Niedobór żelaza

Żelazo jest mikroelementem wchodzącym w skład hemoglobiny, białka występującego w krwinkach czerwonych. Hemoglobina posiada zdolność wiązania i transportu gazów oddechowych – tlenu, dwutlenku węgla oraz czadu. Niedobór żelaza jest przyczyną występowania anemii niedobarwliwej.

1. Rola żelaza w organizmie

Organizm człowieka zawiera około 3-5 g żelaza, które obecne jest w hemoglobinie lub mioglobinie (białko występujące w mięśniach). Główną funkcją hemoglobiny oraz mioglobiny jest transport tlenu do komórek i tkanek. Żelazo pobudza szpik kostny do produkcji krwinek czerwonych, wpływa na wzrost organizmu, a także na funkcjonowanie układu immunologicznego. Żelazo zapobiega występowaniu anemii niedobarwliwej, która u małych dzieci może powodować zaburzenia rozwoju zarówno fizycznego, jak i umysłowego. Jednakże nadmiar żelaza również jest szkodliwy, gdyż sprzyja powstawaniu chorób neurodegeneracyjnych.

Badania krwi - żelazo

Żelazo jest minerałem niezbędnym dla prawidłowego funkcjonowania komórek w organizmie. Jego niedobór we krwi znany jest nam jako niedokrwistość...

2. Żelazo w diecie

Zapotrzebowanie na żelazo jest zróżnicowane i zależy od wieku, płci, stanu zdrowia oraz aktywności fizycznej. Zwiększone zapotrzebowanie na żelazo wykazują kobiety karmiące i w ciąży. Na brak żelaza najczęściej cierpią kobiety mające obfite miesiączki, wegetarianie, sportowcy oraz osoby intensywnie się odchudzające. Aby zapobiec niedoborom, należy w diecie dostarczać odpowiednią dawkę żelaza. W produktach spożywczych występują dwa rodzaje żelaza: hemowe, obecne w mięsie oraz produktach pochodzenia zwierzęcego, oraz niehemowe, pochodzenia roślinnego.

Tabela. Zawartość żelaza w wybranych produktach spożywczych

Produkt Zawartość żelaza w mg/100 g Produkt Zawartość żelaza w mg/100 g
Mięso kurczaka 1,2 Fasola biała 6,9
Polędwica wołowa 2,3 Boćwina 2,2
Schab 1,0 Natka pietruszki 5,0
Dorsz, filety 0,4 Orzechy laskowe 6,9
Jajko kurze 2,2 Pieczywo graham 2,2

Aby poprawić stopień wchłaniania żelaza, należy je spożywać w obecności produktów bogatych w witaminę C (papryka czerwona, chrzan, soki owocowe) oraz białka pochodzenia zwierzęcego (mięso, ryby, mleko i jego przetwory). Wchłanianie żelaza utrudnia kwas fitynowy znajdujący się w otrębach, płatkach owsianych, a także kwas szczawiowy, którego źródłem jest czarna herbata, szczaw, rabarbar. W ich obecności wytrącają się sole żelaza, które nie ulegają wchłonięciu.

3. Objawy niedoboru żelaza

Brak żelaza jest najczęstszą przyczyną anemii. Brak żelaza we krwi objawia się początkowo:

Znaczny niedobór żelaza powoduje:

  • brak sił,
  • duszność nawet przy niewielkim wysiłku,
  • bladość skóry i błon śluzowych,
  • zwiększoną podatność na stres,
  • kołatanie serca.

Niedoborom żelaza towarzyszą również: nadżerki w kącikach ust, pogorszenie wyglądu włosów, łamliwość paznokci i włosów, zanik brodawek językowych, stany zapalne jamy ustnej, bóle przy połykaniu.

4. Diagnostyka niedoboru żelaza

Morfologia krwi obwodowej zawiera informacje na temat ilości i objętości krwinek czerwonych, ilości krwinek białych oraz płytek krwi, a także informuje o stężeniu hemoglobiny w surowicy krwi oraz w samej krwince czerwonej. Należy pamiętać, że poziom żelaza w surowicy oznacza się rano (stężenie żelaza waha się w ciągu doby, uzyskując najwyższe stężenie w godzinach porannych, kiedy to jest ono o 20 proc. wyższe niż wieczorem), na czczo.

Do prawidłowego rozpoznania niedokrwistości z niedoboru żelaza często potrzebne jest wykonanie innych badań, takich jak gastroskopia, kolonoskopia, USG jamy brzusznej lub badanie ginekologiczne. Pozwalają one na określenie przyczyny anemii, w tym odnalezienie źródła krwawienia.

Zmiany w morfologii krwi w przypadku anemii to:

  • zmniejszenie ilości erytrocytów,
  • zmniejszenie objętości erytrocytów,
  • spadek hematokrytu (procentowa zawartość krwinek czerwonych we krwi),
  • spadek średniego stężenia hemoglobiny w krwince oraz surowicy.

