Niedobór żelaza

Żelazo jest mikroelementem wchodzącym w skład hemoglobiny, białka występującego w krwinkach czerwonych. Hemoglobina posiada zdolność wiązania i transportu gazów oddechowych – tlenu, dwutlenku węgla oraz czadu. Niedobór żelaza jest przyczyną występowania anemii niedobarwliwej.

Polecane wideo:

1. Rola żelaza w organizmie

Organizm człowieka zawiera około 3-5 g żelaza, które obecne jest w hemoglobinie lub mioglobinie (białko występujące w mięśniach). Główną funkcją hemoglobiny oraz mioglobiny jest transport tlenu do komórek i tkanek. Żelazo pobudza szpik kostny do produkcji krwinek czerwonych, wpływa na wzrost organizmu, a także na funkcjonowanie układu immunologicznego. Żelazo zapobiega występowaniu anemii niedobarwliwej, która u małych dzieci może powodować zaburzenia rozwoju zarówno fizycznego, jak i umysłowego. Jednakże nadmiar żelaza również jest szkodliwy, gdyż sprzyja powstawaniu chorób neurodegeneracyjnych.

Badania krwi - żelazo

Żelazo jest minerałem niezbędnym dla prawidłowego funkcjonowania komórek w organizmie. Jego niedobór we krwi znany jest nam jako niedokrwistość czyli anemia....

2. Żelazo w diecie

Zapotrzebowanie na żelazo jest zróżnicowane i zależy od wieku, płci, stanu zdrowia oraz aktywności fizycznej. Zwiększone zapotrzebowanie na żelazo wykazują kobiety karmiące i w ciąży. Na brak żelaza najczęściej cierpią kobiety mające obfite miesiączki, wegetarianie, sportowcy oraz osoby intensywnie się odchudzające. Aby zapobiec niedoborom, należy w diecie dostarczać odpowiednią dawkę żelaza. W produktach spożywczych występują dwa rodzaje żelaza: hemowe, obecne w mięsie oraz produktach pochodzenia zwierzęcego, oraz niehemowe, pochodzenia roślinnego.

Tabela. Zawartość żelaza w wybranych produktach spożywczych

Produkt Zawartość żelaza w mg/100 g Produkt Zawartość żelaza w mg/100 g
Mięso kurczaka 1,2 Fasola biała 6,9
Polędwica wołowa 2,3 Boćwina 2,2
Schab 1,0 Natka pietruszki 5,0
Dorsz, filety 0,4 Orzechy laskowe 6,9
Jajko kurze 2,2 Pieczywo graham 2,2

Aby poprawić stopień wchłaniania żelaza, należy je spożywać w obecności produktów bogatych w witaminę C (papryka czerwona, chrzan, soki owocowe) oraz białka pochodzenia zwierzęcego (mięso, ryby, mleko i jego przetwory). Wchłanianie żelaza utrudnia kwas fitynowy znajdujący się w otrębach, płatkach owsianych, a także kwas szczawiowy, którego źródłem jest czarna herbata, szczaw, rabarbar. W ich obecności wytrącają się sole żelaza, które nie ulegają wchłonięciu.

3. Objawy niedoboru żelaza

Brak żelaza jest najczęstszą przyczyną anemii. Brak żelaza we krwi objawia się początkowo:

Znaczny niedobór żelaza powoduje:

  • brak sił,
  • duszność nawet przy niewielkim wysiłku,
  • bladość skóry i błon śluzowych,
  • zwiększoną podatność na stres,
  • kołatanie serca.

Niedoborom żelaza towarzyszą również: nadżerki w kącikach ust, pogorszenie wyglądu włosów, łamliwość paznokci i włosów, zanik brodawek językowych, stany zapalne jamy ustnej, bóle przy połykaniu.

4. Diagnostyka niedoboru żelaza

Morfologia krwi obwodowej zawiera informacje na temat ilości i objętości krwinek czerwonych, ilości krwinek białych oraz płytek krwi, a także informuje o stężeniu hemoglobiny w surowicy krwi oraz w samej krwince czerwonej. Należy pamiętać, że poziom żelaza w surowicy oznacza się rano (stężenie żelaza waha się w ciągu doby, uzyskując najwyższe stężenie w godzinach porannych, kiedy to jest ono o 20 proc. wyższe niż wieczorem), na czczo.

Do prawidłowego rozpoznania niedokrwistości z niedoboru żelaza często potrzebne jest wykonanie innych badań, takich jak gastroskopia, kolonoskopia, USG jamy brzusznej lub badanie ginekologiczne. Pozwalają one na określenie przyczyny anemii, w tym odnalezienie źródła krwawienia.

