Rwa kulszowa - patogeneza, objawy, postępowanie, profilaktyka, zapobieganie

Rwa kulszowa jest jednym z najczęściej spotykanych zespołów bólowych dolnej części kręgosłupa. Charakteryzuje się promieniowaniem bólu do kończyny dolnej wzdłuż przebiegu nerwu kulszowego (stąd nazwa). Rwę kulszową nazywa się potocznie „korzonkami”. Objawy rwy kulszowej związane są z uciskiem na nerw kulszowy. Powiązana jest ona ze zwyrodnieniem kręgosłupa i dyskopatią. Konieczne jest odpowiednie rozpoznanie i wdrożenie postępowania leczniczego, aby zapobiec rozwojowi zmian kostnych oraz powikłań neurologicznych.

Polecane wideo:

5 problemów zdrowotnych, które rozwiąże kręgarz

Większość ludzi zakłada, że usługi kręgarza przydają się jedynie w przypadku problemów z karkiem i kręgosłupem. Jednak istnieje znacznie więcej dolegliwości,...

Rwa kulszowa - patogeneza

Nerw kulszowy (n. ischiadicus) jest największym nerwem ludzkiego ciała i zaopatruje całą stopę, podudzie i grupę tylną mięśni uda. Nerw kulszowy stanowi grube na 0,5 cm pasmo, szerokości ok. 1,5 cm, które odchodzi od wszystkich nerwów tworzących splot krzyżowy, czyli nerwów rdzeniowych wychodzących przez otwory międzykręgowe z kręgosłupa na poziomach od L4 do S2-3.

Pomimo że objawy ataku rwy kulszowej związane są z nerwem kulszowym, u zdecydowanej większości chorych na rwę kulszową przyczyną jest uszkodzenie korzenia nerwowego na poziomie L5-S1, najczęściej spowodowane przez procesy zwyrodnieniowe kręgosłupa i krążków międzykręgowych, tj. wypadnięcie krążka międzykręgowego, uciskając na korzeń nerwowy, tzw. dyskopatia (pot. „wypadnięcie dysku”), ucisk przez tworzące się osteofity (narośla kostne). Innymi przyczynami rwy kulszowej są: miejscowy stan zapalny, czasem choroby zakaźne, cukrzyca czy też nowotwory. Krążki międzykręgowe osłabiają wstrząsy działające na części kostne kręgosłupa. Z wiekiem dochodzi do zwyrodnienia krążków międzykręgowych, wskutek stopniowego zmniejszania uwodnienia jądra miażdżystego. Wypadnięcie krążka wywołuje nadmierne naprężenia na powierzchniach stawowych, tzn. na górnych i dolnych wyrostkach stawowych trzonów kręgów, co powoduje ich zwyrodnienie i przerost.

ROZWIĄŻ TEST

Problemy z rwą kulszową mogą mieć nie tylko starsze osoby. Rozwiąż nasz test i dowiedz się, czy istnieje ryzyko, że u Ciebie wystąpi ta przypadłość.

Do nagłego wypadnięcia krążka międzykręgowego dochodzi w wyniku pojedynczego lub kilku powtarzających się urazów. Skutkują one rozerwaniem warstwy zewnętrznej krążka i wydostaniem oraz przemieszczeniem się warstw znajdujących się wewnątrz (jądra miażdżystego), a więc de facto przepukliną. Przepuklina postępuje zwykle w kierunku tylno-bocznym i uciska przebiegające tam korzenie nerwów rdzeniowych. Dodatkowo postępujący proces przerostu zwyrodniałych powierzchni stawowych jest w przypadku rwy kulszowej przyczyną dalszych dolegliwości bólowych zlokalizowanych na plecach oraz kończynie dolnej pacjenta i nasila ucisk na korzenie nerwowe.

Rwa kulszowa - objawy

Podstawowym objawem ataku rwy kulszowej jest jednostronny, ostry ból kończyny dolnej i okolicy lędźwiowej, o charakterze promieniowania do pośladka, tylno-bocznej powierzchni uda i dystalnej części kończyny spowodowany przez ucisk na nerw kulszowy. Czasem w czasie ataku rwy kulszowej mogą występować zaburzenia czucia, na obszarze unerwianym przez uciśnięty korzeń nerwowy, w postaci mrowienia, swędzenia, drętwienia lub wbijania szpilek w skórę, nazywane parestezjami. Ból związany z atakiem rwy kulszowej może się nasilać przy ruchach, kaszlu, kichaniu lub przy próbie Valsalvy, a zmniejsza się zazwyczaj po odpoczynku, ponieważ każda z tych czynności powoduje dodatkowy ucisk na nerw kulszowy. Próba Valsalvy polega na wykonaniu forsownego wydechu przy zamkniętej głośni. Powoduje to znaczny wzrost ciśnienia w jamie brzusznej i klatce piersiowej. Przy ucisku powodującym poważne uszkodzenie korzenia ból kończyny może zaniknąć, pojawiają się natomiast objawy neurologiczne zależne od uciśniętego korzenia. Charakterystyczne objawy przy ucisku nerwy kulszowego na poziomie:

