Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Niedobór żelaza

Żelazo jest mikroelementem wchodzącym w skład hemoglobiny, białka występującego w krwinkach czerwonych. Hemoglobina posiada zdolność wiązania i transportu gazów oddechowych – tlenu, dwutlenku węgla oraz czadu. Niedobór żelaza jest przyczyną występowania anemii niedobarwliwej.

1. Rola żelaza w organizmie

Organizm człowieka zawiera około 3-5 g żelaza, które obecne jest w hemoglobinie lub mioglobinie (białko występujące w mięśniach). Główną funkcją hemoglobiny oraz mioglobiny jest transport tlenu do komórek i tkanek. Żelazo pobudza szpik kostny do produkcji krwinek czerwonych, wpływa na wzrost organizmu, a także na funkcjonowanie układu immunologicznego. Żelazo zapobiega występowaniu anemii niedobarwliwej, która u małych dzieci może powodować zaburzenia rozwoju zarówno fizycznego, jak i umysłowego. Jednakże nadmiar żelaza również jest szkodliwy, gdyż sprzyja powstawaniu chorób neurodegeneracyjnych.

Badania krwi - żelazo

Żelazo jest minerałem niezbędnym dla prawidłowego funkcjonowania komórek w organizmie. Jego niedobór we krwi znany jest nam jako niedokrwistość...

2. Żelazo w diecie

Zapotrzebowanie na żelazo jest zróżnicowane i zależy od wieku, płci, stanu zdrowia oraz aktywności fizycznej. Zwiększone zapotrzebowanie na żelazo wykazują kobiety karmiące i w ciąży. Na brak żelaza najczęściej cierpią kobiety mające obfite miesiączki, wegetarianie, sportowcy oraz osoby intensywnie się odchudzające. Aby zapobiec niedoborom, należy w diecie dostarczać odpowiednią dawkę żelaza. W produktach spożywczych występują dwa rodzaje żelaza: hemowe, obecne w mięsie oraz produktach pochodzenia zwierzęcego, oraz niehemowe, pochodzenia roślinnego.

Tabela. Zawartość żelaza w wybranych produktach spożywczych

Produkt Zawartość żelaza w mg/100 g Produkt Zawartość żelaza w mg/100 g
Mięso kurczaka 1,2 Fasola biała 6,9
Polędwica wołowa 2,3 Boćwina 2,2
Schab 1,0 Natka pietruszki 5,0
Dorsz, filety 0,4 Orzechy laskowe 6,9
Jajko kurze 2,2 Pieczywo graham 2,2

Aby poprawić stopień wchłaniania żelaza, należy je spożywać w obecności produktów bogatych w witaminę C (papryka czerwona, chrzan, soki owocowe) oraz białka pochodzenia zwierzęcego (mięso, ryby, mleko i jego przetwory). Wchłanianie żelaza utrudnia kwas fitynowy znajdujący się w otrębach, płatkach owsianych, a także kwas szczawiowy, którego źródłem jest czarna herbata, szczaw, rabarbar. W ich obecności wytrącają się sole żelaza, które nie ulegają wchłonięciu.

3. Objawy niedoboru żelaza

Brak żelaza jest najczęstszą przyczyną anemii. Brak żelaza we krwi objawia się początkowo:

Znaczny niedobór żelaza powoduje:

  • brak sił,
  • duszność nawet przy niewielkim wysiłku,
  • bladość skóry i błon śluzowych,
  • zwiększoną podatność na stres,
  • kołatanie serca.

Niedoborom żelaza towarzyszą również: nadżerki w kącikach ust, pogorszenie wyglądu włosów, łamliwość paznokci i włosów, zanik brodawek językowych, stany zapalne jamy ustnej, bóle przy połykaniu.

4. Diagnostyka niedoboru żelaza

Morfologia krwi obwodowej zawiera informacje na temat ilości i objętości krwinek czerwonych, ilości krwinek białych oraz płytek krwi, a także informuje o stężeniu hemoglobiny w surowicy krwi oraz w samej krwince czerwonej. Należy pamiętać, że poziom żelaza w surowicy oznacza się rano (stężenie żelaza waha się w ciągu doby, uzyskując najwyższe stężenie w godzinach porannych, kiedy to jest ono o 20 proc. wyższe niż wieczorem), na czczo.

Do prawidłowego rozpoznania niedokrwistości z niedoboru żelaza często potrzebne jest wykonanie innych badań, takich jak gastroskopia, kolonoskopia, USG jamy brzusznej lub badanie ginekologiczne. Pozwalają one na określenie przyczyny anemii, w tym odnalezienie źródła krwawienia.

Zmiany w morfologii krwi w przypadku anemii to:

  • zmniejszenie ilości erytrocytów,
  • zmniejszenie objętości erytrocytów,
  • spadek hematokrytu (procentowa zawartość krwinek czerwonych we krwi),
  • spadek średniego stężenia hemoglobiny w krwince oraz surowicy.

