Układ nerwowy

Grypa jest odpowiedzialna za ogromną część infekcji górnych dróg oddechowych każdego okresu jesienno-zimowego. Do powikłań grypy, oprócz tych najczęstszych, dotyczących układu oddechowego, należą także powikłania neurologiczne, czyli choroby i zaburzenia dotykające centralnego układu nerwowego (czyli mózgu i rdzenia kręgowego). Takie neurologiczne powikłania grypy najczęściej występują u dzieci.

Powikłania neurologiczne

Wirus grypy

Wirus grypy w przyjaznej dla oka formie.

Do neurologicznych powikłań grypy zalicza się takie jednostki chorobowe jak:

Polacy żyją aż 7 lat krócej niż Szwedzi

Oczywiście wyżej wymienione neurologiczne powikłania grypy występują z różną częstością, w zależności od kraju, populacji oraz wieku. Według najnowszych danych epidemiologicznych, powikłania neurologiczne u dzieci do 15. roku życia, hospitalizowanych z powodu grypy występują w ok. 10 proc. przypadków. Objawy zajęcia centralnego układu nerwowego (mózg i rdzeń kręgowy) dotyczą w większości przypadków dzieci. Wśród dzieci, wg badań amerykańskich najbardziej na wystąpienie powikłań neurologicznych narażone są dzieci pomiędzy 2. a 4. rokiem życia oraz te chorujące wcześniej na choroby nerwowe. Neurologiczne powikłania grypy bardzo rzadko są przyczyną zgonów.

Mechanizm powstawania neurologicznych powikłań grypy

Obecnie uważa się, że wirus grypy powoduje powikłania neurologiczne na dwa sposoby: poprzez bezpośrednią inwazję na tkankę nerwową, w podobny sposób jak czynią to np. wirusy Herpes (opryszczki) czy polio oraz poprzez reakcję antygenów i przeciwciał, które atakują i uszkadzają tkankę nerwową mózgu i rdzenia kręgowego lub nerwów obwodowych. Czasami wirus grypy może powodować oba typy komplikacji jednocześnie. W wielu przypadkach mechanizm powstania uszkodzenia OUN w przebiegu grypy nie jest znany.

Poniżej przestawiono najczęściej występujące powikłania neurologiczne w przebiegu grypy.

Drgawki

Drgawki są najczęściej stwierdzanym powikłaniami neurologicznymi grypy, w których większość stanowią drgawki gorączkowe (drgawki powstające w czasie, gdy dziecko ma wysoką temperaturę) powstałe w czasie infekcji grypowej u małych dzieci. Obecnie nie jest znany do końca mechanizm ich powstawania, większość badaczy uważa, że są one wynikiem wzrostu temperatury ciała w czasie infekcji i występują jako drgawki gorączkowe, w ok. 50 proc. jako drgawki gorączkowe proste nie niosące zagrożenia dla zdrowia dziecka. Szczególnie narażone na wystąpienie drgawek są dzieci chorujące na przewlekłe choroby nerwowe i nerwowo-mięśniowe oraz dzieci z obniżonym progiem drgawkowym.

Encefalopatia

Encefalopatia to ogólne pojęcie odnoszące się do strukturalnego uszkodzenia mózgowia wskutek różnych przyczyn np. chorób wirusowych, udarów mózgu, miażdżycy. Encefalopatii powstającej wskutek infekcji wirusem grypy, w ostatnich latach poświęcano szczególną dużo uwagi, z powodu doniesień japońskich naukowców o występowaniu tego powikłania pod koniec lat 90 XX wieku w Japonii. Według najnowszych danych powikłanie to występuje w mniej niż 1 proc. przypadków dzieci hospitalizowanych z powodu infekcji wirusem grypy (nie wszystkich chorujących na grypę). W jednym z badań tylko jeden z tych pacjentów na 800 doznał trwałych ubytków neurologicznych. Dotychczas mechanizm powstawanie uszkodzenia mózgu (encefalopatii) w przebiegu grypy pozostaje niejasny.