  • L4 - zanik i osłabienie mięśnia czworogłowego uda, zaburzenia czucia po stronie wewnętrznej łydki, osłabiony odruch kolanowy,
  • L5 - zanik i osłabienie mięśni zginaczy grzbietowych stopy, prostownika długiego palców i prostownika długiego palucha, zanik mięśni prostowników palców krótkich, zaburzenia czucia po stronie bocznej łydki i na grzbiecie stopy,
  • S1 - zanik i osłabienie zginaczy podeszwowych stopy, zaburzenia czucia po stronie bocznej stopy i na jej podeszwie, osłabiony odruch skokowy.
  • Często stwierdza się obecność objawu Lasègue’a, który sprawdza się u leżącego na plecach chorego i który polega na pojawieniu się charakterystycznego bólu wzdłuż tylnej powierzchni uda przy podnoszeniu wyprostowanej w stawie kolanowym kończyny dolnej po stronie wypadniętego krążka międzykręgowego. Dodatkowo zgięcie grzbietowe stopy uniesionej do góry nasila ten ból. Podniesienie kończyny po „zdrowej” stronie może wywołać ból w drugiej kończynie. W związku ze zwiększonym napięciem mięśni przykręgosłupowych ograniczona jest ruchomość kręgosłupa, często stwierdza się też odruchowe boczne skrzywienie kręgosłupa (skolioza czynnościowa).
Poznaj przyczyny złej postawy ciała

To ważne, aby nieustannie kontrolować postawę własnego ciała. Odpowiednio wyprostowane plecy oraz układ nóg w czasie siedzenia mogą uchronić kręgosłup...

W badaniu przedmiotowym rwy kulszowej możliwe jest określenie poziomu ucisku na korzenie nerwowe. Dla poziomu L5 typowy jest ból środkowej części stopy i palucha, zaburzenia czucia, zwłaszcza przyśrodkowej i grzbietowej powierzchni stopy, oraz osłabienie mięśni: prostownika długiego palucha, zginaczy grzbietowych kostki i mięśni łydki. Ucisk korzenia S1 może prowadzić natomiast do bólu i zaburzeń czucia (parestezji) w obrębie bocznej części stopy, osłabienia odruchu skokowego, osłabienia mięśni łydki oraz rzadziej zginaczy podeszwowych kostki. W przypadkach o łagodnym i umiarkowanym przebiegu objawy neurologiczne (poza promieniującym bólem) są słabo wyrażone, co zresztą jest czynnikiem dobrze rokującym.

Ćwiczenia na mięśnie głębokie

Ćwiczenia na kręgosłup mają za zadanie wzmocnienie mięśni stabilizujących kręgosłup. Jest to bardzo istotna grupa mięśni, ponieważ od ich wydolności zależy...

