Widmo boreliozy nas paraliżuje? Eksperci tłumaczą, dlaczego się boimy kleszczy i czy mamy ku temu powody

Trudno podejrzewać, że ktokolwiek mógłby żywić ciepłe uczucia dla tych małych pajęczaków. Atakują znienacka, żywią się krwią ssaków, a dodatkowo mogą przenosić wiele groźnych chorób, wśród których jest osławiona borelioza. W przeciwieństwie do pająków, które także bywają obiektem niechęci, obecności kleszczy w ekosystemie nie sposób wytłumaczyć na korzyść krwiopijców.

Ale dlaczego się ich boimy i to tak bardzo? Zdaniem psychologa można to wytłumaczyć atawizmem, czyli ujawnieniem się u potomków tych cech, a nawet instynktów, które były nieodzowne dla naszych przodków.

Dr Beata Rajba, psycholog z Dolnośląskiej Szkoły Wyższej, uważa, że strach przed kleszczami jest "lękową reakcją obronną zapisaną w naszych genach" przed owadami, które np. były jadowite i mogły zagrażać nawet życiu naszych przodków. Jednak to niejedyny powód naszego strachu.

- Po części jest to reakcja wyuczona – od najmłodszych lat słyszymy, że kleszcze są groźne, że zarażają strasznymi chorobami i piją naszą krew. To działa na wyobraźnię. Badanie zrealizowane w ramach kampanii szczepień w 2019 r. wykazało, że 78 proc. Polaków obawia się kleszczy – przyznaje w rozmowie z WP abcZdrowie ekspertka.

Czego się boimy? Raport "Co Polacy wiedzą o kleszczach i odkleszczowym zapaleniu mózgu (KZM)" pokazuje, że aż 94 proc. ankietowanych boi się chorób przenoszonych przez te pajęczaki.

Warto zwrócić uwagę także na to, że lęk podsycają w nas komunikaty pojawiające się w niekiedy w sieci – o tym, że borelioza jest chorobą nieuleczalną, że medycyna konwencjonalna sobie z nią nie radzi, a szereg schorzeń, jakie nam zagrażają, może być spuścizną po mającym miejsce lata wcześniejszym ukąszeniu.

Jak odróżnić atawizm lub naturalne, zdroworozsądkowe obawy przed kleszczem od fobii?

Zdrowy rozsądek, w "optymistycznym wariancie", jak przyznaje dr Rajba, zakłada, że obawa przed kleszczami wymusi na nas szereg posunięć.

- Używamy sprayów na kleszcze, zmieniamy odzież po wyjściu do lasu i dokładnie się oglądamy, czy aby jakiś mały krwiopijca na nas nie żeruje. Rozważamy też szczepienie na odkleszczowe zapalenie mózgu, bo to choroba może nieczęsta, ale za to bywa śmiertelna – mówi ekspertka i tłumaczy, że to działania racjonalne i wystarczające. Czasem jednak, jak podkreśla, "katastrofizujemy".

- W zeszłym roku często dostawałam od znajomych, którzy wiedzieli, że moja matka jest lekarzem, zapytania, czy znam jakiegoś chirurga specjalizującego się w wyciąganiu kleszczy. Znajoma spędziła z dzieckiem 20 godzin na SOR. Zapytana, czego się bała, stwierdziła, że nie wie, ale chyba tego, że dziecko zacznie krwawić i sytuacja będzie nie do opanowania – opowiada ekspertka.

Trzeba zaznaczyć, że jeżeli mamy jakiekolwiek wątpliwości, co do tego, jak usunąć pajęczaka, warto udać się po pomoc medyczną do przychodni świadczącej podstawową opiekę zdrowotną lub ambulatorium nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej.

Zwraca na to uwagę lek. Izabela Fengler, pediatra z Centrum Medycznego Damiana, członek Okręgowej Izby Lekarskiej w Warszawie.

- Każda pielęgniarka w gabinecie zabiegowym może usunąć kleszcza, to nie musi być lekarz. W naszej przychodni zwyczajowo zajmują się tym właśnie pielęgniarki - mówi w rozmowie z WP abcZdrowie ekspertka.

Dr Fengler przyznaje, że w przypadku gdy kleszcz jest mały albo brak nam doświadczenia w usuwaniu pajęczaka, warto wstrzymać się z samodzielnym usuwaniem go.

- Pamiętajmy, że gwałtowne czy nieumiejętne wyrwanie kleszcza może spowodować, że ślina pajęczaka ze wszystkim patogenami – bakteriami, pierwotniakami – może przedostać się do naszego krwiobiegu. To z kolei może doprowadzić do zakażenia - ostrzega ekspertka.

Lekarka podkreśla, że borelioza, ale także kleszczowe zapalenie mózgu to poważne choroby, których nie należy bagatelizować, mimo że potencjalnie nie występują często.

- Borelioza to bardzo ciężka choroba, a co więcej, czasem nawet nieuleczalna. Niektóre jej postaci sprawiają, że choroba staje się długotrwała, przewlekła, z zaostrzeniami, z trudem poddająca się leczeniu. Nie bagatelizujmy jej - alarmuje dr Fengler i przypomina, by w przypadku ukąszenia pajęczaka zachować czujność. Rumień, złe samopoczucie, bóle mięśniowe czy gorączka to niektóre z dolegliwości, które mogą wskazywać na konieczność wizyty u lekarza.

Strach przed kleszczami jest zatem naturalny, a nawet więcej - potrzebny, abyśmy właściwie reagowali na zagrożenie. Czasami jednak jest na wyrost i przybiera postać fobii.

Nieracjonalny, silny lęk, który nas paraliżuje i zmusza do pozostania w domu, czasami bywa jednak nie do przezwyciężenia. W takim wypadku można mówić o akarofobii (łac. Acari - roztocza), potocznie zwanej po prostu kleszczofobią.

- Jeśli natomiast lęk staje się przyczyną rezygnacji z wycieczki albo sprawia, że zaczynamy tracić dziesiątki tysięcy złotych na dziwne, nieuznawane w świecie medycznym badania i porady, bo każdą dolegliwość przypisujemy rzekomej boreliozie, diagnozą powinna być fobia – tłumaczy dr Rajba.

Fobia to zaburzenie nerwicowe objawiające się silnym i nieuzasadnionym lękiem przed jakimiś przedmiotami, zjawiskami czy sytuacjami, które wymuszają na chorym określone zachowania. W tej sytuacji np. utrudniające mu funkcjonowanie poza bezpieczną przestrzenią domu. Podobnie jak inne fobie – np. znana niemal każdemu arachnofobia, czyli strach przed pająkami, również kleszczofobia może być z powodzeniem leczona.

Masz newsa, zdjęcie lub filmik? Prześlij nam przez dziejesie.wp.pl