Nadciśnienie wrotne

Nadciśnienie wrotne to wzrost ciśnienia w układzie wrotnym powyżej 10 mmHg (wynosi ono przeważnie 20-30 mmHg). 
Żyła wrotna to naczynie krwionośne, za pośrednictwem którego krew z jelit dostaje się do wątroby. Krążenie wrotne jest istotne z punktu widzenia metabolizmu całego ustroju. Wątroba zapewnia nie tylko odpowiednie przekształcanie większości substancji odżywczych, ale również neutralizuje substancje szkodliwe, toksyczne.

Przyczyny i skutki nadciśnienia wrotnego

Prawidłowe ciśnienie krwi w układzie wrotnym wynosi 5-10 mmHg. W ciągu minuty przez wątrobę przepływa od 1000 do 1500 ml krwi, z czego 2/3 pochodzi z żyły wrotnej, a pozostała cześć – z tętnicy wątrobowej. Nadciśnienie wrotne powstaje wskutek zastoju i wzrostu oporu dla przepływającej przez układ wrotny krwi.

Najczęstszą przyczyną nadciśnienia wrotnego jest marskość wątroby na tle zapalnym (wirusowe zapalenie wątroby), alkoholowym lub związanym z chorobami ogólnoustrojowymi. Schorzenie może być wywołane przez zakrzepicę żyły wrotnej lub zakrzepicę żyły śledzionowej, a także może być konsekwencją cukrzycy brunatnej lub brązowej. Inną przyczyną nadciśnienia wrotnego jest zakrzepica żyły krezkowej, czyli żyły jamy brzusznej. Nadciśnienie wrotne może także pojawić się wskutek chorób serca, które utrudniają przepływ krwi z żyły głównej. Również zakrzepica żył wątrobowych może spowodować nadciśnienie wrotne. Kolejną przyczyną nadciśnienia wrotnego mogą być choroby nowotworowe. Nowotwór może bowiem powodować nacisk na żyłę.

Nadciśnienie wrotne to sytuacja, w której patologie miąższu wątroby uniemożliwiają prawidłowy przepływ krwi. Przyczyną nadciśnienia jest także nieprawidłowo funkcjonująca żyła wrotna. Nadciśnienie wrotne powoduje rozwój krążenia obocznego – większa objętość krwi płynie między innymi przez żyły przełykowe i żołądkowe. Może to doprowadzić do powstania żylaków przełyku i groźnych dla życia krwawień z górnego odcinka przewodu pokarmowego. 

Inną konsekwencją nadciśnienia wrotnego, wynikającą z ominięcia etapu detoksykacji składników krwi w wątrobie, jest wystąpienie encefalopatii wątrobowej. Objawy wynikają z toksycznego uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego w wyniku toksyn znajdujących się we krwi. Choroba może objawiać się pod postacią obrzęków oraz przekrwień błony żołądka, niekiedy także współwystępuje z żółtaczką czy wodobrzuszem. Przy nadciśnieniu wrotnym śledziona ulega powiększeniu, dochodzi do spadku poziomu leukocytów oraz trombocytów we krwi, a żyły unaczyniające skórę brzucha ulegają poszerzeniu.

Diagnostyka nadciśnienia wrotnego

Choremu, który zgłasza się do lekarza z niepokojącymi objawami, najpierw wykonuje się podstawowe badania laboratoryjne, w których bada się układ krzepnięcia krwi. Dodatkowo zleca się wykonanie zdjęcia RTG przełyku oraz USG brzucha.
 W diagnostyce schorzenia przeprowadza się również angiografię i badania endoskopowe. Wskazane jest także wykonanie tomografii komputerowej i rezonansu magnetycznego.

Leczenie nadciśnienia wrotnego polega przede wszystkim na zwalczaniu jego przyczyn. Chorzy stosują środki zapobiegające krwotokom przełyku. Ponadto konieczne jest zwalczenie encelopatii wątrobowej. Niekiedy konieczny jest przeszczep wątroby lub endoskopowe leczenie żylaków przełyku. Pacjentom z wodobrzuszem zaleca się zmniejszenie przyjmowania płynów oraz unikanie stosowania soli do doprawiania potraw. W przypadku osób, które mają obniżoną krzepliwość krwi, podaje się mrożone osocze. Chorym podaje się także leki zwężające naczynia krwionośne, co prowadzi u nich do obniżenia ciśnienia.