Dlaczego choroba zmusza do snu?

Mgr Kamila Krocz
Weryfikacja merytoryczna:

Mgr Kamila Krocz - psycholog społeczny, autorka wielu publikacji dotyczących rozwoju osobistego oraz warsztatów z doradztwa zawodowego i komunikacji...

Choroba kładzie nas do łóżka nie tylko dlatego, że źle się czujemy. Jesteśmy też wyczerpani i po prostu senni, często nie możemy dosłownie utrzymać się na nogach. Znamy to wszyscy z własnego doświadczenia, jednak aż do tej pory naukowcy nie wiedzieli do końca, skąd bierze się taka właśnie reakcja naszego ciała na chorobę. Teraz jednak już wiadomo – i możliwe, że da się temu skuteczniej zapobiegać.

Badania nad narkolepsją

Występująca bardzo rzadko choroba nazwana narkolepsją powoduje u dotkniętych nią osób napady snu, występujące w różnych, zazwyczaj niezbyt odpowiednich, momentach w ciągu dnia. Objawy są już dość dobrze znane, jednak leczenie nadal jest objawowe. Nie znamy również mechanizmów prowadzących do wykształcenia się tej trudnej dla chorego przypadłości. Ważne jest jednak to, że narkolepsja przypomina stan, w jaki wpadamy – przejściowo na szczęście – w czasie poważniejszych chorób. Nowa klasa leków na narkolepsję może więc okazać się skuteczna także w usuwaniu wyczerpania, nadmiernej senności oraz innych zaburzeń snu towarzyszących często różnego rodzaju chorobom.

Dolegliwości a oreksyna

Ogólnemu zmęczeniu podczas różnego rodzaju chorób, na przykład ostrej grypy czy nawet silniejszego przeziębienia, towarzyszą także zaburzenia koncentracji, spadek motywacji do podejmowania jakichkolwiek działań, zmniejszenie chęci do wstawania z łóżka i wykonywania nawet podstawowych, codziennych czynności. Naukowcy z Oregon Health & Science University Doernbecher Children’s Hospital badali ten problem, wykorzystując szczury – ich mózgi są bowiem w wielu aspektach bardzo podobne do naszych. Okazało się, że stan zapalny obecny w organizmie – ostry czy też przewlekły – powoduje reakcję specyficznej grupy neuronów występujących w pobliżu struktur odpowiedzialnych za aktywność fizyczną i pobudzenie do działania. Badacze odkryli, że jest to efekt spadku poziomu oreksyny (hipokretyny) – substancji wytwarzanej w komórkach mózgowych podwzgórza, służącej do regulacji stanu snu i czuwania. Uzupełnienie poziomu tego neuropeptydu przywracało gryzoniom normalną ruchliwość i rytm aktywności dobowej.

Inne zastosowania oreksyny

Jak zauważył współautor badania – dr Daniel L. Marks – możliwości wykorzystania oreksyny są znacznie szersze niż jedynie pomoc w kontroli choroby u osób dotkniętych narkolepsją. Mimo że naukowcom chodzi głównie o wytworzenie nowej linii leków umożliwiających dotkniętym nią pacjentom powrót do normalnego trybu życia i aktywności, uzupełnienie poziomu oreksyny powinno dać oczekiwane rezultaty również w przypadku nadmiernej senności wywołanej innymi chorobami, w tym przewlekłymi. Pośrednio uda się być może w ten sposób walczyć także z inną dolegliwością, pojawiającą się wraz z osłabieniem – utratą apetytu. Choć oreksyna nie wpływa bezpośrednio na odczuwanie przez nas głodu, to jednak samo podtrzymanie stanu czuwania przez dłuższy okres – skutecznie pobudza nasz apetyt. Dzięki temu broniący się przed drobnoustrojami, osłabiony organizm, dostanie odpowiednią dawkę substancji odżywczych, pomocnych w jego regeneracji.

Słowa kluczowe dla artykułu

Artykuły Zaburzenia snu

Paraliż senny bywa określany zamiennie jako porażenie przysenne albo paraliż przysenny. Osoby, które doświadczyły kiedykolwiek paraliżu sennego, relacjonują, że jest to zjawisko dziwne, trudno ...

Paraliż senny

Czy sen z otwartymi oczami jest możliwy? Jak w ogóle spać, mając otwarte powieki? Na wielu forach internetowych ludzie dopytują, czy spanie z otwartymi oczami jest efektywne i czy to nie jest ...

Sen z otwartymi oczami

Ludzie od zawsze próbowali nadać znaczenie swoim snom. Nawet w dziwnych snach, najbardziej zaskakujących i irracjonalnych, doszukuje się ukrytych sensów, szuka się interpretacji marzeń sennych w ...