Spadek objętości erytrocytów związany jest z pogorszeniem syntezy hemoglobiny – powstaje jej mniej, niż powinno. Nowo tworzone krwinki mają mniejszą objętość oraz często nieprawidłowy kształt. Spadek hemoglobiny w krwince i surowicy wiąże się również z upośledzeniem jej tworzenia.

Przykładowy wynik morfologii krwi pacjenta z anemią z niedoboru żelaza:

Wbc – 4.500/µl,
RBC – 2.900.000/µl,
Hgb - 7.9 g/dl,
HCT – 32%,
MCH – 25 pg,
MCHC – 29 g/dl,
MCV – 75 fl,
Plt - 220.000/µl.

5. Leczenie niedokrwistości

Leczenie opiera się na usunięciu przyczyny niedokrwistości i uzupełnieniu niedoboru żelaza w ustroju. Żelazo w postaci preparatów doustnych wchłania się w początkowych odcinkach przewodu pokarmowego – dwunastnicy oraz części jelita cienkiego. Należy pamiętać, aby przyjmować je przed posiłkiem, ponieważ niektóre pokarmy utrudniają wchłanianie żelaza. Prawidłowe wchłanianie żelaza może być zaburzone, gdy w twojej diecie jest dużo: grochu, kasz, orzechów oraz herbaty i kakao.

Wchłanianie żelaza poprawia się w środowisku kwaśnym, więc zaleca się przyjmowanie go wraz z kwasem asparginowym, czyli znaną nam wszystkim witaminą C. Wystarczająca dawka to 250 mg na dobę. Preparatów żelaza nie należy popijać mlekiem, ponieważ zmniejsza ono kwaśność treści żołądka, a co za tym idzie – pogarsza wchłanianie żelaza.

Przyjmowanie preparatów żelaza należy kontynuować około pół roku od momentu unormowania parametrów krwi obwodowej. Organizm musi uzupełnić zapasy tego pierwiastka, więc nie przerywaj leczenia bez konsultacji z lekarzem.

Leczenie żelazem może zabarwić twój stolec na czarno. Objawami niepożądanymi, występującymi najczęściej w trakcie leczenia preparatami żelaza, są dolegliwości ze strony jamy brzusznej oraz zmiana zabarwienia stolca na czarny. Jest to związane z obecnością w stolcu siarczków żelaza i jest wykładnikiem tego, czy preparat jest przyjmowany regularnie, czy nie. Ze strony układu pokarmowego możemy spodziewać się nudności, zaparć lub biegunek. Czasami pojawiają się bolesne skurcze przewodu pokarmowego. Objawy te mogą mieć różne nasilenie, w zależności od przyjmowanego preparatu.

Redakcja abcZdrowie,
Komentarze (16)
~Graża
~Graża

Jeżeli mamy stwierdzone niedobory żelaza i musimy przyjmować suplementy, bo buraczki i wątróbka nie sa w stanie nam pomóc w tym problemie :):), to zapytajcie swojego lekarza albo Panią w aptece o takie preparaty, które w swoim składzie mają oprócz żelaza pochodzenia roślinnego także żelazo pochodzenia zwierzęcego. Jest to żelazo hemowe, które lepiej się wchłania i jest w stanie szybciej uzupełnić nasze niedobory.

Odpowiedz
~Maniek
~Maniek

Ale bzdury!!!! Raz piszą, aby pic mleko, bo ułatwia wchłanianie żelaza, a potem żeby nie pić, bo utrudnia ?

Odpowiedz
~blablajaaa
~blablajaaa

taktaki błąd jak kwas asparginowy zamiast askorbinowy dyskwalifikuje ten artykuł. Proszę to poprawić!

Odpowiedz
~blallaja
~blallaja

@~Graża: a pani jaką firmę reprezentuje?widać że to reklama.jak ktoś ma anemir to dostaje preparat na receptę od lekarza a nie kupuję w aptece jakiś durne żelazo bez recepty które tegoż zelaza zawiera sladowa ilość

Odpowiedz
~wegetarianin
~wegetarianin

Może napiszcie o tym jak szkodliwe jest żelazo. Mnie lekarze zatruli tym świństwem.

Odpowiedz
~olcia00007
~olcia00007

Witam, chciałam zapytać jakie leki zawierające żelazo są najmniej szkodliwe dla żołądka, gdyż mam nadżerkę? Proszę o radę.

