Dieta w chorobach tarczycy

Weryfikacja merytoryczna:

Mgr Aneta Kościołek - dietetyk, biotechnolog, specjalista ds. zdrowia publicznego. Doktorantka Śląskiego Uniwersytetu Medycznego.

Zaburzenia pracy tarczycy leczy się głównie farmakologicznie, jednakże zastosowanie odpowiedniej diety wspomaga proces leczenia. Dieta w chorobach tarczycy to tak zwana dieta tarczycowa. Ma ona na celu przede wszystkim zapobieganie niedoborom ważnych składników odżywczych oraz mineralnych. Do prawidłowego funkcjonowania tarczycy niezbędny jest jod, który można znaleźć w morskich rybach. Aby dieta w chorobach tarczycy skutecznie wspomagała proces leczenia niedoczynności lub nadczynności, musi się w niej znaleźć odpowiednia ilość białka. Właściwe odżywianie w przypadku osób z zaburzeniami tarczycy polega także na niespożywaniu produktów wysokokalorycznych, które przyczyniają się do wystąpienia otyłości.

Leczenie niedoczynności tarczycy

Kiedy w organizmie występuje niedobór hormonów tarczycy, stan ten określa się mianem niedoczynności tarczycy. W organizmie następuje spowolnienie przemiany materii, która prowadzi najpierw do nadwagi, a z czasem staje się przyczyną otyłości. Pojawiają się również charakterystyczne objawy niedoczynności tarczycy: ospałość, apatia, nadmierne pocenie się. Niedoczynność tarczycy leczy się, podając doustnie preparaty hormonów tarczycy. Dodatkowo stosuje się także preparaty jodu, które pomagają usunąć tzw. wole i zapobiegają jego ponownemu powstawaniu. Bardzo ważna w leczeniu tego schorzenia jest optymalna dieta. Nie może bowiem w niej zabraknąć przede wszystkim ryb morskich, które są zarówno źródłem jodu, jak i pełnowartościowego białka. Ponadto należy spożywać chude mięso drobiowe (kurczak, indyk), a także chudy nabiał i napoje mleczne (maślanka, jogurt naturalny). W diecie nie powinno zabraknąć składników mineralnych, których niedobór zaburza prawidłowe funkcjonowanie organizmu, czyli żelaza, magnezu, selenu, potasu i cynku. Przy niedoborach selenu i żelaza może wystąpić nieprawidłowa przemiana hormonów do ich aktywnych form.

Dieta przy niedoczynności tarczycy

Osoba, która cierpi z powodu niedoczynności tarczycy, powinna zwrócić szczególną uwagę na zdrową dietę. Jedząc poszczególne produkty, może pomóc swojemu organizmowi w walce z chorobą lub mu zaszkodzić. Przy niedoczynności tarczycy, z dietą powinny być dostarczane w odpowiednich ilościach jod oraz białko.

• Jod – bierze udział w produkcji tyroksyny i trójjodotyroniny, a więc hormonów tarczycy. Wpływają one na metabolizm, a także na rozwój i wzrost ustroju. Najlepszym źródłem jodu są ryby morskie i owoce morza. Warto więc nauczyć się je przyrządzać. Jod można także znaleźć w owocach, warzywach, produktach zbożowych i mlecznych, jednak tu jego zawartość jest bardzo niska. Zależy bowiem od wielu czynników, chociażby hodowli czy miejsca uprawy roślin. Aby zapobiec niedoborom jodu, dodaje się go do soli kuchennej i pasz dla zwierząt. Czasem ilość jodu dostarczana w pożywieniu nie jest jednak wystarczająca. Wtedy konieczne są suplementy diety.
• Białko – dieta na niedoczynność tarczycy powinna być pełna białka. Dziennie, chorzy powinni dostarczać organizmowi 80-100 g tego cennego składnika. Białko przyspiesza przemiany metaboliczne oraz stymuluje produkcję hormonu wzrostu, który jest odpowiedzialny za spalanie tkanki tłuszczowej. Nie wolno jednak zapominać, że przy takiej ilości białka konieczne jest zadbanie o prawidłowe funkcjonowanie nerek. Należy wypijać przynajmniej 1,5 litra wody dziennie.