Podstawą diagnostyki jest wykonanie badań obrazowych mózgowia, w których w większości przypadków stwierdza się obrzęk mózgu. Ryzyko zagrożenia śmierci dziecka w przebiegu encefalopatii pogrypowej nie jest jasne. Według amerykańskich danych w sezonie infekcyjnym 2003-2004 na 153 zgony dzieci z powodu wszystkich powikłań grypy, 8 proc. było spowodowanych uszkodzeniem mózgu.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych jest bardzo rzadkim powikłaniem grypy, stwierdzanym w bardzo sporadycznych przypadkach. Powikłanie stwierdzane jest na podstawie objawów neurologicznych. Punkcja (nakłucie i pobranie płynu mózgowo- rdzeniowego) w większości przypadków nie pozwala postawić diagnozy i uzyskać odpowiedzi czy to wirus grypy jest odpowiedzialny za objawy. W płynie mózgowo-rdzeniowym zwykle stwierdza się typowy dla infekcji wirusowej wzrost poziomu limfocytów i białka.

Zajęcie OUN (ośrodkowego układu nerwowego) w przebiegu infekcji grypy częściej występuje u dzieci. Narastanie objawów jest zwykle bardzo szybkie, a śmiertelność rzędu 30 proc. lub więcej.

Zapalenie mózgu (encephalitis)

Może rozwinąć się wskutek bezpośredniego ataku wirusa na tkankę mózgową. Po pierwszych objawach grypy, kiedy pacjent jest w pełni chory, do objawów typowych takich jak wysoka gorączka i silny ból głowy dołączają się takie objawy jak:

W badaniu płynu mózgowo-rdzeniowego zauważa się wzrost ilość komórek z przewagą limfocytów. Gdy w przebiegu zapalenia mózgu dojdzie do śpiączki rokowanie co do zaniknięcia objawów jest mało obiecujące, wciąż nie ma skutecznego leczenia takich stanów. Ostra postać martwicy tkanki mózgowej w przebiegu grypy została po raz pierwszy opisana w Japonii , zwykle w przebiegu infekcji wirusem typu A. Zapalenie mózgu lub encefalopatia, powstająca w wyniku zakażenia wirusem grypy częściej występuje u dzieci. Diagnostyka zajęcia OUN przez wirus grypy jest identyczna jak diagnostyka zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, jest oparta na obserwacjach klinicznych czyli stwierdzanych przez lekarzy objawach oraz potwierdzeniach w badaniach laboratoryjnych. Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego z nakłucia lędźwiowego ukazuje wzrost ilości białka w płynie i wzrost ilości limfocytów. Badania obrazowe takie jak: tomografia komputerowa (TK lub CT) oraz rezonans magnetyczny powinny być wykorzystywane w przebiegu w poważnych przebiegu i z objawami ogniskowymi.

Zespół Rey’a

Zespół Rey'a to ostry, niezapalny zespół objawów, potencjalnie śmiertelna choroba (około 50 proc. śmiertelności), która powoduje niekorzystne zmiany w wielu narządach, głównie w mózgu i wątrobie. Zespół Reye'a spowodowany jest rozlanym uszkodzeniem mitochondriów, objawia się: hipoglikemią, gwałtownymi wymiotami, encefalopatią wątrobową (uszkodzeniem), stłuszczeniowym zapaleniem wątroby.

Zespół Rey’a diagnozowany jest na podstawie zdjęć obrazowych oraz badaniu płynu mózgowo-rdzeniowego. Korelacja zespołu Reya’a i grypy jest badana i stwierdzana od kilkudziesięciu lat. Ponad 90 proc. przypadków występowania zespołu dotyczy białych dzieci, które mają mniej niż 14 lat. Potwierdzone przypadki zespołu u dorosłych były związane z przypadkami zakażenia typem wirusa A grypy i kończyły się śmiercią. W latach 70 XX wieku w USA stwierdzano ponad 500 przypadków zespołu z śmiertelnością rzędu 33 proc. Ilość incydentów zespołu Rey’a znaczenie zmniejszyła się w ostatnich dwudziestu latach, prawdopodobnie z uświadomienia sobie roli szkodliwości aspiryny u dzieci.