Zmiany w morfologii krwi w przypadku anemii to:

  • zmniejszenie ilości erytrocytów,
  • zmniejszenie objętości erytrocytów,
  • spadek hematokrytu (procentowa zawartość krwinek czerwonych we krwi),
  • spadek średniego stężenia hemoglobiny w krwince oraz surowicy.

Spadek objętości erytrocytów związany jest z pogorszeniem syntezy hemoglobiny – powstaje jej mniej, niż powinno. Nowo tworzone krwinki mają mniejszą objętość oraz często nieprawidłowy kształt. Spadek hemoglobiny w krwince i surowicy wiąże się również z upośledzeniem jej tworzenia.

Przykładowy wynik morfologii krwi pacjenta z anemią z niedoboru żelaza:

Wbc – 4.500/µl,
RBC – 2.900.000/µl,
Hgb - 7.9 g/dl,
HCT – 32%,
MCH – 25 pg,
MCHC – 29 g/dl,
MCV – 75 fl,
Plt - 220.000/µl.

5. Leczenie niedokrwistości

Leczenie opiera się na usunięciu przyczyny niedokrwistości i uzupełnieniu niedoboru żelaza w ustroju. Żelazo w postaci preparatów doustnych wchłania się w początkowych odcinkach przewodu pokarmowego – dwunastnicy oraz części jelita cienkiego. Należy pamiętać, aby przyjmować je przed posiłkiem, ponieważ niektóre pokarmy utrudniają wchłanianie żelaza. Prawidłowe wchłanianie żelaza może być zaburzone, gdy w twojej diecie jest dużo: grochu, kasz, orzechów oraz herbaty i kakao.

Wchłanianie żelaza poprawia się w środowisku kwaśnym, więc zaleca się przyjmowanie go wraz z kwasem asparginowym, czyli znaną nam wszystkim witaminą C. Wystarczająca dawka to 250 mg na dobę. Preparatów żelaza nie należy popijać mlekiem, ponieważ zmniejsza ono kwaśność treści żołądka, a co za tym idzie – pogarsza wchłanianie żelaza.

Przyjmowanie preparatów żelaza należy kontynuować około pół roku od momentu unormowania parametrów krwi obwodowej. Organizm musi uzupełnić zapasy tego pierwiastka, więc nie przerywaj leczenia bez konsultacji z lekarzem.

Leczenie żelazem może zabarwić twój stolec na czarno. Objawami niepożądanymi, występującymi najczęściej w trakcie leczenia preparatami żelaza, są dolegliwości ze strony jamy brzusznej oraz zmiana zabarwienia stolca na czarny. Jest to związane z obecnością w stolcu siarczków żelaza i jest wykładnikiem tego, czy preparat jest przyjmowany regularnie, czy nie. Ze strony układu pokarmowego możemy spodziewać się nudności, zaparć lub biegunek. Czasami pojawiają się bolesne skurcze przewodu pokarmowego. Objawy te mogą mieć różne nasilenie, w zależności od przyjmowanego preparatu.

Redakcja abcZdrowie, 11 miesięcy temu

Żelazo

Komentarze (28)
~Ela
~Ela około miesiąca temu

Niestety jestem jedną z tych osób, którym dieta bogata w żelazo i witaminy z grupy B nie wystarczy by zapobiegać niedokrwistości. Stosuję wysoce przyswajalne żelazo Chela ferr forte i nie narzekam na niedobory. W dodatku nie odczułam tez jakichkolwiek efektów ubocznych jego stosowania.

Odpowiedz
~Stan 63267
~Stan 63267 12 miesięcy temu

Do wszystkich przyjmujących żelazo: zanim zaczniecie przyjmować żelazo proszę sprawdzić poziom witaminy B12 jeżeli jest niski żelazo się nie przyswaja ,sprawdziłem na własnym organizmie i kilku znajomych jest to również opinia niektórych lekarzy.Na anemie pracuje się nawet dziesiątki lat szczególnie Addisona Biermera z przeciw ciałami.W tym układzie niski poziom B12, żelazo poniżej normy hemoglobina w normie MCV w normie.

Odpowiedz
~gabr
~gabr ponad rok temu

@~Majka: ja nie jestem podatna na alergię, ale trzeba podkreślić, że niektóre suplementy mogą mieć skutki uboczne, zwłaszcza, jak mają np zbyt duże dawki. ja ten chela ferr też brałam, jak byłam w ciąży i faktycznie, po nim nie miałam żadnych niepożądanych działań. w każdym razie warto kupować znane i sprawdzone suplementy, a nie jakieś "cuda" z internetu

Odpowiedz
~KimaIkima
~KimaIkima ponad rok temu

dziewczyny, bardzo dużo dobrych opinii czytałam nt tego chela ferru, czy ferra. Jestem już praktycznie zdecydowana na zakup, bo zaczęłam coraz więcej produktów typowo wegetariańskich, a nawet wegańskich gotować. Tylko ja jestem naprawdę bardzo wrażliwa na uczulenia, czy on na pewno nie wywoła u mnie reakcji uczuleniowej?