Rwa kulszowa - postępowanie i leczenie

W przypadku wystąpienia ataku rwy kulszowej leczenie powinno być rozpoczęste od wizyty u lekarza. Ważne jest odpowiednie postawienie rozpoznania (na podstawie powyżej opisywanych objawów i prób). U większości osób z rwą kulszową leczenie daje efekty w ciągu sześciu tygodni po zastosowaniu prostych, zachowawczych metod leczenia. Podstawowym zaleceniem jest ograniczenie aktywności fizycznej (zwłaszcza wywołującej ból), unikanie podnoszenia ciężkich przedmiotów oraz zginania tułowia. W przypadku rwy kulszowej leczenie wymaga, aby przedmioty z podłogi podnosić, zginając nogi w stawach kolanowych i utrzymując proste plecy. Zalecany jest materac ortopedyczny lub podkładanie twardej deski pod materac oraz krótkie okresy odpoczynku w łóżku. Skuteczne mogą okazać się również ćwiczenia rozciągające, lecz ból nawraca przy ich zaprzestaniu. Wypoczynek podczas pierwszego i drugiego dnia po tym, jak pojawi się charakterystyczny, opisany powyżej ból jest bardzo korzystny. Jednakże po wstępnym okresie odpoczynku w łóżku, zalecane jest zadbanie o wzmocnienie odpowiednich mięśni poprzez ćwiczenia, co może przyspieszyć procesy leczenia i zapobiec nawrotom choroby. Przede wszystkim ulgę w bólu dolnej części pleców (odcinka lędźwiowego i krzyżowego kręgosłupa), pośladków i nóg dają ćwiczenia rozciągające. Zawsze należy pamiętać, aby rozpoczynać wszystkie ćwiczenia powoli i stopniowo wykonywać coraz więcej powtórzeń, rozkładając to sobie na przestrzeni kilku dni lub tygodni. Kontynuowanie treningu nawet po ustąpieniu objawów pomoże zapobiec nawrotom bólu, pod warunkiem, że objawy rwy kulszowej nie są spowodowane przez deformację lub strukturalny defekt, taki jak np. zwężenie kanału kręgowego rdzenia.

W razie nagłego, przeszywającego bólu podczas wystąpienia ataku rwy kulszowej, należy zachować spokój, poszukać w miarę możliwości odpowiedniej, indywidualnej dla każdego pozycji, ułożenia ciała. Jeżeli w pozycji leżącej ból nie ustępuje, można spróbować zmienić ją na stojącą. Ważne, by znaleźć taką pozycję, w której jest możliwe odciążenie uciskanego korzenia nerwowego. Można także próbować stosować chłodzące okłady z lodu, które przyniosą chwilową ulgę i niesteroidowe leki przeciwbólowe oraz przeciwzapalne, jednak prawdopodobieństwo ustąpienia dolegliwości jest niewielkie przy nieprzerwanym bólu, dlatego też należy jak najszybciej udać się do lekarza.

Spośród dostępnych leków stosuje się doustne leki przeciwbólowe i zmniejszające napięcie mięśni poprzecznie prążkowanych, mające na celu złagodzenie dolegliwości. Są to: baklofen, stosowany w stanach skurczowych mięśni szkieletowych, oraz tetrazepam, mający zastosowanie w leczeniu objawowym przykurczów mięśniowych w przebiegu rwy kulszowej. Daje on efekty rozkurczowe, a co za tym idzie, przeciwbólowe. Dobre skutki przynosi terapia fizykalna i manualna. Lekarz prowadzący powinien poinformować o możliwości podjęcia odpowiedniej fizykoterapii, zwłaszcza w przypadkach, gdy ból występuje ponad cztery tygodnie – w takiej sytuacji nieodzowne są ćwiczenia wzmacniające mięśnie stabilizujące kręgosłup.

Mity i fakty dotyczące bólu pleców

To naturalne, że wraz z wiekiem ¾ populacji ma problemy z bolesnością pleców. Mogą oni odczuwać ostry, kłujący czy nawet tępy ból. Zastanawiasz się, co...

W większości opisywanych powyżej przypadków, chorzy są prowadzeni jedynie na podstawie obrazu klinicznego i nie jest konieczne wykonywanie badań obrazowych. W przypadku braku poprawy po sześciu tygodniach wystąpienia postępujących zaburzeń czucia lub osłabienia siły mięśniowej, konieczne zazwyczaj staje się operacyjne odbarczenie korzeni nerwowych, poprzedzone wykonaniem badań obrazowych. Najlepszym i najdokładniejszym badaniem jest rezonans magnetyczny, ukazujący dokładnie zależności anatomiczne między korzeniami nerwowymi i otaczającymi tkankami. Nie ma podstaw do wykonywania zwykłego badania rentgenowskiego kręgosłupa lędźwiowego w przypadku klinicznie jawnej łagodnej lub umiarkowanej rwy kulszowej, gdyż nie wnosi to nic do postępowania terapeutycznego.

