycy typu II mamy do czynienia z nadciśnieniem, które może osiągać wartości nadciśnienia ciężkiego, tzn. powyżej 180/110 mm Hg. Można zauważyć, że znacznie przekracza ono dolną granicę nadciśnienia czyli 140/90 mm Hg. O ile w źle leczonej cukrzycy typu I także występuje nadciśnienie, w porównaniu do nadciśnienia cukrzycy typu II jest ono mniejsze i wynosi ok. 150/110 do 160/120 mm Hg. Warto dodać, że wprawdzie cukrzycy są bardziej narażeni na wystąpienie tego schorzenia, jednakże w dobrze leczonej cukrzycy typu I nadciśnienie w ogóle może się nie pojawić. W cukrzycy LADA ciśnienie osiąga wartości pomiędzy wartościami cukrzycy typu I i II. Można powiedzieć, że ciśnienie jest najbardziej niepewnym parametrem w odróżnianiu obrazu klinicznego LADA od innych typów cukrzycy. Z drugiej strony przy równoczesnym wystąpieniu z innymi symptomami pełni rolę przysłowiowej „wisienki na torcie” przy rozważaniu przez lekarza decyzji czy wysłać pacjenta na test obecności anty-GAD.

4. Cukrzyca a inne choroby autoimmunologiczne

Następnym ważnym symptomem który często towarzyszy cukrzycy LADA to inne choroby o podłożu autoimmunologicznym, takie jak:

  • nadczynność tarczycy, np.: choroba Gravesa-Basedowa, której objawami jest wytrzeszcz gałek ocznych, wole czyli powiększona tarczyca, obrzęk przedgoleniowy, utrata masy ciała;
  • niedoczynność tarczycy, czyli choroba Hashimoto; podobnie jak choroba Addisona, Hashimoto wielokrotnie częściej występuje u kobiet. W Hashimoto występuje limfocytarne zapalenie tarczycy. Chorobę wykrywa się dosyć późno, ponieważ oprócz stopniowego powiększania się gruczołu, nie daje ona jednoznacznych objawów klinicznych. Komórki tarczycy są stopniowo niszczone i dopiero w sytuacji niedoboru hormonów przeprowadza się dodatkowe testy np.: na obecność przeciwciał czy biopsję cienkoigłową;
  • niedoczynność kory nadnerczy, czyli choroba Addisona; jej skutkiem jest utrata sodu i nadmiar wapnia spowodowane brakiem kortyzolu, daje to objawy kliniczne takie jak przewlekłe zmęczenie, osłabienie mięśni, drętwienie kończyn, omdlenia, niskie ciśnienie. Jedną z charakterystycznych cech jest zmiana koloru skóry na ciemniejszy szczególnie w okolicach blizn i błonach śluzowych (np. w jamie ustnej).

Zespół w którym występują razem cukrzyca typu I, choroba Addisona i Hashimoto nazywane jest zespołem Carpentera. Obraz kliniczny tego zespołu jest bardzo charakterystyczny: występowanie większej ilości palców połączonych błoną lub zrośniętych i wyjątkowo krótkich, szpiczasta czaszka, deformacje stóp, wady serca, przepuklina, często występuje jedna, podkowiasta nerka zamiast dwóch. Zespół Carpentera jest jednak bardzo rzadki – statystycznie jedno na milion żywych urodzeń.

5. Badania na cukrzycę typu LADA

W diagnostyce laboratoryjnej, jak zostało wspomniane na początku, decydujące znaczenie ma test na obecność anty-GAD. Jednak już w rutynowych testach pojawiają się pewne przesłanki świadczące o nietypowości badanej cukrzycy. Jednym z nich jest stężenie peptydu-C. Insulina, zanim przybierze ostateczną formę, występuje pod postacią proinsuliny. Pod wpływem enzymu proinsulina zostaje podzielona na insulinę i peptyd-C, które w równych ilościach zostają wprowadzone do krwiobiegu (jedna cząstka proinsuliny daje jedną cząstkę insuliny i peptydu-C). Peptyd-C nie pełni żadnej biochemicznej roli. W 95% jest metabolizowany w nerkach, niewielka jego część jest usuwana z moczem. Tak więc peptyd-C po odłączeniu od proinsuliny pełni tylko jedną ważną funkcję – obrazuje kondycję komórek beta wysp trzustkowych. W cukrzycy typu II w związku z insulinoopornością i nadmiernym wydzielaniem insuliny występuje w stężeniach przekraczających normy ale tylko w początkowej fazie choroby. Z kolei w cukrzycy typu I w której jest brak lub duży niedobór insuliny – jest go bardzo mało. Jak można się domyśleć, w cukrzycy LADA poziom peptydu-C będzie poniżej normy (norma to 1,2-1,8 ng/ml lub 400-600 pmol/l), jednakże wyższy niż w typowej cukrzycy typu I. Badanie stężenia peptydu-C powinno być dwuetapowe. Pierwszy etap to zbadanie stężenia na czczo, drugi polega na dożylnym podaniu 1mg glukagonu, co ma stymulować trzustkę do produkcji insuliny i peptydu-C.

