Porażenie połowicze - przyczyny, objawy, rozpoznanie, leczenie

Porażenie mięśni twarzy jest powikłaniem po zawale mózgu, krwotoku do jamy czaszki, zapaleniu opon mózgowych. Porażenie połowicze mózgowe u dorosłych to najczęściej pozostałość po udarze mózgu. Zdarza się, że niedowład mięśni powodowany jest stwardnieniem rozsianym lub guzem mózgu. Porażenie połowicze występuje także u dzieci. Ryzyko hemiplegii jest znacznie wyższe u wcześniaków. Nie u wszystkich pacjentów możliwe jest ustalenie przyczyny porażenia połowiczego. Przyjmuje się, że czynnikiem wpływającym na wystąpienie hemiplegii jest niedotlenienie mózgu, które powoduje śmierć części neuronów.

Hemiplegia charakteryzuje się poważnym osłabieniem mięśni po jednej stronie ciała, ale konkretne symptomy mogą znacznie się różnić u poszczególnych pacjentów. Najczęstsze objawy porażenia połowiczego są następujące:

• Trudności w chodzeniu;
• Problemy z utrzymaniem równowagi podczas stania lub chodzenia;
• Trudności w chwytaniu przedmiotów;
• Rosnąca sztywność mięśni;
• Spazmy mięśniowe;
• Problemy z mówieniem i przełykaniem jedzenia;
• Opóźnienia w rozwoju ruchowym;
• Nietypowy rozwój umysłowy – dotyczy większości dzieci dotkniętych porażeniem połowiczym;
• Trudności behawioralne, na przykład napięcie, złość, irytacja, problemy z koncentracją lub rozumieniem;
• Depresja.

Diagnoza hemiplegii jest poprzedzona różnymi badaniami. Zwykle przeprowadza się tomografię komputerową lub obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego. Badania te służą potwierdzeniu urazu w mózgu i rdzeniu kręgowym, jednak same nie wystarczą do rozpoznania porażenia połowiczego. Jeśli pacjent ma napady padaczki, wykonywane są również badania w celu określenia, gdzie znajduje się nadmiar aktywności elektrycznej.

Leczenie tej choroby wieku podeszłego jest zależne od czasu trwania schorzenia, stanu zdrowia osoby chorej, wydolności układu krążenia i układu krążeniowego. Lekarz powinien uwzględnić też istnienie innych chorób. Jeżeli porażenie połowicze jest postępujące, wówczas wymaga leczenia chirurgicznego. Leczenie usprawniające powinno być nadzorowane przez lekarza. Specjalista określi liczbę oraz rodzaj wykonywanych ćwiczeń. Duże znaczenie ma osoba, która zajmuje się pielęgnacją chorego z porażeniem. Ona też powinna zostać poinstruowana o rodzajach i rytmie ćwiczeń.

Początkowa rehabilitacja obejmuje jedynie ruchy bierne, następnie włączane są ruchy bierno-czynne. Osoba cierpiąca na porażenie połowicze wykonuje ćwiczenia w pozycji leżącej. W miarę robienia postępów chory może zacząć siadać. Jednym z ostatnich elementów zabiegów rehabilitacyjnych są ćwiczenia czynne w postawie stojącej. Ruchy czynne, ćwiczenia oporowe i koordynacja to fazy rehabilitacji poprzedzające naukę chodzenia. Osoba, która opanowała umiejętność chodzenia, nie zawsze może odpowiednio posługiwać się kończyną górną. Dlatego ostatni element leczenia usprawniającego to ćwiczenia palców i dłoni.

Warto pamiętać, że hemiplegia nie jest chorobą postępującą, chyba że towarzyszy jej guz mózgu. Po wystąpieniu urazu objawy zwykle nie ulegają pogorszeniu, ale z powodu ograniczonej ruchomości mogą pojawić się inne powikłania. Dlatego tak istotne jest podjęcie leczenia.

Źródła

1. Prozac przyspiesza rehabilitację po udarze
2. Fuller G. Badanie neurologiczne - to proste, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3171-0
3. Turaj W. (red.), Badanie obwodowego układu nerwowego, Urban & Partner, Wrocław 2008, ISBN 978-83-7609-029-0
4. Lehmann-Horn F., Ludolph A. NEUROLOGIA - diagnostyka i leczenie, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-89581-50-7