Trwa ładowanie...

Hemostaza – elementy, działanie i zaburzenia hemostazy

Hemostaza to całokształt mechanizmów, które zapobiegają wynaczynieniu krwi, czyli jej wypływowi. Najczęściej hemostaza jest dzielona na dwa główne etapy: krzepnięcie i fibrynoliza. Co warto o niej wiedzieć?

Zobacz film: "Jak pozbyć się uczucia ciężkich nóg?"

spis treści

1. Co to jest hemostaza?

Hemostaza to całokształt mechanizmów, które zapobiegają wypływowi krwi z naczyń krwionośnych, czyli jej wynaczynieniu, zarówno w warunkach prawidłowych, jak i w przypadkach ich uszkodzenia. Zapewnia również utrzymanie płynności i prawidłowego przepływu krwi w układzie krwionośnym.

Dzięki hemostazie możliwy jest przepływ krwi w naczyniach krwionośnych oraz jego zatrzymanie, gdy dojdzie do przerwania ciągłości naczyń. To element systemu, którego zadaniem jest zapewnienie równowagi organizmu. Celem hemostazy jest hamowanie powstawania zakrzepów w krwiobiegu, a także powstrzymywanie krwawienia z naczyń uszkodzonych.

Prawidłowe funkcjonowanie opiera się na trzech głównych układach hemostatycznych: naczyniowym, płytkowym oraz osoczowym, a pojęcie hemostazy obejmuje zarówno krzepnięcie krwi, jak i fibrynolizę, czyli rozpuszczania zakrzepów. Obydwa procesy zachodzą jednocześnie, a równowaga pomiędzy nimi jest podstawą funkcjonowania hemostazy. Podział hemostazy na etapy jest umowny.

Utrzymanie krwi w naczyniach krwionośnych w stanie płynnym zapewnia hemostaza ciągła, zaś hamowanie ucieczki krwi z uszkodzonych naczyń zabezpiecza hemostaza miejscowa.

2. Elementy hemostazy

Głównymi elementami hemostazy są: ściany naczyń krwionośnych, płytki krwi oraz układy krzepnięcia i fibrynolizy.

Płytki krwi to najmniejsze, bezjądrzaste elementy morfotyczne krwi, powstające z cytoplazmy megakariocytów. Żyją do 12 dni, następnie są usuwane z krwiobiegu przez układ siateczkowo-śródbłonkowy śledziony, wątroby i szpiku kostnego. Liczbę, różnicowanie i czynność płytkotwórczą reguluje trombopoetyna. Liczba płytek we krwi osób zdrowych wynosi od 150-400x109/l.

Rekomendowane przez naszych ekspertów

Ściana naczynia krwionośnego zbudowana jest z trzech warstw:

  • wewnętrznej, która składa się z jednej warstwy komórek śródbłonka oraz błony podstawnej, która po odsłonięciu w uszkodzonym naczyniu powoduje aktywację płytek krwi,
  • środkowej, składającej się z kolagenu i włókien mięśniowych odpowiadających za skurcz naczynia,
  • zewnętrznej – również mającej wpływ na aktywację układu krzepnięcia.

3. Etapy hemostazy

W uproszczonym modelu funkcjonalnym proces hemostazy można podzielić na trzy etapy:

  • hemostazę pierwotną, obejmującą powstawanie czopu płytkowego,
  • hemostazę wtórną, kiedy dochodzi do wzmocnienia czopu siecią fibryny,
  • fibrynolizę, w trakcie której inhibitory krzepnięcia zapobiegają narastaniu czopu płytkowego, a układ fibrynolityczny rozpuszcza sieć fibryny.

Pierwszą reakcją na krwawienie jest skurcz naczyń krwionośnych, który ogranicza dopływ krwi do uszkodzonego naczynia, uszczelnia śródbłonek i zmienia przepływ krwi w sposób, który sprzyja aktywacji płytek i krzepnięciu krwi. Uszkodzenie tkanek powoduje powstanie czopa płytkowego. To tak zwana hemostaza pierwotna.

Krzepnięcie krwi jest procesem szybko zmieniającym niestabilny czop płytkowy w stabilny chemicznie skrzep fibrynowy. To tak zwana hemostaza wtórna.

4. Zaburzenia hemostazy

Zaburzenia procesów wchodzących w skład hemostazy są przyczyną wielu różnych schorzeń. Dzieli się je na choroby prowadzące do patologicznych krwawień oraz choroby związane z nadkrzepliwością.

Przyczyną zaburzenia hemostazy mogą być:

  • niedobór witaminy K,
  • dysfunkcje układu antykoagulacyjnego: niedobór białka C czy S, niedobór antytrombiny,
  • zakrzepica,
  • zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego,
  • zakrzepowa plamica małopłytkowa,
  • skazy krwotoczne. Nadmierna skłonność do krwawień może być powodowana przez zaburzenia hemostazy naczyniowej, płytkowej bądź osoczowej.

Charakterystyczne objawy skaz krwotocznych to:

  • krwawienia z dziąseł i krwawienie z nosa,
  • drobne wybroczyny na skórze,
  • nadmierne krwawienia pourazowe,
  • krwawienia w obrębie narządów wewnętrznych,
  • skazy krwotoczne: skazy osoczowe, skazy płytkowe, skazy naczyniowe,

Wśród skaz krwotocznych wyróżnia się: skazy osoczowe, skazy płytkowe i skazy naczyniowe. W przypadku skazy krwotocznej naczyniowej skłonność do krwawień wynika z nieprawidłowej budowy naczyń krwionośnych. Najczęściej pojawiają się grudkowe lub płaskie wykwity na skórze i błonach śluzowych.

Przyczyną skaz krwotocznych płytkowych jest zmniejszona liczba płytek bądź zaburzenie ich funkcji. Typowy obraz to krwawienia skórno-śluzówkowe, to jest drobne wybroczyny na kończynach i tułowiu oraz krwawienia z dróg rodnych lub moczowych, a także nosa. W cięższych przypadkach z przewodu pokarmowego lub wewnątrzczaszkowe.

Skazy krwotoczne osoczowe są wywołane niedoborem osoczowych czynników krzepnięcia. Mają zmienne objawy, które zależą od etiologii. W przypadku skaz wrodzonych (hemofilie) pojawiają się krwawienia domięśniowe i dostawowe.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.