6. Badanie cholesterolu w cukrzycy LADA

Ostatnim lecz niezmiernie istotnym kryterium jest cholesterol, a właściwie lipoproteiny które go transportują. Najpopularniejsze i wszystkim znane są frakcje LDL i HDL. Zaburzenia lipidowe dotykają 80% chorych na cukrzycę typu II i 10% chorych na cukrzycę typu I. Frakcją, która może pomóc odróżnić cukrzycę LADA od cukrzycy typu II jest HDL, którego stężenie u mężczyzn powinno mieścić się w granicy 35-70 mg/dl, u kobiet 40-80 mg/dl. W cukrzycy typu II w momencie diagnozowania poziom HDL jest poniżej normy. Dlaczego tak się dzieje? Przyczyn może być kilka: wiek, w którym cukrzyca I i II są rozpoznawane, tryb życia i dieta które do cukrzycy typu II prowadzą, nie pozostają obojętne gospodarce lipidowej. W cukrzycy typu LADA, która jest jedną z form cukrzycy typu I, zgodnie ze statystyką i mechanizmem, który do jej powstania prowadzi, poziom HDL powinien być w normie.

Cukrzyca typu LADA, jak można zauważyć zarówno w wynikach badań laboratoryjnych jak i obrazie klinicznym nieznacznie różni się od cukrzycy typu I i II. Wiek, w jakim pojawiają się pierwsze objawy a także początkowa skuteczność leczenia charakterystyczna dla cukrzycy typu II sprawia, że często mylnie się ją diagnozuje. Warto pamiętać o tych drobnych różnicach występujących między nimi, gdyż źle leczona cukrzyca powoduje groźne dla zdrowia i życia powikłania.

Bibliografia

  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
  • Moczulski D. Wielka interna - diabetologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-60135-85-3
  • Gill G.V., Pickup J.C., Williams G. Cukrzyca - trudne pytania, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2001, ISBN 83-88778-13-7
  • Otto-Buczkowska E. Cukrzyca - patogeneza, diagnostyka, leczenie, Borgis, Warszawa 2005, ISBN 83-85284-50-8
Katarzyna Kociuba,
Komentarze

zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Rodzaje cukrzycy - najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Artykuły Rodzaje cukrzycy
Rodzaje cukrzycy

Cukrzyca brunatna

Cukrzyca brunatna lub brązowa czy przeciążenie żelazem, to inne nazwy choroby zwanej hemochromatozą pierwotną. Jest to metaboliczna choroba dziedziczna. Związana jest z odkładaniem się nadmiaru żelaza w tkankach. Do charakterystycznych objawów...

Rodzaje cukrzycy

Cukrzyca MODY

(...) muszą stosować insulinoterapię lub środki doustne, bywa, że wystarczy odpowiednia dieta i wysiłek fizyczny. Rodzaje cukrzycy...

Rodzaje cukrzycy

Cukrzyca wtórna

Cukrzyca wtórna to postać cukrzycy, której przyczyną są różne zespoły chorobowe lub przyjmowane leki. Tak jak w przypadku cukrzycy typu 1 i typu 2 objawem cukrzycy wtórnej jest podwyższony poziom cukru we krwi. Cukrzyca nie...

Rodzaje cukrzycy

Cukrzyca młodzieńcza

Cukrzyca młodzieńcza jest to dawna nazwa cukrzycy typu 1, cukrzycy insulinozależnej. Swoją nazwę wzięła od tego, iż pojawia się w młodym wieku, w porównaniu z cukrzycą typu 2, której pierwsze objawy widoczne są u osób dorosłych.

Rodzaje cukrzycy

Cukrzyca u kobiet a antykoncepcja

Wiele kobiet chce świadomie planować macierzyństwo, stąd duże zainteresowanie metodami zapobiegania ciąży. Antykoncepcja jest szczególnie istotna dla kobiet z cukrzycą, z uwagi na większego ryzyko zagrożenia dla kobiety i jej dziecka, kiedy ciąża...

Rodzaje cukrzycy

Czym jest cukrzyca typu 3?

Czym jest cukrzyca typu 3? Odtwórz wideo

Cukrzyca typu 3 lub tzw. "inny typ cukrzycy" to cała grupa schorzeń, które mogą spowodować cukrzycę. Są to postaci rzadsze niż typowe cukrzyce typu 1 i 2. Cukrzyca typu 3 może to być zapalenie trzustki, zniszczenie trzustki, a także stan po...

Choroby i dolegliwości

Cukrzyca

Cukrzyca

Cukrzyca to przewlekła choroba ogólnoustrojowa charakteryzująca się hiperglikemią, czyli podwyższonym stężeniem glukozy (cukru) we krwi. Schorzenie to wynika z defektu wydzielania lub działania insuliny. Insulina jest hormonem wytwarzanym w trzustce,...

Dieta w cukrzycy

Owoce a cukrzyca

Owoce a cukrzyca Odtwórz wideo

Chcąc rozpocząć leczenie cukrzycy, podstawowym krokiem jest wprowadzenie odpowiedniej diety przeciwcukrzycowej, która wyznacza zasady dotyczące kaloryczności posiłków, regularności ich spożywania i samego składu jedzonych pokarmów....

Cukrzyca

Opalanie a cukrzyca

Opalanie a cukrzyca Odtwórz wideo

Cukrzyca nie jest przeciwwskazaniem jeśli chodzi o opalanie się. Osoby cierpiące na tę chorobę mogą zatem bez obaw zażywać kąpieli słonecznych czy też korzystać z solarium. Opalanie się nie powinno jednak być pozbawione podstawowych zasad bezpieczeństwa....

Cukrzyca

Życie z cukrzycą

Życie z cukrzycą Odtwórz wideo

Jeśli osoba cierpiąca na cukrzycę w porę podejmie odpowiednie leczenie choroba ta nie powinna wpływać na jej życie i normalne funkcjonowanie. Diagnoza wcale zatem nie musi oznaczać ograniczenie aktywności. Konieczne mogą się natomiast okazać pewne zmiany...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500