Spadek objętości erytrocytów związany jest z pogorszeniem syntezy hemoglobiny – powstaje jej mniej, niż powinno. Nowo tworzone krwinki mają mniejszą objętość oraz często nieprawidłowy kształt. Spadek hemoglobiny w krwince i surowicy wiąże się również z upośledzeniem jej tworzenia.

Przykładowy wynik morfologii krwi pacjenta z anemią z niedoboru żelaza:

Wbc – 4.500/µl,
RBC – 2.900.000/µl,
Hgb - 7.9 g/dl,
HCT – 32%,
MCH – 25 pg,
MCHC – 29 g/dl,
MCV – 75 fl,
Plt - 220.000/µl.

5. Leczenie niedokrwistości

Leczenie opiera się na usunięciu przyczyny niedokrwistości i uzupełnieniu niedoboru żelaza w ustroju. Żelazo w postaci preparatów doustnych wchłania się w początkowych odcinkach przewodu pokarmowego – dwunastnicy oraz części jelita cienkiego. Należy pamiętać, aby przyjmować je przed posiłkiem, ponieważ niektóre pokarmy utrudniają wchłanianie żelaza. Prawidłowe wchłanianie żelaza może być zaburzone, gdy w twojej diecie jest dużo: grochu, kasz, orzechów oraz herbaty i kakao.

Wchłanianie żelaza poprawia się w środowisku kwaśnym, więc zaleca się przyjmowanie go wraz z kwasem asparginowym, czyli znaną nam wszystkim witaminą C. Wystarczająca dawka to 250 mg na dobę. Preparatów żelaza nie należy popijać mlekiem, ponieważ zmniejsza ono kwaśność treści żołądka, a co za tym idzie – pogarsza wchłanianie żelaza.

Przyjmowanie preparatów żelaza należy kontynuować około pół roku od momentu unormowania parametrów krwi obwodowej. Organizm musi uzupełnić zapasy tego pierwiastka, więc nie przerywaj leczenia bez konsultacji z lekarzem.

Leczenie żelazem może zabarwić twój stolec na czarno. Objawami niepożądanymi, występującymi najczęściej w trakcie leczenia preparatami żelaza, są dolegliwości ze strony jamy brzusznej oraz zmiana zabarwienia stolca na czarny. Jest to związane z obecnością w stolcu siarczków żelaza i jest wykładnikiem tego, czy preparat jest przyjmowany regularnie, czy nie. Ze strony układu pokarmowego możemy spodziewać się nudności, zaparć lub biegunek. Czasami pojawiają się bolesne skurcze przewodu pokarmowego. Objawy te mogą mieć różne nasilenie, w zależności od przyjmowanego preparatu.

Redakcja abcZdrowie,

Polecane wideo:

Żelazo

Komentarze (26)
~Stan 63267
~Stan 63267

Do wszystkich przyjmujących żelazo: zanim zaczniecie przyjmować żelazo proszę sprawdzić poziom witaminy B12 jeżeli jest niski żelazo się nie przyswaja ,sprawdziłem na własnym organizmie i kilku znajomych jest to również opinia niektórych lekarzy.Na anemie pracuje się nawet dziesiątki lat szczególnie Addisona Biermera z przeciw ciałami.W tym układzie niski poziom B12, żelazo poniżej normy hemoglobina w normie MCV w normie.

Odpowiedz
~gabr
~gabr

@~Majka: ja nie jestem podatna na alergię, ale trzeba podkreślić, że niektóre suplementy mogą mieć skutki uboczne, zwłaszcza, jak mają np zbyt duże dawki. ja ten chela ferr też brałam, jak byłam w ciąży i faktycznie, po nim nie miałam żadnych niepożądanych działań. w każdym razie warto kupować znane i sprawdzone suplementy, a nie jakieś "cuda" z internetu

Odpowiedz
~KimaIkima
~KimaIkima

dziewczyny, bardzo dużo dobrych opinii czytałam nt tego chela ferru, czy ferra. Jestem już praktycznie zdecydowana na zakup, bo zaczęłam coraz więcej produktów typowo wegetariańskich, a nawet wegańskich gotować. Tylko ja jestem naprawdę bardzo wrażliwa na uczulenia, czy on na pewno nie wywoła u mnie reakcji uczuleniowej?

Odpowiedz
~rowerzystka
~rowerzystka

Kiedyś robiłam sobie badania i wiem, że miałam niedobory żelaza. Zmieniłam dietę i zaczęłam brać Chela Ferr Forte bo nawet zaczynałam mieć coraz więcej problemów zdrowotnych. Po tych wprowadzonych zmianach i zażywaniu suplementów diety czuję poprawę i wyniki mam lepsze. Myślę, że warto się badać i dbać o niewielkie nawet niedobory żelaza.

