Nietolerancja glutenu

Glutenem nazywamy mieszaninę białek występujących w zbożach. Nadaje on kleistość i jest czynnikiem warunkującym udane, puszyste wypieki. Jednak niektóre z białek wchodzących w skład podstawowych zbóż mogą być zagrożeniem dla zdrowia osób z chorobą genetyczną, jaką jest celiakia. 

Spis treści:
  1. 1. Czym jest celiakia?
  2. 2. Profilaktyka celiakii
  3. 3. Dieta bezglutenowa

1. Czym jest celiakia?

Celiakia, często mylona z alergią, w rzeczywistości jest nietolerancją glutenu u osób predysponowanych genetycznie. U chorych dochodzi do spłaszczenia kosmków jelita cienkiego, które są niezbędne w procesie prawidłowego wchłaniania substancji zawartych w pokarmach. Takie uszkodzenia prowadzą m.in. do niedoborów składników odżywczych oraz schorzeń wynikających z braku witamin i składników mineralnych. Przykładem mogą być niedobory wzrostu i masy ciała, wzdęcia, biegunki lub zaparcia, tłuszczowe stolce, niedokrwistość, niedorozwój szkliwa i wiele innych dolegliwości.



Należy podkreślić, że celiakia trwa całe życie i całe życie musi być leczona poprzez stosowanie diety bezglutenowej, która doprowadza do regeneracji kosmków i przywrócenia właściwej struktury błony śluzowej jelita, a w późniejszym okresie warunkuje prawidłowe wchłanianie wszystkich składników odżywczych.

2. Profilaktyka celiakii

Jak już wspomniano, celiakia jest chorobą uwarunkowaną genetycznie, jednak jej ujawnienie się może być związane z niewłaściwą dietą stosowaną w czasie pierwszego roku życia dziecka. Dlatego też należy postępować zgodnie ze wskazówkami dotyczącymi karmienia niemowląt, opracowywanymi przez Instytut Matki i Dziecka. Najnowsze zalecenia mówią o wprowadzaniu niewielkich ilości glutenu w postaci kaszki lub kleiku już w 5.–6. miesiącu życia dziecka.

3. Dieta bezglutenowa

Białka powodujące nietolerancję glutenu znajdują się w takich zbożach, jak: pszenica, jęczmień, żyto, owies oraz pszenica płaskurka, kamut, orkisz i pszenżyto. Choć w przypadku owsa niektóre badania mówią o braku negatywnego wpływu na kosmki, zboże to w naszym kraju jest bardzo zanieczyszczone i nie może być spożywane przez większość chorych.

Podstawą diety bezglutenowej w celiakii są produkty naturalnie bezglutenowe (ryż, proso, tapioka, amarantus, sorgo, sago, owoce i warzywa, mięsa, produkty mleczne, jaja, orzechy) oraz takie, z których został on usunięty do wartości poniżej 20 mg w kilogramie produktu (oznakowane symbolem przekreślonego kłosa).

Utrzymanie diety bezglutenowej może się wydawać stosunkowo proste, jednak łatwo o nieświadome spożywanie znacznych ilości glutenu wraz z produktami, których byśmy nie podejrzewali o zawartość tego białka (np. piwo) lub do których gluten dodany został z powodów technologicznych (tzw. dodatki do żywności). Ponadto może dojść do zanieczyszczenia produktu w procesie przetwórstwa lub w domu, np. podczas używania tej samej deski do krojenia (cząstki glutenu utrzymują się w powietrzu do kilku godzin). Także niektóre leki zawierają gluten. Warto wiedzieć, że oficjalnie osoby chore na celiakię mogą przyjmować komunię św. pod postacią hostii niskoglutenowych (jeden „zwykły” opłatek zawiera aż 25 mg czystego glutenu, ilość bezwzględnie zabronioną).