Dziwne sny

Chodzisz spać późno w nocy? Nie wysypiasz się, bo kładziesz się nad ranem? Jeśli tego nie zmienisz, mogą zacząć cię dręczyć koszmary senne.

Chodzisz późno spać? Będziesz mieć koszmary!

Zespół niespokojnych nóg (łac. asthenia crurum paraesthetica) określa się inaczej jako zespół Wittmaacka-Ekboma albo syndrom RLS (ang. restless legs syndrome). RLS należy do zaburzeń ...

Choroba niespokojnych nóg

Nadmierna senność inaczej bywa określana jako hipersomnia. Wydaje się, że problemy ze snem , poczucie zmęczenia i senności to domena XXI wieku. Presja czasu, ciągły stres, brak czasu na relaks i ...

Nadmierna senność

Bezsenność jest coraz częstszym problemem dotykającym osób w różnym wieku. Jak sobie poradzić z tym uciążliwym schorzeniem?

Według ostatnich badań przeprowadzonych przez Instytut Snu, dzisiejsze społeczeństwo jest dotknięte epidemią bezsenności. Oprócz tego, że jesteśmy zmęczeni i rozdrażnieni, brak snu na dłuższą metę negatywnie wpływa na nasze zdrowie i samopoczucie.

Budzenie się w nocy znacznie obniża jakość snu. Człowiek wstaje rano zmęczony, jakby w ogóle nie spał. Niektórzy budzą się kilkakrotnie, a nawet kilkadziesiąt razy w ciągu nocy. Nic nie pomaga ...

Budzenie się w nocy

Bezsenność to poważny problem wielu Polaków. Nie wszyscy jednak udają się do lekarza po receptę na leki nasenne. Dla takich osób z pomocą przychodzą ciastka z melatoniną, które ułatwiają zasypianie.

Aktywny składnik nasennych ciastek to melatonina. Melatonina to hormon produkowany przez szyszynkę (gruczoł ulokowany w mózgu) ze specyficznego aminokwasu – tryptofanu.

Niewyspanie powoduje spadek koncentracji i zmęczenie. Ostatnio udowodniono także, że brak snu może zahamować proces tworzenia się wspomnień.

Problemy ze snem mogą być przyczyną kłopotów z pamięcią i poważnych zaburzeń zdrowotnych. Osoby cierpiące na bezsenność mogą zauważyć u siebie gwałtowny spadek odporności organizmu.

Chcesz mieć zdrowe serce? Najnowsze badania wykazały, że istnieje zależność między długością snu a ryzykiem chorób serca. Nie śpij więc zbyt długo - śpiochy ryzykują zawałem serca!

Zarówno zbyt krótki, jak i zbyt długi sen nocny wpływał zdecydowanie niekorzystnie na kondycję układu krwionośnego, podnosząc w znaczny sposób ryzyko wystąpienia takich powikłań, jak zawał serca. Najwyraźniej więc zbyt długi nocny wypoczynek szkodzi naszemu sercu.

Ludzie starsi wykazują problemy ze snem, pamięcią i przemianą materii. Ostatnie badania wskazały, że może być to związane z zaburzoną aktywnością neuronów wpływających na pracę cyklu okołodobowego.

Zakłócenia rytmu dobowego mogą prowadzić do problemów z pamięcią, snem, systemem sercowo-naczyniowym, metabolizmem i odpornością organizmu.

Odpowiednia higiena snu jest bardzo ważna w utrzymaniu zdrowia fizycznego i psychicznego. Aby się wysypiać, należy spać przynajmniej siedem godzin dziennie, w zależności od indywidualnych potrzeb.

Wypoczynek ma ogromne znaczenie. Powinno się wysypiać każdego dnia, aby przez niedobór snu nie doprowadzać do zbytniego przemęczenia organizmu.

Badacze z Uniwersytetu Pensylwanii, Instytutu Technologii w Massachusetts i Uniwersytetu Tufts zidentyfikowali mechanizmy pogorszenia pamięci na skutek niedoboru snu. Każdy, kto zarwał noc wie, że ...

Wypoczynek ma ogromne znaczenie. Powinno się wysypiać każdego dnia, aby przez niedobór snu nie doprowadzać do zbytniego przemęczenia organizmu.

Skala senności Epworth (ang. Epworth Sleepiness Scale, ESS) jest używana do określenia poziomu senności w ciągu dnia, do oceny zaburzeń snu i w diagnozie między innymi zespołu bezdechu sennego . ...