Odpowiedz
~Donata81
~Donata81

chela ferr jest spoko, też brałam w ciąży, bo mi lekarka poleciła takie "wash and go" ;)- 2 w 1- zaniepokoiły ją moje wyniki, a kwas foliowy i tak brałam już przed ciążą i witaminki, to stwierdziła, żebym sobie uzupełniała jednym suplementem

Odpowiedz
~Dagma1987
~Dagma1987

@~queen_ella: Też wciągam chela ferr, babeczka w aptece mi poleciła i zostanę przy nim przez resztę ciąży :) a jak urodzę i odkarmię to muszę spróbować tego mleka migdałowego, bo teraz to raczej nie czas na takie ekspery,enty :D

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Żelazo
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Żelazo
Żelazo

Na co żelazo?

Na co żelazo?

Niedobór żelaza to poważny problem, z którym zmaga się nawet 600-700 milionów ludzi na świecie. Główną przyczyną zbyt niskiego poziomu żelaza w organizmie jest uboga w ten składnik mineralny dieta. Żelazo w organizmie człowieka Żelazo to jeden ... w żelazo Aby skutecznie chronić swój organizm przed niedoborem żelaza, warto każdego dnia dbać o to, aby w posiłkach znalazły się ... łatwiej przyswaja żelazo pochodzące z mięsa, a trudniej żelazo pochodzące z warzyw i nasion. Wchłanianie żelaza można...

Żelazo

Hemochromatoza cichym zabójcą

Hemochromatoza, czyli przeciążenie żelazem, jest dziedziczną chorobą metaboliczną, w której dochodzi do nadmiernego wchłaniania żelaza z pożywienia. Nieleczona może doprowadzić do uszkodzenia wątroby, trzustki i serca. Jest najczęstszym zaburzeniem...

Żelazo

Produkty zawierające żelazo

Produkty bogate w żelazo to podstawa żywieniowa kobiety, która jest w ciąży. Kobiety w tym szczególnym czasie powinny ... % przyszłych mam. Tutaj dowiesz się, jakie są źródła żelaza w pożywieniu. Rola żelaza w organizmie Żelazo w diecie jest niezbędne ... hemoglobina, która transportuje tlen z płuc do każdej żywej komórki. Składnikiem hemoglobiny jest żelazo. Niedobór żelaza sprawia ... pełni żelazo w organizmie człowieka? Bierze udział w transporcie tlenu, będąc składnikiem hemoglobiny i mioglobiny...

Żelazo

Nadmiar żelaza

Nadmiar żelaza

Żelazo jest mikroelementem, który odgrywa istotną rolę w organizmie. Wchodzi w skład hemoglobiny - białka, które ... barwnik mięśni). Żelazo pod postacią hemoglobiny transportuje w organizmie tlen i dwutlenek węgla. Żelazo jest pierwiastkiem ... , mukowiscydoza, zaburzenia aktywności enzymów regulujących gospodarkę żelaza w organizmie. Zapotrzebowanie na żelazo zależy od wieku ... polimetaboliczny, nadciśnienie tętnicze. Objawy hemochromatozy występują dopiero, gdy w organizmie zaczyna się gromadzić...

Żelazo

Żelazo w diecie

Żelazo w diecie

Żelazo jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Nie jesz mięsa ani ryb? Uważaj, grozi ci niedobór żelaza ... W organizmie człowieka znajduje się 4-5 g żelaza. Żelazo w organizmie nie występuje w stanie wolnym. Wchodzi w skład wielu ważnych ... źródłem żelaza są także prażone nasiona sezamu, nasiona dyni i słonecznika. Żelazo jest także niezbędne dla dobrego ... odpowiednich funkcji fizycznych i intelektualnych. Ponadto żelazo ma właściwości przeciwutleniające, to znaczy pomaga walczyć z...

Żelazo

Pierwsze sygnały braku żelaza w organizmie

Pierwsze sygnały braku żelaza w organizmie

(...) też czerwoną barwę krwi. Żelazo jest jej podstawowym składnikiem, dlatego jego niedobór można dosłownie wyczytać z twarzy ... przyczyn niedoboru żelaza wśród kobiet są obfite miesiączki. Co miesiąc panie tracą znaczne ilości krwi, a wraz z nią cenne...

Suplementy diety

Przesilenie wiosenne czy niedobór żelaza?

Zmęczenie i znużenie, które odczuwamy wraz z nadejściem wiosny, mogą być objawami niedoboru żelaza. Po zimie, aby wspomóc regenerację organizmu powinniśmy wzbogacić dietę o produkt

Wpływ wegetarianizmu na zdrowie

Niedobór witamin

Wegetarianie to ludzie, którzy ze względów etycznych lub zdrowotnych rezygnują z jedzenia mięsa i owoców morza. Dieta wegetariańska ma wiele zalet, jednak istnieją również pewn

Wpływ wegetarianizmu na zdrowie

Niedobór białka

Niedobór białka

Wegetarianizm, czyli niespożywanie mięsa zwierząt, ma wielu zwolenników. Jednak w związku z tym, że dieta wegetariańska jest często uboga w pełnowarościowe białko, wiele osób obawi

Składniki mineralne

Niedobór fosforu

Niedobór fosforu, czyli fosfatemia, prowadzi do zaburzeń pracy wielu narządów, w tym serca i nerek. Fosfor jest makropierwiastkiem budującym kości, dlatego też zaburzenia gospo