Chorzy, którzy cierpią z powodu niedoczynności tarczycy, powinni wystrzegać się wszystkich pokarmów, które ograniczają przyswajanie jodu. Należą do nich:

• brukselka,
• kalafior,
• kapusta,
• soja,
• rzepa,
• brukiew.

Nie wolno jeść tych warzyw przede wszystkim na surowo. Gotując je, zmniejszamy zawartość niekorzystnych substancji o 30 procent. Przy niedoczynności tarczycy trzeba także unikać gorczycy oraz orzeszków ziemnych.

Dieta przy nadczynności tarczycy

Przyczyną nadczynności tarczycy jest nadmierny rozrost tego gruczołu, który prowadzi do nadmiernej produkcji hormonów. Pojawiają się wówczas następujące objawy: nadpobudliwość, utrata masy ciała, arytmie, obrzęki, drżenie rąk, biegunki. U osób z nadczynnością tarczycy obserwuje się zwiększone zużycie tlenu oraz większą przemianę białek, tłuszczów i węglowodanów. Leczenie farmakologiczne uzupełnia się odpowiednią dietą. Polega ona na dostarczeniu większych ilości energii, witamin, białka i składników mineralnych. Jak należy się odżywiać przy nadczynności tarczycy?

• Niezwykle istotne jest spożywanie dużych ilości białka. Przyjmuje się, że dzienna dawka powinna wynosić od 1,5 do 2 g białka na kilogram masy ciała. Najlepszym źródłem pełnowartościowego białka jest nabiał, ryby i chude mięso.
• Dieta powinna być dość odżywcza, co oznacza, że niewskazane są kalorie pochodzące ze słodyczy i słonych przekąsek. Pomiędzy głównymi posiłkami lepiej jest sięgnąć po pełnowartościowe desery i przekąski, na przykład koktajle mleczne, budynie i sałatki owocowe.
• Warto spożywać 5-6 mniejszych posiłków dziennie zamiast trzech obfitych.
• Przy nadczynności tarczycy dieta powinna być jak najbardziej urozmaicona, by nie dopuścić do wystąpienia niedoborów składników odżywczych. Dla właściwego funkcjonowania tarczycy niezwykle istotna jest witamina A. Można ją znaleźć w produktach mlecznych, rybach, jajach oraz w tranie. Do diety warto włączyć także produkty pochodzenia roślinnego bogate w prowitaminę A, czyli marchew, pomidory, pomarańczową paprykę, brzoskwinie i morele.
• Należy zrezygnować z mocnej herbaty i kawy, które wpływają pobudzająco na układ nerwowy i pracę serca. Niewskazane są także napoje gazowane z kofeiną, na przykład coca-cola.
• Warto zadbać o to, by każdy posiłek zawierał witaminy oraz składniki mineralne. Oprócz witaminy A ważna jest witamina C i B1. Wśród składników mineralnych szczególnie istotny jest wapń, który znajduje się w mleku i jego przetworach.
• Dania powinny być lekkostrawne. Zaleca się rezygnację ze smażenia na rzecz gotowania na parze, pieczenia i duszenia bez obsmażania.
• Warto ograniczyć ilość spożywanego tłuszczu. Lepszym wyborem będą oleje roślinne.

Właściwa dieta jest sprzymierzeńcem chorego zarówno przy niedoczynności, jak i nadczynności tarczycy. Zastosowanie się do wytycznych dotyczących właściwego odżywiania się przy chorobach tarczycy nie jest skomplikowane, a potencjalne korzyści dla zdrowia są warte wszelkich żywieniowych wyrzeczeń.