Ankyloza - przyczyny, objawy, leczenie

Ankyloza to zesztywnienie stawu w określonej pozycji. Może objąć część włóknistą, wówczas mówi się o zesztywnieniu częściowym. Jeśli pojawi się w obrębie kostnym, wtedy mamy do czynienia z zesztywnieniem całkowitym. Taki stan znacznie ogranicza ruchomość stawu, prowadząc do poważnych utrudnień w codziennym poruszaniu się i prawidłowym funkcjonowaniu.

Jeśli ankyloza obejmie dany staw, jest to proces nieodwracalny. Dlatego tak ważna jest odpowiednia profilaktyka. Ankyloza obejmuje najczęściej stawy:

• biodrowe i krzyżowo-biodrowe
• barkowe
• łokciowe
• skokowe
• (rzadko) skroniowo-żuchwowe

Zmiany mogą objąć także kręgosłup, w szczególności trzony poszczególnych kręgów.

Powodem pojawienia się ankylozy są zwykle schorzenia układu kostno-mięśniowego. Może być także następstwem długotrwałego pozostawania w pozycji leżącej (np. na skutek jakiejś choroby) lub być powikłaniem po zabiegach operacyjnych.

Najczęściej ankyloza powstaje jako konsekwencja reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS). Bardzo często pojawia się także wskutek przebytych urazów, szczególnie niedokładnie wyleczonych. Ryzyko zwiększają też nawracające mikrourazy, które zdarzają się przede wszystkim u sportowców i osób wykonujących intensywną aktywność fizyczną.

Istnieje także związek między czynnikami genetycznymi a ryzykiem rozwoju ankylozy. Przede wszystkim chodzi o wrodzone lub rozwojowe anomalie w obrębie układu kostno-stawowego. Także stwierdzona nadaktywność osteoblastów może być przyczyną pojawienia się owego schorzenia.

W rzadkich przypadkach przyczyną ankylozy mogą być tzw. zakażenia wewnątrzczaszkowe, szczególnie związane z ropniem i gronkowcem.

Ankyloza wiąże się ze stanem zapalnym, który rozwija się w obrębie zaatakowanego stawu. Na skutek tego chory może dostrzegać obrzęki w okolicy objętej schorzeniem. Towarzyszy temu także ból, zaczerwienienie i poczucie ciepła. Stan zapalny i towarzyszące mu dolegliwości bólowe znacznie ograniczają ruchomość stawu, co powinno być pierwszym sygnałem alarmowym, skłaniającym do wizyty u lekarza.

Z czasem dochodzi do przykurczu, aż w końcu do zaniku mięśni. Włókniste tkanki zaczynają twardnieć i ulegać kostnieniu, co prowadzi do całkowitego zesztywnienia stawu.

Podstawową metodą diagnostyczną jest wykonanie zdjęcia RTG miejsca, w obrębie którego pojawiło się zesztywnienie i problemy z poruszaniem. Badanie to może pokazać wszelkie deformacje stawów oraz ewentualne szczeliny związane z ankylozą.

W zależności od wyniku badania dobiera się odpowiednie leczenie. Jeśli ankyloza jest dopiero na wstępnym etapie rozwoju, szanse na powrót do pełnej lub niemal pełnej sprawności jest największe.

Leczenie obejmuje farmakoterapię oraz fizjoterapię. Pacjentowi podaje się niesteroidowe leki przeciwzapalne, żeby złagodzić ból oraz specjalne zastrzyki dostawowe. Jeśli leczenie nie przynosi oczekiwanych skutków, a choroba postępuje bardzo szybko, kobieczna może być operacja.

Fizjoterapia i rehabilitacja

Wizyty na specjalistycznych zabiegach rehabilitacyjnych i fizjoterapeutycznych są kluczową kwestią w przypadku leczenia ankylozy. Pomagają zachować względną sprawność ruchową i zatrzymać proces degeneracji stawów.

Ćwiczenia wykonywane wraz ze specjalistą są bezpieczne i dostosowane do możliwości każdego z pacjentów. Rehabilitacja pozwala zachować ruchomość stawu na dłużej i zahamować powstawanie kolejnych deformacji.

Dodatkowo rehabilitacja i fizjoterapia mogą być wspomagane takimi zabiegami, jak:

• laseroterapia
• leczenie poprzez ultradźwięki
• jonoforeza
• okłady parafinowe, które zmiękczają tkanki i zapobiegają kostnieniu

Dzięki kompleksowej fizjoterapii i rehabilitacji sprawność ruchowa może być nawet całkowicie przywrócona, a pacjent może normalnie funkcjonować przez wiele długich lat.