<p>
	Sen jest potrzebny każdemu człowiekowi do prawidłowego funkcjonowania. Spokojny i odpowiednio długi sen pozwala odpocząć po ciężkim dniu, zrelaksować ciało i wzmocnić ducha. Należy pamiętać o tym, aby chodzić spać zawsze o tej samej porze; nieregularne cykle snu wpływają niekorzystnie na tryb życia. Warto zadbać również o higienę zasypiania, dobraną odpowiednio do pory roku. Ciężkie i grube poduszki odstawić na bok w okresie letnim. Ponadto, łóżko powinno służyć głównie do spania, lepiej zrezygnować z jedzenia w nim posiłku, pisania na komputerze czy oglądania telewizji.</p>
<p>
	Odpoczynek w nocy zależy od tzw. cykli zasypiania. Każdy taki cykl trwa około 1,5 godziny. Pierwszy etap jest nazywany głębokim snem, fazą NREM. Właśnie w tym okresie snu człowiek najlepiej się relaksuje. Następnie, kolejna faza snu to stan płytki, który charakteryzuje się szybkim ruchem gałek ocznych. W tej fazie snu łatwo się przebudzić, ponieważ procesy mózgowe przebiegają dość szybko. W kolejnych etapach sen jest coraz krótszy. Faza REM trwa kilka minut w pierwszym etapie, zaś w kolejnych ulega wydłużeniu.</p>

Mały implant, nie większy od pudełka zapałek, może przynieść ulgę osobom chrapiącym i może okazać się wybawieniem dla tych, którym przyszło dzielić łóżko z głośnym „współśpiącym”. Niewielkich ...

Dużo ludzi nie przyznaje się zwykle do tego, że ma problem z chrapaniem, a jak się okazuje taka przypadłość dotyczy nawet 30% kobiet. Tak przynajmniej wskazują przeprowadzane anonimowo ankiety. Duży odsetek osób jednak zapytanych o ten problem stanowczo zaprzecza. Jakie czynniki mają wpływ na to, że kobiety chrapią?<br />
<br />
Wśród najczęściej wymienianych mówi się o nadmiernym spożywaniu alkoholu, otyłości, warunkach anatomicznych górnych dróg oddechowych czy obwodzie szyi. Jako przyczynę podaje się również wydzielanie niektórych hormonów. Jednym z nich jest testosteron. Gospodarka hormonalna i sam stosunek hormonów zmienia się kilka razy w ciągu życia kobiety np. na wskutek ciąży, okresu tuż po niej czy w czasie menopauzy. Kobieta, która spodziewa się dziecka ma zwiększone stężenie estrogenów i gestagenów, czego skutkiem jest powstanie w gardle obrzęków, a te z kolei mogą prowadzić do pojawienia się chrapania.<br />
<br />
Jak głośno chrapią kobiety? Jak bardzo jest to dla nich wstydliwy problemem? Więcej na ten temat w prezentowanym filmie.

Jak pobudzić organizm? Pytanie często zadawane przez przemęczonych studentów czy osoby, które pracują umysłowo. Nasz organizm potrzebuje regularnego odpoczynku. Źle się z nim dzieje, jeśli tego mu ...

Zespół chronicznego zmęczenia (ang. Chronic Fatigue Syndrome, CFS) to zespół objawów chorobowych spowodowanych złożonymi przyczynami. Po raz pierwszy został zdiagnozowany w 1988 roku w Stanach ...

To, że wraz w wiekiem potrzebujemy mniej snu, to mit. Ludzie w średnim wieku i starsi, jeśli tylko chcą się czuć wypoczęci i produktywni podczas dnia, potrzebują dokładnie tyle samo snu, co ...

Bez względu na wiek potrzebujemy tyle samo snu. Długi, zdrowy sen ma ogromny wpływ na nasze samopoczucie, rozwój i kondycję fizyczną.

Strata ukochanej osoby , walka z potworami, brak możliwości ucieczki, spóźnienie się na ważne spotkanie – to tematy koszmarów nocnych. Dla niektórych z nas zły sen skutecznie zakłóca jakość snu, ...

<p>
	Problemy ze snem to problem wielu osób w każdym wieku. Kłopoty ze snem mogą mieć podłoże psychologiczne i fizjologiczne. Bezsenność jest wywołana przez permanentny stres, kłopoty w życiu zawodowym i osobistym. Zaburzenia snu to konsekwencje poważnych chorób i przeżywania silnych emocji.</p>
<p>
	Jeśli po kilku nieprzespanych nocach, zaburzenia snu nie ustępują, należy udać się do lekarza, który postawi diagnozę. Odpowiednia profilaktyka pozwala pozbyć się problemów z zasypianiem. Przed położeniem się do łóżka warto wziąć kojącą kąpiel z dodatkiem ziół, np. lawendy, kwiatu lipy czy bergamotki. Łóżko powinno być wygodne, a poduszka niezbyt gruba i dostosowana do budowy ciała. Najlepiej przed snem ograniczyć spożycie tłustych potraw i zjeść coś lekkostrawnego.</p>

Bezsenność może oznaczać brak lub niewielką ilość snu w nocy, trudności w zaśnięciu lub częste budzenie się. Czy jest ktoś, komu nie zdarzyło się nigdy wstać rano z uczuciem, że w ogóle nie ...