Powikłania psychiatryczne

Powikłania psychiatryczne grypy są obecnie kontrowersyjne. Kilka dotychczasowych badań publikowało zwiększoną ilość przypadków schizofrenii u dzieci, których matki chorowały na schizofrenię w III trymestrze ciąży. Takie przypadki były głównie opisywane w czasie epidemii grypy w roku 1957 ale także skojarzone z przypadkami grypy w innych sezonach.

Lekarz Tomasz Szafarowski, ponad rok temu

Bibliografia

  • Yoshikawa H., Yamazaki S., Watanabe T. i wsp.: Study of influenza- associated encephalities/ encephalopathy in children diring the 1997 to 2001 influenza seasons. J. Child Neurology 2001,16: 885-890
  • Brydak LB. Neurologiczne powikłania zakażeń wywołanych przez wirus grypy. Przegląd Epidemiologiczny 2002, 56 (supl. 1), 16-30
  • Brydak L.B., Machała M.: Grypa, ostatnią niekontrolowaną plagą ludzkości. Wydawnictwo Warsaw Voice SA. Warszawa 2009: 1-10
  • Brydak L.B.: Grypa groźna dla każdego. Przewod. Lek. 2003, 7/8: 124-133

Powikłania po grypie

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Układ nerwowy
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Układ nerwowy
Układ nerwowy

Otępienie a grypa

Otępienie (inaczej dementia) to zespół objawów spowodowanych chorobą mózgu, zwykle o przewlekłym i postępującym przebiegu. Szacuje się, że rozwój otępienia dotyczy około 1% przypadków w populacji. Większość obserwowanych przypadków stwierdza się po 60...

Układ nerwowy

Drgawki jako powikłanie neurologiczne grypy

działanie wirusa grypy na układ nerwowy, powodujące powstanie mało nasilonej encefalopatii i zapalenia mózgu. Neurotropowe działanie wirusa grypy na komórki (...) ośrodkowego układu nerwowego...

Układ nerwowy

Zapalenie mózgu

Ostre zapalenie mózgu, zwane także encefalopatią (encephalitis), powodowane przez wirus grypy jest rzadkim, ale poważnym powikłaniem grypy, obarczonym wysokim stopniem śmiertelności i powstania ubytków neurologicznych. Pod koniec lat 90. XX wieku Japońscy...

Ćwiczenia - rodzaje, step

Ćwiczenia a mózg

Ćwiczenia a mózg

Aktywność fizyczna pomaga skoncentrować się, pobudza wytwarzanie serotoniny, wycisza układ nerwowy i dotlenia cały organizm. Dzięki temu sprawność umysłowa poprawia się.

Krioterapia - charakterystyka, przeciwwskazania, terapia bólu

Zestaw do krioterapii

Zestaw do krioterapii

Urządzenie wykorzystujące dwutlenek węgla.

Rozwój płodu - okresy życia prenatalnego, rozwój płodu w poszczególnych miesiącach

Płód w 6 tygodniu ciąży

Płód w 6 tygodniu ciąży

Dziecko w 6 tygodniu ciąży ma kompletny układ nerwowy, dynamicznie rozwija się wątroba Rozpoczyna się rozwój łożyska, które wkrótce przejmie funkcję hormonów

Przyczyny autyzmu

Autyzm - przyczyny (WIDEO)

Autyzm - przyczyny (WIDEO) Odtwórz wideo

Jest taka grupa dzieci, która jest bardziej podatna na rozwój autyzmu. Choroba ta jest zaburzeniem o podłożu neurobiologicznym, co oznacza, że układ (...) nerwowy jest u tych osób na tyle wrażliwy, że autyzm może powodować...