Wytrzeszcz - objawy, rozpoznanie, leczenie

Najbardziej widoczną oznaką wytrzeszczu są napęczniałe lub wystające gałki oczne. Jeśli pacjent cierpi na chorobę Gravesa-Basedowa, a więc pierwotną nadczynność tarczycy, wytrzeszcz rozwija się, ponieważ tkanka w oku jest obrzęknięta, a liczba komórek wzrasta. W rezultacie oczy stają się większe i niemal wystają z orbit. Ma to związek z faktem, że oczodoły nie są elastyczne i nie mogą poszerzyć się, by zmieściła się w nich powiększona gałka oczna. W miarę jak gałka wysuwa się do przodu, powieki cofają się, przez co pacjent ma stale wytrzeszczone oczy i większą niż normalnie powierzchnię białek. Choroba Gravesa jest najczęstszą przyczyną wytrzeszczu. Do jej symptomów należą także:

• ból oczu,
• wysuszona śluzówka oczu,
• podrażnienie oczu,
• nadwrażliwość na światło,
• łzawienie i wydzielina z oczu,
• podwójne widzenie spowodowane osłabieniem mięśni oczu,
• postępująca ślepota (jeśli ma miejsce kompresja nerwu optycznego),
• trudności z poruszaniem oczami.

Nie należy lekceważyć powyższych objawów. Jeśli w jednym oku lub obydwu pojawi się wytrzeszcz, konieczna jest wizyta u okulisty.

Znaczny wytrzeszcz – nazywany wytrzeszczem złośliwym – uniemożliwia zamykanie powiek i prowadzi do niedostatecznego nawilżania rogówki i sprzyja powstawaniu owrzodzeń. U niektórych pacjentów na skutek kompresji nerwu optycznego lub tętnicy ocznej dochodzi do pogorszenia wzroku, a nawet jego utraty. Osoby z wytrzeszczem są także bardziej narażone na zapalenie spojówek.

W większości przypadków wytrzeszcz jest łatwo zdiagnozować nawet bez zlecania jakichkolwiek badań. Jednak ze względu na fakt, że wytrzeszcz jest zwykle oznaką innej choroby, konieczne jest jej ustalenie. W tym celu wykonuje się następujące badania:

• badanie krwi – pomaga ocenić funkcjonowanie gruczołu tarczycy,
• badanie oczu, które służy zmierzeniu stopnia wytrzeszczu poprzez określenie, w jakim stopniu pacjent jest w stanie poruszać oczyma (osoby z wytrzeszczem oczu mogą patrzeć do góry bez poruszania brwiami),
• obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego lub tomografia komputerowa – badania te wykrywają guza i inne nieprawidłowości w oczach i wokół nich.

Ze względu na fakt, że wytrzeszcz ma tendencję do postępowania, konieczne jest podjęcie leczenia. Konkretne kroki są uwarunkowane między innymi przyczyną wystąpienia tej dolegliwości. Nie bez znaczenia są także wiek pacjenta oraz ogólny stan zdrowia. Jeśli na pojawienie się wytrzeszczu mają wpływ zaburzenia w funkcjonowaniu tarczycy, należy rozpocząć jej leczenie. Stosowane obecnie metody zwalczania dolegliwości tego typu są zazwyczaj skuteczne, a wygląd oczu wraca do normy. Leczenie jest dużo bardziej efektywne, jeśli jest rozpoczęte wkrótce po wystąpieniu wytrzeszczu. Niekiedy konieczne jest przeprowadzenie operacji, na przykład gdy istnieje problem z łącznością pomiędzy tętnicami i żyłkami w oczach. Zabieg chirurgiczny jest niezbędny również u pacjentów z guzem mózgu. Doraźne sposoby na ulżenie pacjentom z wytrzeszczem polegają na zakraplaniu kropli do oczu (nawilżają gałki oczne), noszeniu okularów przeciwsłonecznych oraz stosowaniu kortykosteroidów (zmniejszają obrzęk i stan zapalny).

Źródła

1. Osiąganie eutyreozy u pacjentów z chorobą Gravesa-Basedowa
2. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
3. Kański J.J. Diagnostyka kliniczna w okulistyce, Urban & Partner, Wrocław 2008, ISBN 978-83-60290-84-2
4. Izdebska J. (red.), OKULISTYKA Podręcznik dla studentów, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-60290-15-6