Lipidogram

Lipidogram to badanie polegające na analizie wyników badania poziomu cholesterolu we krwi, frakcji cholesterolu LDL i HDL oraz poziomu triglicerydów. Dodatkowo wykonywane są na jego podstawie współczynniki aterogenności: indeks Castelliego, indeks API i inne. Lipidogram odzwierciedla stan gospodarki lipidowej organizmu. Analiza lipidów krwi pozwala na określenie ryzyka pojawienia się takich chorób, jak miażdżyca czy choroba niedokrwienna serca.

Spis treści:
  1. 1. Wskazania i przygotowanie do badania cholesterolu
  2. 2. Jak wyznacza się lipidogram?
  3. 3. Prawidłowe wyniki lipidogramu
  4. 4. Przyczyny podwyższonego stężenia cholesterolu i triglicerydów

1. Wskazania i przygotowanie do badania cholesterolu

Badania krwi - cholesterol Odtwórz wideo
Badania krwi - cholesterol Cholesterol jest steroidowym alkoholem syntetyzowanym w tkankach....

Badania cholesterolu koniecznie powinny być przeprowadzone u wszystkich kobiet powyżej 45. i u mężczyzn powyżej 35. roku życia. Zwykle jako pierwsze oznacza się stężenia cholesterolu całkowitego i cholesterolu LDL. Najlepiej jednak, aby pierwszy lipidogram był wykonany znacznie wcześniej - około 20. roku życia. Im szybciej ewentualne nieprawidłowości zostaną wykryte i wdrożone zostanie odpowiednie postępowanie, tym krócej naczynia krwionośne narażone będą na szkodliwe działanie wysokiego stężenia cholesterolu.

Bezwzględna konieczność kontroli gospodarki tłuszczowej organizmu już od młodych lat zachodzi u osób, u których ryzyko chorób układu krążenia jest podwyższone: chorych na cukrzycę, z nadciśnieniem tętniczym, palących papierosy, pochodzących z rodzin obciążonych występowaniem w młodym wieku chorób układu krążenia.

Na badanie należy zgłosić się na czczo – najlepiej, aby od ostatniego posiłku upłynęło 12 godzin. W dniach poprzedzających badanie powinno się stosować dietę typową dla swojego trybu życia (głodówki, jak również przejadanie się mogą zafałszować oznaczenie).

2. Jak wyznacza się lipidogram?

Lipidogram to analiza poziomu frakcji lipidowych we krwi. Jest to jedno z podstawowych badań diagnostycznych. Czasami bywa trudny do zinterpretowania ze względu na wiele czynników wpływających na stężenie poszczególnych frakcji cholesterolu we krwi. Na lipidogram składa się oznaczenie takich parametrów, jak:

  • poziom cholesterolu całkowitego (TChol),
  • poziom frakcji HDL (HDL-Chol),
  • poziom frakcji LDL (LDL-Chol),
  • poziom trójglicerydów (TRG).

Wykonanie lipidogramu pozwala na określenie czy istnieją zaburzenia w gospodarce lipidowej organizmu. Jednak zależności między poszczególnymi parametrami mogą być trudniejsze do zinterpretowania. Dlatego też wyliczane są specjalne wskaźniki aterogenności, na podstawie wyników otrzymanych w lipidogramie. Zaliczamy do nich:

  • wskaźnik Castelliego,
  • wskaźnik osoczowy API – Atherogenic Index of Plasma,
  • stosunek LDL/HDL,
  • stosunek apolipoproteiny B do apolipoproteiny A-I (ApoB/ApoA-I),
  • stosunek LDL/ApoB.

Indeks Castelliego wyliczany jest w bardzo prosty sposób, bowiem dzieli się wartość cholesterolu całkowitego przez poziom frakcji HDL. Pozwala on określić ryzyko występowania miażdżycy. Szczególnie jest pomocny, gdy wartości lipidogramu są bliskie wartościom granicznym.

Indeks API oblicza się nieco trudniej, ale odzwierciedla on zależności między LDL, IDL, VLDL a HDL. Pomocny jest w określaniu ryzyka chorób krążenia, szczególnie choroby niedokrwiennej serca. Współczynnik API stosowany jest także do monitorowania dyslipidemii oraz kontrolowania leczenia cukrzycy, doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi, które wpływają na poziom triglicerydów i HDL.

3. Prawidłowe wyniki lipidogramu

Nie ma ściśle określonych norm lipidogramu, które można byłoby odnieść do całej populacji. Określając zakres wartości prawidłowych dla danej osoby, oszacować należy wcześniej ryzyko rozwoju u niej chorób układu sercowo naczyniowego.

Zakresy wartości prawidłowych:

  • Cholesterol całkowity (TC) i cholesterol LDL (LDL-C) - tzw. zły cholesterol. Dla zdrowych osób, u których ryzyko rozwoju chorób układu krążenia nie jest wyższe od przeciętnego, prawidłowe wartości przedstawiają się następująco:
 Wartość prawidłowa

Cholesterol całkowity (TC)

<190 mg/dl (<5 mmol/l)

LDL-cholesterol (LDL-C)

<115 mg/dl (<3 mmol/l

Dla osób, u których zdiagnozowana została choroba wieńcowa bądź cukrzyca, stężenie TC nie powinno przekraczać 175 mg/dl (4,5 mmol/l),  zaś LDL-C – 100 mg/dl (2,5 mmol/l).