Podstawą zakupów produktów wieloskładnikowych (jak np. baton) musi być dokładne zapoznanie się z ich składem. Na półkę odkładamy żywność zawierającą:

  • niedozwolone zboża oraz ich przetwory, jak np. zakwas,
  • skrobię nieznanego pochodzenia, skrobię niedozwolonych zbóż, syrop skrobiowy, dodatki o symbolach: E 1404, 1420, 1440, 1451,
  • słód (gdyż jest to produkt pochodzenia jęczmiennego), in. ekstrakt słodowy,
  • białko roślinne.

Aktualnie przestrzeganie diety chorych na celiakię jest ułatwione dzięki obecności na rynku dużego asortymentu produktów, z których gluten został usunięty. W specjalnych sklepach (głównie internetowych) zakupić można nie tylko chleb, makaron czy mąkę, lecz także spody do pizzy, drożdżówki, wafle do lodów, ciastka, cukierki, sosy, budynie i wiele innych produktów. Warto zaopatrzyć się w większe ilości pieczywa i je zamrozić – pieczywo odświeżamy na parze lub poprzez umieszczenie w rozgrzanym piekarniku.

Nieprawidłowo skomponowana dieta, oparta na produktach bezglutenowych, może przysparzać problemów w zakresie dostarczania odpowiedniej ilości niektórych składników. Zawartość białka w diecie zwiększajmy poprzez spożywanie produktów strączkowych (zwłaszcza soi), większy udział ryb oraz dodatek mleka odtłuszczonego w proszku, kazeiny, białka serwatkowego. Drugim problemem, zwłaszcza gdy dieta opiera się głównie na produktach kukurydzianych i białym ryżu, są zaparcia spowodowane zbyt małą ilością błonnika. Wyżej błonnikowymi produktami są przetwory gryki, prosa i soi. Możemy również częściej stosować suszone owoce, orzechy oraz nasiona (słonecznika, dyni, lnu, sezamu), które zawierają znaczne ilości włókna pokarmowego.

Bibliografia

  • Gajewska D. (red.), 51 zaleceń dietetycznych w wybranych stanach chorobowych, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-228-7
  • Socha J. Gastroenterologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2281-9
  • Konturek S. Gastroenterologia i hepatologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3188-5
  • Dzieniszewski J., Jarosz M. Celiakia - porady lekarzy i dietetyków, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3062-5
Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0

Komentarze

Pytania do specjalistów

pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

Kanapka Forum Zdrowie 1 odpowiedź Brak energii i częste gazy a nietolerancja glutenu Kanapka:

Witam, mam 15 lat i od jakiegoś czasu nie mam energii, bardzo często puszczam gazy. Podejrzewam, że mam nietolerancje glutenu ale dokładnie nie wiem. Napisze ktoś czego mogą to być obiawy ?

~ Pytania do specjalistów 0 odpowiedzi Podniesiony poziom glukozy we krwi i zespół PCOS ~:

Witam, Mam podniesiony poziom glukozy we krwi, zespół PCO. Słyszałam, że to może mieć powiązanie z nietolerancją glutenu. Chciałabym to sprawdzić,a nie mam w tej chwili kontaktu z lekarzem rodzinnym i nie wiem jakie badanie powinnam zrobić .

pokaż 5 następnych

Artykuły Alergia pokarmowa

Alergia pokarmowa niemowląt
Alergia pokarmowa Alergia pokarmowa niemowląt

Artykuł sponsorowany Alergia pokarmowa to schorzenie, która dotyka 3-5% dzieci. Największe ryzyko wystąpienia ... zapalenie skóry o ciężkim przebiegu lub astmę. Pielęgnacja niemowlęcia dotkniętego alergią pokarmową Jeśli twoje dziecko ... órze dziecka pojawiły się zmiany typowe dla atopowego zapalenia skóry (AZS i alergia pokarmowa często idą w parze), zacznij ... alergików.(alergia pokarmowa co...