Metoda chirurgicznego leczenia rwy kulszowej jest uzależniona od przyczyny ucisku na korzeń nerwowy oraz liczby uciśniętych korzeni nerwowych. Wskazaniami do zabiegu są: silny, nieustępujący ból kończyny dolnej pomimo stosowania wyżej opisanego leczenia zachowawczego, nawracające napady dolegliwości bólowych kończyny dolnej, zwłaszcza powodujące ograniczenie codziennej aktywności życiowej oraz obecność objawów neurologicznych - ubytkowych, a więc zaników mięśniowych czy zaburzeń czucia. Technika zabiegu operacyjnego może być tradycyjna lub małoinwazyjna. W metodzie klasycznej za pomocą haków odciąga się korzenie nerwowe i worek opony twardej, uwidaczniając przemieszczone jądro miażdżyste krążka, a następnie usuwa się je za pomocą szczypców. Usunięte zostają również wszystkie narośla powierzchni stawowych, powodujące ucisk korzenia nerwu lub zwężenie kanału kręgowego. Inna metoda zakłada zastosowanie mikroskopu. Nazwana jest mikrodiscektomią. Do jej przeprowadzenia konieczny jest wysokospecjalistyczny mikroskop umożliwiający usunięcie krążka przez możliwie najmniejsze nacięcie skóry i mięśni, co może zminimalizować okres hospitalizacji i przyspieszyć rekonwalescencję. Opisane wyżej metody chirurgicznego leczenia dają u ponad 80% pacjentów dobre wyniki. U pozostałych 20% dolegliwości nawracają, co jest związane z postępującym przemieszczaniem się krążka na tym samym lub innym poziomie kręgosłupa. U mniej niż 1% chorych występują powikłania w postaci uszkodzenia korzeni rdzeniowych i zaburzeń neurologicznych. Każdy pacjent po operacji powinien przestrzegać kilku zaleceń, aby jego rekonwalescencja przebiegała pomyślnie. Najważniejsze to ograniczenie silnego wysiłku fizycznego. Należy unikać podnoszenia ciężkich przedmiotów, najlepiej już do końca życia. Brak współpracy pacjenta lub kontynuowanie ciężkiej pracy fizycznej mogą doprowadzić do rozwoju dalszych zmian.

Rwa kulszowa - profilaktyka i rokowanie

W profilaktyce nawrotów ataków rwy kulszowej podstawową metodą są odpowiednie ćwiczenia wzmacniające plecy oraz posiłkowanie się w odpowiedni sposób niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (tzn. nie przewlekle, tylko w zaostrzeniach).

Odpowiednio leczona rwa kulszowa pozwala w krótkim czasie powrócić do wykonywanej pracy. Niestety, dolegliwości bólowe trwające ponad sześć miesięcy rokują poważnie. Chorzy tacy rzadko wracają do pracy zarobkowej, co skutkuje dużym obciążeniem dla budżetu państwa. Dlatego też tak bardzo ważnym problemem jest odpowiednie szkolenie kadry medycznej na temat prawidłowego leczenia i opieki nad pacjentami z chorobami kręgosłupa lędźwiowego.

Rwa kulszowa - zapobieganie kolejnym atakom

Niestety pierwszy atak rwy kulszowej zwykle jest sporą niespodzianką dla pacjenta. Każdy chory zgłaszający się do lekarza zostanie poddany badaniom służącym znalezieniu przyczyny rwy kulszowej oraz będzie u niego zastosowana odpowiednia terapia i rehabilitacji. Określenie przyczyny rwy kulszowej zwiększa szanse, ażeby schorzenie, jakim jest rwa kulszowa nie nawiedziło pacjenta ponownie. Jednak czasem to nie jest takie proste. Osoby, u których stwierdzi się skłonność do nawrotów rwy kulszowej lub osoby, które za wszelką cenę nie chcą znowu przechodzić tej nieprzyjemnej choroby powinny postawić na profilaktykę. Innymi słowy, osoby narażone powinny minimalizować nawrót poprzez czynności, które powinny zlikwidować w jakimś stopniu przyczyny rwy kulszowej. Natomiast profilaktycznie można stosować gimnastykę, której głównym celem jest wzmacnianie mięśni grzbietu przykręgosłupowych i mięśni brzucha. Oprócz gimnastyki bardzo dobry wpływ na kondycję ogólną, mięśnie grzbietu oraz kręgosłup ma zazwyczaj pływanie, które równocześnie wzmacnia wszystkie mięśnie ciała. Aby zapobiec pojawieniu się rwy kulszowej, lekarz specjalista rehabilitacji może i zwykle zleca ćwiczenia mające na celu korekcję postawy, a także bardzo przydatne w codziennym życiu wskazówki, jak nauczenie się prawidłowego podnoszenia ciężkich przedmiotów, gdyż nieprawidłowe wykonywanie tej czynności może bardzo szybko wprowadzić ucisk kręgów na nerwy, a to może być czynnikiem spustowym wystąpienia objawów do ataku rwy kulszowej. Warto również pomyśleć o zorganizowaniu sobie odpowiedniego i komfortowego miejsca do pracy, co jest bardzo istotne zwłaszcza dla pacjentów wykonujących pracę biurową i większość dnia spędzających za biurkiem. Nie wolno zapominać o prawidłowej postawie oraz pozycji siedzącej. Z pewnością nie powinno się zakładać nogi na nogę, jak również nie można zapominać o prostej postawie oraz rozciąganiu mięśni i grzbietu, na przykład po dwóch godzinach pracy. Sklepy medyczne oraz specjalistyczne posiadają szeroki asortyment akcesoriów oraz przyrządów mogących się przydać w codziennym życiu osoby narażonej na wystąpienie objawów rwy kulszowej. W sklepach medycznych dostępne są specjalne fotele, które pomagają w utrzymaniu prawidłowej postawy. Drobne dolegliwości można złagodzić dostępnymi środkami farmakologicznymi, dlatego też warto mieć w domowej apteczce maść przeciwzapalną i rozgrzewającą.