  • Cholesterol HDL (HDL-C) – tzw. dobry cholesterol. W odróżnieniu od TC i LDL-C, dla cholesterolu HDL określa się nie górną, ale dolną granicę normy - wynika to z faktu, że obniżone jego stężenie jest czynnikiem zwiększającym ryzyko chorób układu krążenia.
 Wartość prawidłowa

HDL-cholesterol

Kobiety: >45 mg/dl

(wg niektórych źródeł: >50 mg/dl)

Mężczyźni: >40 mg/dl

  • Trójglicerydy (TG). Stężenie triglicerydów we krwi nie powinno przekraczać 150 mg/dl (1,7 mmol/l).

Wskaźnik Castelliego różni się w zależności od tego czy pacjent przebył zawał serca czy też nie. Wartości zalecane to:

Najlepszy jest wynik 2,5 wskaźnika Castelliego. Wynik tego parametru jest jednak uzależniony od sposobu jego wykonania. W przypadku metody API może być on wyższy. Jeżeli wartość API wynosi powyżej 0,5 oznacza zwiększone ryzyko ujawnienia się chorób krążenia.

4. Przyczyny podwyższonego stężenia cholesterolu i triglicerydów

Podwyższone stężenie cholesterolu całkowitego i jego frakcji LDL może wynikać z:

Wzrost stężenia triglicerydów we krwi towarzyszy:

  • niewłaściwej diecie i małej aktywności fizycznej;
  • cukrzycy;
  • zapaleniu trzustki;
  • niedoczynności tarczycy;
  • niewydolności nerek;
  • może mieć także podłoże genetyczne.

Im niższe wartości cholesterolu całkowitego i cholesterolu LDL (tzw. złego) oraz triglicerydów, tym lepiej. Jednak czasami bardzo niskie ich stężenia wskazywać mogą na stany chorobowe, takie jak:

Zbyt niskie stężenie cholesterolu HDL (tzw. dobrego), jak już wspomniano, ma niekorzystny wpływ na układ krążenia. Wynika ono najczęściej z niehigienicznego trybu życia, może mieć także podłoże genetyczne.

Bibliografia

  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
  • Tomaszewski J., Diagnostyka laboratoryjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-3591-0
  • Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3
  • Czech A., Tatoń J. Diagnostyka internistyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3156-7
  • Steciwko A. (red.), Algorytmy diagnostyczne w praktyce lekarza rodzinnego, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 978-83-89581-78-5
  • Kabata J., Kalinowski L., Szczepańska-Konkel M., Angielski S. Badania laboratoryjne w codziennej praktyce - wartości referencyjne i interprertacje, Makmedia, Gdańsk 2005 , ISBN 83-88322-18-4

Źródła zewnętrzne

Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0

Pytania do specjalistów

pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~ Pytania do specjalistów 0 odpowiedzi Lipemia w surowicy ~:

Mam lekką lipemię w surowicy.Czy to znaczy jakieś zagrożenie

pokaż 5 następnych

Artykuły Lipidogram

Miażdżyca Co to jest cholesterol?

(...) aby wykonać badanie. Podsumowując, należy zawsze oznaczać pełny lipidogram, a ponieważ frakcja LDL i TG powinny być oznaczane na czczo ... życia, a u kobiet w 45. roku życia. W grupie pacjentów z czynnikami ryzyka dla wystąpienia zawału serca lipidogram...

Dieta kardio Żywienie przy zaburzeniach lipidowych

Dieta wielu Polaków jest daleka od wzorcowej. Często jadamy byle jak, nie zważając na zdrowotne konsekwencje żywieniowych wyborów, stąd prawdziwe żniwo zbierają m.in. choroby układu krążenia. Twój lipidogram pozostawia wiele do życzenia? Podpowiemy jak wybrnąć z tej sytuacji. Produkty dozwolone i zakazane na diecie przy zaburzeniach lipidowych Wbrew pozorom dieta nie wymaga wielu wyrzeczeń, trzeba tylko uświadomić sobie, które produkty są dla nas dobre, a które...

Jak zaplanować ciążę?
Przygotowanie do ciąży Jak zaplanować ciążę?

(...) zaburzenia jej funkcjonowania utrudniają zajście w ciążę), poziom glukozy na czczo, kreatyniny, mocznika i wykonać...

Zabiegi modelujące ciało
Zabiegi na odchudzanie Zabiegi modelujące ciało

(...) lekarskich (jak morfologia, lipidogram) oraz zmierzenie ciśnienia krwi w celu wykluczenia nadciśnienia tętniczego. Na 6...

Pytania pacjentów o impotencję
Zaburzenia erekcji Pytania pacjentów o impotencję

(...) glukozy we krwi (cukrzyca), kreatyniny, mocznika, transaminaz, lipidogram, poziomy hormonów: testosteronu i...

Przyczyny raka piersi Hormony a rak piersi

(...) i ocenić poniższe badania: lipidogram (cholesterol całkowity, HDL, LDL, trójglicerydy); glukoza na...