<p>
	Zaburzenia snu to bardzo częste dolegliwość wielu osób. Nieustanny pośpiech, brak czasu na zjedzenie zdrowego posiłku, mała aktywność fizyczna oraz siedzący tryb życia to przyczyny bezsenności. Dodatkowo, dochodzą do tego problemy osobiste, wzrost napięcia emocjonalnego oraz choroby cywilizacyjne. Statystyki wskazują, iż kłopoty z zasypianiem to problem co czwartej osoby we współczesnym społeczeństwie.</p>
<p>
	Czy istnieją skuteczne sposoby na bezsenność? Kiedy problemy są już na tyle poważne, większość ludzi decyduje się na zakup leków na bezsenność. Jednak, czy leczenie farmakologiczne to jedyne rozwiązanie kłopotów z zasypianiem? Może lepiej wypróbować ziołolecznictwo albo udać się do psychologa?</p>
<p>
	Warto pójść do lekarza, który przeprowadzi wywiad i stwierdzi czy zaburzenia snu nie są spowodowane depresją, manią, lękiem i innymi problemami psychicznymi. Niewątpliwe, należy zadbać o higienę snu, odpowiednią dietę i aktywność fizyczną.</p>

Zaburzenia snu zostały skategoryzowane w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F51 (nieorganiczne zaburzenia snu) i G47 (zaburzenia snu). Mianem zaburzeń snu ...

Jeżeli bezsenność utrzymuje się dłużej niż 3 tygodnie, jest chorobą.

Problemy ze snem dotykają coraz większą liczbę osób. Niektórzy budzą się rano i mają wrażenie, że są bardziej zmęczeni niż przed położeniem się do łóżka. Jakość ich snu pogarsza się na skutek ...

Mówienie przez sen

Jakie są przyczyny, częstość występowania oraz czynniki ryzyka chodzenia we śnie? 
Lunatykowanie zostało opisane w literaturze medycznej już w czasach Hipokratesa (460-370 w. p.n.e.). Występuje ...

Lunatykowanie

Narkolepsja jest zaburzeniem neurologicznym, które objawia się sennością w ciągu dnia. Jest to nieuleczalna choroba, z którą trzeba nauczyć się żyć.

Narkolepsja

Mówienie przez sen , lunatyzm , zgrzytania zębami w nocy , koszmary i lęki nocne , mimowolne moczenie nocne są w jakimś stopniu bliskie każdemu. Jeśli nie z własnego doświadczenia, to chociaż z ...

Parasomnie

Hipersomnia to patologicznie wzmożona senność, która nie przemija po śnie lub pojawia się podczas angażującej czynności. „Patologicznie wzmożona” jest tu szczególnie ważne, ponieważ ospałość po ...

Hipersomnia

Jet lag to zespół objawów, jakie towarzyszą osobom przekraczającym strefy czasowe, podróżując samolotem.

Jet lag

Pytania do eksperta

Trudności z obudzeniem się

Mój chłopak ma problem z organizacją swojego czasu, więc gdy w nocy nie kładł się długo spać, przez długi czas kładłam to na karb lenistwa raczej, a nie istotnego problemu. Ostatnio jednak, jeśli się go gwałtownie nie wybudzi, potrafi spać praktycznie bez końca. Już tylko chyba ze względu na mnie wstanie około 19-20. Gdy już naprawdę trzeba gdzieś wyjść, muszę go budzić różnymi sposobami, ...
Odpowiada: lek. Joanna Gładczak

Zaburzenia snu na tle nerwicy

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Objawy chronicznego zmęczenia

Odpowiada: lek. med. Magdalena Szymańska

Mój sen to śpiączka - co mi jest?

Odpowiada: lek. med. Magdalena Kowalska

Zmęczenie, senność, osłabienie - co to oznacza?

Odpowiada: lek. med. Anna Syrkiewicz
Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin

Konsultanci działu Psychologia

Mgr Kamila Krocz

psycholog społeczny, autorka wielu publikacji dotyczących rozwoju osobistego

Mgr Kamila Krocz
Wszyscy konsultanci »