Podsumowując, należy pamiętać, iż wszystkie opisane metody mogą zapobiec wystąpieniu ataku rwy kulszowej, nie dają jednak 100% gwarancji. Nie oznacza to jednak, że można zaniedbać opisane wyżej schematy zachowań oraz ćwiczeń. Tylko szeroko pojęta profilaktyka oraz odpowiednio dobrane leczenie pozwalają zachować komfort życia i sprawność fizyczną.

Magdalena Kolska, 4 tygodnie temu

Bibliografia

  • Prusiński A. Neurologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3125-7
  • Lehmann-Horn F., Ludolph A. NEUROLOGIA - diagnostyka i leczenie, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-89581-50-7
  • Prusiński A. (red.), Neurologia w praktyce klinicznej - zasady diagnostyki i postępowania, Czelej, Lublin 2006, ISBN 83-89309-71-8

Źródła zewnętrzne

Ortopedia

Komentarze (29)
~Vic
~Vic 4 miesiące temu

@~Mirko: znam ten ból. Pierwsze 2, 3 czy 4 dni sa najgorsze. Potem idzie coraz lepiej i bol sie będzie wycofywał..tak było w moim przypadku. Jeszcze jedna uwaga, w cwiczeniu 2 - prosze ruszac biodrami, sa to małe ruchy biodrami, z poczatku bardzo mnie bolał koniuszek kregosłupa, czułem jakby mnie tam ogien palił..Na drugi czy trzeci dzien ten ogien zniknał (i to byl dla mnie sygnal iz w tym miejscu kregi sie ustawily jak trzeba) i od tej pory juz było z górki. Prosze sie nie zrazac, zycze powodzenia.

Odpowiedz
~Vic
~Vic 4 miesiące temu

@~Mirko, proszę spróbować ćwiczenie: kładę się na podłodze, plecy na podłodze, łydki na krześle, uda prostopadłe do podłogi (przy krześle). 1. Napinam kręgosłup w pionie i opuszczam, najpierw powoli z biegiem czasu (po paru dniach można juz szybciej ..uważam by nie bolało!). 2. Poruszam końcowym odcinkiem kręgosłupa (pupą) w poziomie. 1-sze ćwiczenie powoduje rozluźnienie kręgów i w ten sposob odpoczywają i nasączają się mazidełka-poduszki międzykręgowe. 2 - powoduje poprawę, korekcję położenia ostatnich kręgów. Po trzecie - poruszam pojedynczo lewą nogą (łydką która leży na krzesle) potem prawą łydką, gora-dół. Jednorazowo minimum 20 minut. Rano i wieczorem. Po 2 tygodniach ćwiczeń mogę chodzić bez problemu aczkolwiek ból (słaby) cały czas jeszcze jest.

Odpowiedz
~Sugar
~Sugar 8 miesięcy temu

Mnie lekarz leczył przez 7 lat na rwę kulszową, okazało się ze miałam wypadniemy dysk. Po urodzeniu 2 dziecka zaczęły się problemy wpierw sparaliżowało mnie od pasa w górę, a po roku ujawnił się ból w biodrze stwierdzono przepuklinę jadra miażdżystego. Po 6 miesiącach wylądowałam z dysplazja na neurologi spędziłam tam 3 tygodnie. Dwa miesiące później przeszłam zabieg osunęli mi 60% dysku bez implantacji teraz minęło 7 lat obecnie jestem diagnozowana z powody wypadnięcia mi kolejnego dysku. Najlepsze jest to ze nie dostane rety bo mam 3 lata przepracowane, zajmowałam się później córką która doznała kompresyjnego złamania kręgosłupa kiedy po 7 latach stanęła na nogi zaczęłam ja swoja batalie. Ja się pytam jak żyć w tym pokręconym kraju gdzie nie ma pomocy.