Alergia pokarmowa u dzieci
Alergia pokarmowa Alergia pokarmowa u dzieci

Artykuł sponsorowany Alergia pokarmowa (inaczej uczulenie) to indywidualna, niepożądana reakcja układu odpornościowego na wybrane składniki pokarmowe. Niestety, alergia pokarmowa jest coraz częstszym problemem, szczególnie u małych dzieci. Układ ... . Alergia pokarmowa Nietolerancja laktozy Oznaki alergii pokarmowej pojawiają się bardzo szybko po spożyciu alergenu. Objawy ... została udowodniona w badaniach klinicznych. Latopic dla dzieci z alergią pokarmową Warto podawać dzieciom z alergią...

Nietolerancja laktozy u dzieci
Alergia pokarmowa Nietolerancja laktozy u dzieci

(...) układu pokarmowego po spożyciu produktów zawierających laktozę.(Alergia pokarmowa, Alergia dzieci, Alergia na...

Probiotyk dla dzieci
Alergia pokarmowa Probiotyk dla dzieci

(...) u ponad 90% małych pacjentów. Probiotyki a objawy alergii pokarmowej u dzieci Alergia pokarmowa u niemowląt objawia się ... na polskich dzieciach z alergią pokarmową – okazało się, że dzieci uczulone na białko mleka krowiego leczone za pomocą diety ... środek spożywczy, czyli jedyne źródło pożywienia.(Alergia pokarmowa, Alergia...

Rola mikroflory jelitowej w rozwoju alergii Odtwórz wideo
Alergia pokarmowa Rola mikroflory jelitowej w rozwoju alergii

Rozwój alergii bywa częściowo spowodowany przez niekorzystny skład mikroflory jelitowej. Dzieci, które chorują na alergię mają mniejszą ilość  bakterii rodzaju lactobacillus (gatunek lactobacillus casei i paracasei). Wynika z tego, iż...

Leczenie alergii pokarmowej
Alergia pokarmowa Leczenie alergii pokarmowej

Artykuł sponsorowany Alergia pokarmowa to reakcja układu immunologicznego na substancje znajdujące się w pożywieniu ... órej można pozbyć się za pomocą zwykłej tabletki. Osoby z alergią pokarmową są zwykle leczone wielokierunkowo poprzez: wyeliminowanie ... dzieci do drugiego roku życia z atopowym zapaleniem skóry powiązanym z alergią pokarmową na białka mleka krowiego. Maluchy ... ” tolerancji na większość alergenów.(Alergia...

Dlaczego chorujemy na alergię? Odtwórz wideo
Alergia pokarmowa Dlaczego chorujemy na alergię?

Ostatnio liczba zachorowań na alergię wzrosła. Może to być spowodowane większym naciskiem na higienę w życiu codziennym i mniejszą ilością bakterii, z którymi się stykamy. Tym samym nie możemy się na nie uodpornić. Wzrost spożycia produktów...

Co to jest mikroflora jelitowa? Odtwórz wideo
Alergia pokarmowa Co to jest mikroflora jelitowa?

Mikroflora jelitowa to pożyteczne bakterie, które znajdują się w jelitach. Mikroorganizmy pojawiają się juz kilka godzin po przyjściu dziecka na świat. Jesteśmy w nie wyposażeni, a mają na celu wspomaganie naszej odporności. Na rozwój...

Alergia pokarmowa Rodzaje alergii pokarmowej

Alergia pokarmowa to reakcja systemu odpornościowego na alergen zawarty w produktach spożywczych. Różne rodzaje ... organizmie system odpornościowy poprawnie rozpoznaje zagrożenia i chroni przed nimi organizm. Alergia pokarmowa zmienia te reakcje i powoduje, że zupełnie nieszkodliwe substancje są zwalczane przez przeciwciała i wydalane z organizmu. Alergia pokarmowa a inne ... . Tak naprawdę alergia pokarmowa występuje raczej rzadko. Najczęściej mamy objawy nietolerancji na niektóre...

Alergia pokarmowa Skaza białkowa u niemowląt

Skaza białkowa to rodzaj alergii pokarmowej, której objawy pojawiają się po spożyciu mleka krowiego, ale również wszelkich produktów mlecznych, kakao, cytrusów, jaj i mięsa innego niż drobiowe i królicze. Ten typ alergii...

pokaż 10 następnych