Odpowiedz
~rowerzystka
~rowerzystka ponad rok temu

Kiedyś robiłam sobie badania i wiem, że miałam niedobory żelaza. Zmieniłam dietę i zaczęłam brać Chela Ferr Forte bo nawet zaczynałam mieć coraz więcej problemów zdrowotnych. Po tych wprowadzonych zmianach i zażywaniu suplementów diety czuję poprawę i wyniki mam lepsze. Myślę, że warto się badać i dbać o niewielkie nawet niedobory żelaza.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Żelazo - rola, źródła, niedobór, nadmiar, ciąża
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Pomocni lekarze

Artykuły Żelazo - rola, źródła, niedobór, nadmiar, ciąża
Żelazo - rola, źródła, niedobór, nadmiar, ciąża

Pierwsze sygnały braku żelaza w organizmie

Pierwsze sygnały braku żelaza w organizmie

łatwo pomylić niedobór żelaza ze zwyczajnym przepracowaniem. Brak tego składnika sprawia, że jesteśmy niedotlenieni, co przekłada się na osłabienie (...) jego niedobór można dosłownie wyczytać z twarzy....

Żelazo we krwi

Badania krwi - żelazo

Żelazo jest minerałem niezbędnym dla prawidłowego funkcjonowania komórek w organizmie. Jego niedobór we krwi znany jest nam jako niedokrwistość (...) czyli anemia. Bardzo często stan ten może być wynikiem nagłej utraty dużej ilości...

Żelazo we krwi

Niedobór żelaza u mężczyzn

Anemia, inaczej niedokrwistość to zmniejszona ilość hemoglobiny we krwi, która jest najczęściej spowodowana niedoborem żelaza. Około 80% wszystkich (...) rodzajów anemii wynikają właśnie z braku tego pierwiastka w organizmie....

Żelazo - rola, źródła, niedobór, nadmiar, ciąża

6 oznak niedoboru żelaza, które często lekceważymy

6 oznak niedoboru żelaza, które często lekceważymy

wyczerpania rzadko wiążemy z niedoborem żelaza, jednak okazuje się, że jest to jeden z najczęściej występujących objawów jego deficytu. Ociężałość (...) . Wypadanie włosów Niedobór żelaza...

Żelazo - rola, źródła, niedobór, nadmiar, ciąża

Produkty bogate w żelazo

Produkty bogate w żelazo

Suszony tymianek Suszony tymianek to źródło błonnika oraz witamin A i C. W 100 gramach tymianku znajdziemy 123,6 mg żelaza. Ponieważ jest to około 687% dziennego zapotrzebowania na ten pierwiastek, dozujemy go raczej łyżeczkami.Pestki...

Żelazo - rola, źródła, niedobór, nadmiar, ciąża

Na co żelazo?

Na co żelazo?

Niedobór żelaza to poważny problem, z którym zmaga się nawet 600-700 milionów ludzi na świecie. Główną przyczyną zbyt niskiego poziomu żelaza (...) barwnika krwi, czyli hemoglobiny i dostarczaniu tlenu...

Dieta przyszłej mamy

Zdrowa dieta dla kobiety w ciąży

Ciąża to szczególny czas w życiu kobiety. Przyszła mama musi mądrze o siebie dbać i zdrowo się odżywiać, pamiętając o potrzebach swoich i rozwijającego się w jej łonie dziecka. Jaki wpływ na przebieg ciąży ma niedobór lub nadmiar niektórych...

Zasady pielęgnacji włosów

Witaminy, które pomogą twoim włosom rosnąć

Witaminy, które pomogą twoim włosom rosnąć

Witaminy i minerały dla zdrowia włosów Witaminy oraz minerały są niezbędne dla prawidłowego przebiegu wielu procesów zachodzących w organizmie. Niektóre spośród tych substancji odgrywają również kluczową rolę przy procesie prawidłowego wzrostu włosów....

Normy laboratoryjne

Żelazo we krwi

Żelazo we krwi

, jaką jest wrodzona hemochromatoza. Badanie stężenia żelaza wykonywane jest także przy podejrzeniu sytuacji, gdy występuje niedobór żelaza we krwi. Poziom (...) jest przy podejrzeniu niedoboru...

Suplementy diety - charakterystyka, składniki, odchudzanie

Żelazo w ciąży

znacząco się zwiększa wraz z rozwojem dziecka. Zapotrzebowanie na żelazo w ciąży wzrasta aż o 50 proc. Niedobór żelaza może doprowadzić do niedotlenienia (...) składniki potrzebne matce i dziecku. Wśród nich bardzo...