Odpowiedz
~alesia
~alesia ponad rok temu

@~Ona: Hej Ja bym poradzila podac silny srodek przeciwbolowy i wybrac sie na przeswietlenie, mi pomaga teraz najbardziej Diclofenac (bralam 100 a teraz 70)(w niemczech mnie leczyli ibuprofenen 600, w pl dostalam bedac na swieta diclofenac) wyprostowalo mnie w koncu,jest poprawa duza lecz nadal czuje bol. Niestety w niemczech nie robia tak chetnie operacji wiec wciaz mam rehab. Popros lekrza o leki silne dla mamy i jedzcie na przeswietlenie.U mnie okazalo sie ze jest przepulkina dysku. Pozdrawiam i zycze powrotu do zdrowia dla mamy :)

Odpowiedz
~Ona
~Ona ponad rok temu

Niestety moją mamę dopadła rwa kulszowa ,aktualnie jest na lekach niestety nie pomagają.Ból jest okropny nie daje spać moja mama z trudem porusza się po domu kuleje bo lewa noga, a raczej kość tak rwie że aż wyje z bólu . Kostkę przy stopie ma spuchniętą i pod palcami u nogi jest obrzęk Kości pośladkowe też bolą .Mama jeszcze nie robiła przeswietlenia odcinka lędźwiowego gdyż nie jest w stanie jechać do innego miasta na to badanie przy takim bólu.Nie wiem co będzie dalej i czego się spodziewać, strasznie się martwię .Najgorsze że druga noga zaczyna ją boleć ,boje się że nie będzie mogła w ogóle chodzić przez ten ból . Nie wiem co robić by ulżyć jej w tym cierpieniu to jest okropne :( .

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Rwa kulszowa - patogeneza, objawy, postępowanie, profilaktyka, zapobieganie
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Rwa kulszowa - patogeneza, objawy, postępowanie, profilaktyka, zapobieganie
Rwa kulszowa - patogeneza, objawy, postępowanie, profilaktyka, zapobieganie

Sposób na rwę kulszową

Nagły ruch, potknięcie czy zerwanie się z miejsca może spowodować ostry ból w plecach. Prawdopodobnie złapała Cię rwa kulszowa. Atak jest bolesny (...) i ciężko sobie z nim poradzić. Ale istnieją sposoby na ból rwy kulszowej....

Zmiany zwyrodnieniowo-zniekształcające kręgosłupa

Rwa kulszowa - zdjęcia

Rwa kulszowa - zdjęcia

Rwa kulszowa najczęściej wywołana jest przez dyskopatię, stany zapalne, cukrzycę lub nowotwór.

Leczenie astmy

Odczulanie w astmie

Odczulanie w astmie Odtwórz wideo

- rozwojowi chorób dróg oddechowych zapobiega unikanie ekspozycji na dym tytoniowy w łonie matki i w okresie noworodkowym. Korzyści takiego postępowania (...) zmiany, które znacznie obniżają komfort życia. Istnieją...

Świńska grypa - charakterystyka, historia, objawy, leczenie, profilaktyka, powikłania

AH1N1 - jak się ustrzec przed zakażeniem?

AH1N1 - jak się ustrzec przed zakażeniem? Odtwórz wideo

W przypadku chorób pandemicznych bardzo ważna jest odpowiednia profilaktyka, która ma za zadanie zapobiegać rozprzestrzenianiu się wirusa (...) . Takie postępowanie jest bardzo ważne np. w przypadku...

Grzybica stóp - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie, zapobieganie

Jak zapobiegać grzybicy?

Jak zapobiegać grzybicy? Odtwórz wideo

. Powszechnie wiadomo, że lepiej zapobiegać niż leczyć. Na czym polega profilaktyka grzybicy?

Jak pozbyć się opryszczki?

Wyleczalność opryszczki narządów płciowych

Wyleczalność opryszczki narządów płciowych Odtwórz wideo

, kiedy spada odporność organizmu. Objawy opryszczki mogą uwidaczniać się zarówno na twarzy, jak i na narządach płciowych. Kiedy się pojawią nie należy (...) jest: zapobieganie nawrotom wirusa i zakażeniu innymi chorobami...