Odpowiedz
~marla
~marla

ja ma dylemat czy zażywać żelazo w tabletkach.gdy byłam w polsce to zawsze miałam lekki niedobór żelaza,lekarz zawsze mówił że mam silnych żołnierzy ale bez tarcz.obecnie przebywam na terenie wielkiej brytanii i mieszkam nad morzem i badanie krwi nie wykazało nieprawidłowości,a jednak odczuwam objawy braku żelaza,nie wiem czym się sugerować bo nie chce z kolei przedawkować normy,ale wiem że tutaj mają inne normy więc wynik badania może byc czytany inaczej niż w polsce,poza tym nie wiem czy zmiana powietrza może mieć wpływ na zawartoścć żelaza w organiźmie? będę wdzięczna za każdą opinie.pozdrawiam

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Żelazo - najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Żelazo
Żelazo

Żelazo w diecie

Żelazo w diecie

Żelazo jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Nie jesz mięsa ani ryb? Uważaj, grozi ci niedobór żelaza ... i słonecznika. W organizmie człowieka znajduje się 4-5 g żelaza. Żelazo w organizmie nie występuje w stanie wolnym. Wchodzi w skład ... do narządów ciała. Mięśnie, które również potrzebują tlenu, otrzymują go dzięki cząsteczkom żelaza w mioglobinie. Żelazo jest także ... nerwowym polega na utrzymywaniu odpowiednich funkcji fizycznych i intelektualnych. Ponadto żelazo ma właściwości...

Żelazo

Produkty zawierające żelazo

Produkty bogate w żelazo to podstawa żywieniowa kobiety, która jest w ciąży. Kobiety w tym szczególnym czasie powinny ... % przyszłych mam. Tutaj dowiesz się, jakie są źródła żelaza w pożywieniu. Rola żelaza w organizmie Żelazo w diecie jest niezbędne ... hemoglobina, która transportuje tlen z płuc do każdej żywej komórki. Składnikiem hemoglobiny jest żelazo. Niedobór żelaza sprawia ... pełni żelazo w organizmie człowieka? Bierze udział w transporcie tlenu, będąc składnikiem hemoglobiny i mioglobiny...

Żelazo

Nadmiar żelaza

Nadmiar żelaza

Żelazo jest mikroelementem, który odgrywa istotną rolę w organizmie. Wchodzi w skład hemoglobiny - białka, które ... barwnik mięśni). Żelazo pod postacią hemoglobiny transportuje w organizmie tlen i dwutlenek węgla. Żelazo jest pierwiastkiem ... , mukowiscydoza, zaburzenia aktywności enzymów regulujących gospodarkę żelaza w organizmie. Zapotrzebowanie na żelazo zależy od wieku ... polimetaboliczny, nadciśnienie tętnicze. Objawy hemochromatozy występują dopiero, gdy w organizmie zaczyna się gromadzić...

Żelazo

Hemochromatoza cichym zabójcą

Hemochromatoza, czyli przeciążenie żelazem, jest dziedziczną chorobą metaboliczną, w której dochodzi do nadmiernego wchłaniania żelaza z pożywienia. Nie leczona może doprowadzić do uszkodzenia wątroby, trzustki i serca. Jest najczęstszym zaburzeniem...

Żelazo

Na co żelazo?

Na co żelazo?

Niedobór żelaza to poważny problem, z którym zmaga się nawet 600-700 milionów ludzi na świecie. Główną przyczyną zbyt niskiego poziomu żelaza w organizmie jest uboga w ten składnik mineralny dieta. Żelazo w organizmie człowieka Żelazo to jeden ... w żelazo Aby skutecznie chronić swój organizm przed niedoborem żelaza, warto każdego dnia dbać o to, aby w posiłkach znalazły się ... łatwiej przyswaja żelazo pochodzące z mięsa, a trudniej żelazo pochodzące z warzyw i nasion. Wchłanianie żelaza można...

Suplementy diety

Przesilenie wiosenne czy niedobór żelaza?

Zmęczenie i znużenie, które odczuwamy wraz z nadejściem wiosny, mogą być objawami niedoboru żelaza. Po zimie, aby wspomóc regenerację organizmu powinniśmy wzbogacić dietę o produkt

Wpływ wegetarianizmu na zdrowie

Niedobór białka

Niedobór białka

Wegetarianizm, czyli niespożywanie mięsa zwierząt, ma wielu zwolenników. Jednak w związku z tym, że dieta wegetariańska jest często uboga w pełnowarościowe białko, wiele osób obawi

Składniki mineralne

Niedobór fosforu

Niedobór fosforu, czyli fosfatemia, prowadzi do zaburzeń pracy wielu narządów, w tym serca i nerek. Fosfor jest makropierwiastkiem budującym kości, dlatego też zaburzenia gospo

Witamina A (retinol)

Niedobór witaminy A

Witamina A jest niezbędna do prawidłowego procesu widzenia. Ponadto jest to witamina antyoksydacyjna. Niedobór witaminy A objawia się suchością skóry, trudnościami z widzeniem o zm

Składniki mineralne

Niedobór wapnia

Niedobór wapnia

Niedobór wapnia w organizmie (hipokalcemia) prowadzi do zaburzeń pracy organizmu, osteoporozy i tężyczki u dzieci. Najczęstszą przyczyną niedoboru wapnia jest nieprawidłowo zbi