Hemoglobina - definicja, badanie i normy

Hemoglobina (Hb, HGB) jest to białko, które zawierają krwinki czerwone, odpowiadające za przenoszenie tlenu do tkanek. Badanie hemoglobiny wykonywane jest podczas badania krwi, jakim jest morfologia, a więc podstawowe badanie diagnostyczne. Jej badanie umożliwia wykrycie obecność nieprawidłowej hemoglobiny we krwi. Poziom hemoglobiny zależny jest od wieku i płci. U kobiet jest mniejszy, ze względu na comiesięczną utratę pewnych ilości krwi podczas krwawienia miesiączkowego. Czasami oznaczany jest także hemoglobina glikowana.

1. Hemoglobina - definicja

Hemoglobina oznaczona jest skrótem Hb lub HGB. Jest to białko zawarte w erytrocytach, którego zasadniczą funkcją jest przenoszenie tlenu z płuc do tkanek organizmu. Krwinek czerwonych jest najwięcej, stąd krew przyjmuje barwę czerwoną – jest to kolor krwi utlenionej (tętniczej).

Zobacz film: "Badania krwi - hemoglobina"

Co wpływa na glikemię?
Co wpływa na glikemię?

Takie dolegliwości jak: hamowanie wytwarzania glukozy w wątrobie i obwodowego wychwytu glukozy czy zaburzenia...

zobacz galerię

Po dostarczeniu tlenu do miejsc docelowych, kolor krwi zmienia się na ciemnoczerwony (taką krew nazywamy żylną). Hemoglobina zbudowana jest z dwóch par podjednostek białkowych. Każda z podjednostek zawiera cząsteczkę hemu (grupa prostetyczna), w której centralnie znajduje się cząsteczka żelaza, dzięki której możliwe jest przenoszenie cząsteczki tlenu. Hem odpowiedzialny jest za czerwony kolor krwi. Dzięki czterem podjednostkom jedna cząsteczka hemoglobiny może przenieść od 1 do 4 cząsteczek tlenu.

W zależności od rodzaju podjednostek możemy wyróżnić kilka rodzajów hemoglobiny. Są to:

  • HbA (HbA1) (2α2β) – prawidłowa hemoglobina u dorosłych;
  • HbA2 (2α2δ) – prawidłowa hemoglobina u dorosłych, jej ilość to około 1,5 proc. – 3 proc. całkowitej hemoglobiny;
  • HbF (2α2γ) – hemoglobina płodowa, po urodzeniu jest zastępowana normalna hemoglobiną, ponieważ słabiej uwalnia tlen w tkankach przy wyższym ciśnieniu parcjalnym tlenu; w życiu płodowym jest bardzo ważna, ponieważ ma większe powinowactwo do tlenu niż zwykła hemoglobina HbA, odpowiedzialna jest za pobranie tlenu z krwi matki, przeniesienie go przez łożysko i uwolnienie w tkankach płodu; u dorosłych może występować w niewielkiej ilości - do 2 proc. całkowitej hemoglobiny.

2. Hemoglobina - badanie i normy

Badanie poziomu hemoglobiny wykonuje się podczas badania krwi. Jest to podstawowe badanie diagnostyczne większości chorób. Krew może być pobrana z opuszki palca lub z żyły łokciowej, po wcześniejszym zdezynfekowaniu palca.

Stężenie hemoglobiny we krwi jest zależne od wieku, płci i szeregu różnych czynników. Dawniej istniało wiele metod określenia stężenia hemoglobiny. Obecnie, zgodnie z zaleceniem Międzynarodowego Komitetu Standaryzacji w Hematologii, powszechna jest metoda cyjanomethemoglobinowa, która stosowana może być jako metoda manualna. Wzrost stężenia hemoglobiny u dorosłych, zdrowych ludzi może być w sposób przybliżony wyliczany z wartości hematokrytu. Czasami oznaczana jest hemoglobina glikowana HbA1c, pomocna w ocenie występowania cukrzycy. Badanie poziomu hemoglobiny glikowanej pozwala na stwierdzenie, czy cukrzyca jest prawidłowo leczona. Wysoki poziom hemoglobiny glikowanej oznacza, że mogą pojawić się powikłania cukrzycy.

W przypadku hemoglobiny normy ilościowe we krwi dla dorosłego człowieka wynoszą około 11,0 - 17,5 g/dl, jednak ze względu na różne metody pomiarowe każde laboratorium analityczne ustala własne normy hemoglobiny. Należy zauważyć, iż fizyczne stężenie hemoglobiny u mężczyzn jest wyższe niż u kobiet.

Normy hemoglobiny:

  • kobiety: 11,5 – 16,0 g/dl (7,2 – 10,0 mmol/l);
  • mężczyźni: 12,5 – 18,0 g/dl (7,8 – 11,3 mmol/l);
  • noworodki: 14,2 – 19,6 g/dl (8,8 – 12,2 mmol/l).

Niska hemoglobina, a więc obniżony poziom hemoglobiny jest na ogół spowodowany niedokrwistością i stanami przemęczenia organizmu. Objawy związane z niską hemoglobiną to zmęczenie, zawroty głowy, gorszy nastrój i koncentracja. Należy jednak pamiętać, że niska hemoglobina w okresie ciąży jest prawidłowa. O niskim poziomie hemoglobiny świadczy również blady odcień skóry, omdlenia oraz szybsze bicie serca. Z niskim poziomem hemoglobiny wiąże się również zaburzenia miesiączkowania i obniżone libido.

Gdy wynik morfologii pokaże niski poziom hemoglobiny, nie zawsze oznacza, że organizm zmaga się z chorobą. Niską hemoglobinę będą miały np. kobiety w czasie okresu. Przyczyny niskiego poziomu hemoglobiny to również niedobory np. witaminy B12, żelaza albo kwasu foliowego. Ponadto niski poziom hemoglobiny to cecha osób przewlekle chorych. Podobnie osoby, które mają chore nerki, również mają niski poziom hemoglobiny. Z nikim poziomem hemoglobiny wiążą się również zaburzenia pracy szpiku kostnego.

Wysoka hemoglobina, tj. zwiększony poziom hemoglobiny zaś obserwuje się w nadkrwistości i w zaburzeniach gospodarki wodno-elektrolitowej.

spis treści
rozwiń
Następny artykuł: Hematokryt

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!