Artroza

Artroza to zmiany zwyrodnieniowe stawów, powstałe na skutek zużycia się lub urazu chrząstki stawowej. Artroza ma charakter niezapalny, tzn. jej początki objawiają się uszkodzeniem powierzchni chrzęstnej, a dopiero to może prowadzić do zapalenia. Reumatolodzy uznają artrozę za jedną z chorób reumatycznych. Dotyka ona nie tylko osób starszych. Zużywanie się stawów rozpoczyna się bowiem już w drugiej dekadzie życia. Warto zatem wcześniej pomyśleć o profilaktyce chorób kostno-stawowych.

Przyczyny artrozy

Bóle i zwyrodnienie stawów to problem połowy pięćdziesięciolatków. W grupie sześćdziesięciolatków na artrozę cierpi około 70 procent osób. Artroza jest najpowszechniejszą przyczyną kalectwa ludzi powyżej 65. roku życia. Jej pierwsze objawy mogą się jednak pojawić znacznie wcześniej. Artroza skutkuje nie tylko bólami stawów, ale również upośledzeniem funkcji układu ruchowego. Do zwyrodnienia stawów mogą prowadzić:

• mechaniczny uraz chrząstki stawowej;
• zużycie, starcie się chrząstki stawowej;
• wady postawy, wpływające na złe ustawienie kończyny dolnej;
• wady kręgosłupa;
• dysplazja stawu biodrowego;
• płaskostopie;
• nadwaga;
• obciążanie stawów, np. praca stojąca, na klęczkach;
• dźwiganie ciężarów.

Ciągły nacisk na chrząstkę stawową powoduje drobne mikrourazy. W pewnym momencie sumują się one, chrząstka na powierzchni stawów układa się nieprawidłowo, traci sprężystość, wyciera się i stopniowo zanika, przestając chronić kości.

Ruch a artroza

Zarówno brak ruchu, jak i jego nadmiar sprzyjają artrozie. Choroba zwyrodnieniowa stawów często dopada sportowców wyczynowych, którzy przez zbyt intensywne treningi sportowe przeciążają stawy. Nawet u osób amatorsko uprawiających przez lata jakąś dyscyplinę sportową, bóle stawów pojawiają się wcześniej niż wynikałoby to z ich normalnego zużycia.
Zmiany zwyrodnieniowe najczęściej dotykają stawów kolanowych, biodrowych, kręgosłupa oraz drobnych stawów rąk i stóp. Objawiają się bólami o różnym stopniu natężenia. Na początku ból pojawia się tylko po nadmiernym wysiłku, np. po przeciążeniu stawów jazdą na nartach w zimie. Ból ustępuje sam, ale po pewnym czasie nawraca i trwa coraz dłużej. Może wystąpić przy chodzeniu lub przy zmianie pozycji ciała. Gdy unikamy ruchu, często nie odczuwamy bólu w stawach i uznajemy, że wszystko jest w porządku.

Jak rozpoznać artrozę i jak się jej ustrzec?

Niech nas nie zmylą łagodne początki choroby zwyrodnieniowej – okresowe bóle stawów, po których następuje poprawa samopoczucia. Ustępowanie bólu stawów nie oznacza, że problem przestał istnieć. Nieleczona artroza może przerodzić się w chroniczny ból stawów, a wówczas nie pomoże nawet ich tzw. „rozruszanie”. Sygnałem, że zwyrodnienie stawów postępuje, jest niemożność prawidłowego zginania nogi. Trudność może nam zatem sprawiać zwykła czynność, jaką jest nakładanie skarpet.
Zwyrodnienie stawów kolanowych łatwo rozpoznać przy chodzeniu po nierównym terenie albo przy wchodzeniu i schodzeniu ze schodów. Najpierw może pojawić się niewielki dyskomfort, potem ból. Z czasem dolegliwości narastają wraz z każdym ruchem, aż w końcu doprowadzają do kłopotów z chodzeniem. Cierpiącym na artrozę poruszanie się sprawia ogromną trudność. Na artrozę szczególnie narażone są stawy biodrowe i kolanowe. Jeśli ulegną uszkodzeniu i stracą sprawność, grozi nam poruszanie się o kuli, lasce lub na wózku inwalidzkim.

Kilka zasad, jak uchronić się przed artrozą:
1. Utrzymuj prawidłową masę ciała.
2. Ćwicz i wzmacniaj mięśnie.
3. Unikaj przeciążania stawów.
4. Stroń od wykonywania mechanicznych, powtarzalnych ruchów.
5. Postaw na umiarkowany ruch, a nie na intensywne ćwiczenia.
6. Jedz pokarmy bogate w glukozaminę, chondroitynę oraz witaminy C, D i B, które „odżywiają” chrząstki stawowe.
Obecne są na rynku także suplementy diety z glukozaminą i chondroityną. Ich przyjmowanie jest jedną z metod regeneracji i ochrony stawów.