Witamina PP (niacyna, witamina B3)

Witamina PP, zwana kwasem nikotynowym, niacyną lub witaminą B3, pełni zróżnicowaną rolę w organizmie. Jej niedobory powodują pelagrę. W dużych dawkach (powyżej 1 g/dobę) niacyna jest stosowana w leczeniu miażdżycy.

Spis treści:
  1. 1. Rola witaminy PP
  2. 2. Zapotrzebowanie na witaminę PP
  3. 3. Nadmiar witaminy B3
  4. 4. Niedobór witaminy B3
  5. 5. Niacyna w medycynie

1. Rola witaminy PP

Niacyna jest witaminą rozpuszczalną w wodzie. Stanowi substrat do syntezy koenzymów, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania komórek. Witamina PP warunkuje prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, uczestniczy w syntezie hormonów steroidowych (estrogeny, progesteron, testosteron, hydrokortyzol) oraz hormonów tarczycy – tyroksyny, i trzustki – insuliny. Niacyna należy do najbardziej trwałych witamin, jest bowiem mało wrażliwa na wysoką temperaturę oraz działanie tlenu i promieni UV. Głównym źródłem niacyny jest mięso, ryby, nasiona zbóż oraz roślin strączkowych, a także mleko, zielone liściaste warzywa (natka pietruszki, koperek, sałata, szpinak, szczaw). Niewielkie ilości witaminy PP znajdują się również w kawie i herbacie.

Zawartość niacyny w produktach żywnościowych w mg/100 g

ProduktStężenie niacynyProduktStężenie niacyny
Drożdże 40-50 Pomidory 0,6
Otręby pszenne 30-35 Cebula 0,7-1,8
Orzeszki ziemne 17,2 Mięso wieprzowe 0,8-8,8
Grzyby 4,6 Mięso cielęce 6,5-17
Ziemniaki 1,5 Mięso wołowe 7,6-8,4
Sery 1,2 Mięso drobiowe 4,7-14,7
Mleko 0,1 Ryby morskie 8,0

2. Zapotrzebowanie na witaminę PP

Zapotrzebowanie na witaminę PP wzrasta w czasie laktacji, u kobiet stosujących środki antykoncepcyjne, u chorych na raka oraz u osób z niedoborem białka.

Zapotrzebowanie na witaminę B3 waha się w zależności od płci i wieku danej osoby. Inne jest także zapotrzebowanie na tę witaminę dla kobiet w ciąży.

Dawki witaminy powinny wyglądać jak poniżej:

  • 6-10 mg na dzień dla dzieci w wieku 1-3 lat,
  • 8-16 mg na dzień dla dzieci w wieku 4-8 lat,
  • 14 mg na dzień dla kobiet,
  • 16 mg na dzień dla mężczyzn,
  • 17-18 mg na dzień dla kobiet w ciąży.

3. Nadmiar witaminy B3

Nadmiar witaminy B3 pojawia się przy przyjmowaniu powyżej 35 mg tej witaminy na dzień. Dzieje się tak zwykle w przypadku przyjmowania tej witaminy w tabletkach.

Objawy nadmiaru to witaminy PP:

4. Niedobór witaminy B3

Niedobór witaminy PP może być wynikiem niedożywienia, alkoholizmu i diety niezawierającej tej witaminy. Witamina B3 występuje w orzechach (ziemnych), migdałach, drożdżach, pomidorach, soi, ziarnach zbóż, mięsie (wołowinie, wątróbce, mięsie z kurczaka), rybach (tuńczyku, łososiu), kaszy gryczanej i otrębach. Naturalne występowanie witaminy w bardzo wielu produktach sprawia, że niedobór z przyczyn dietetycznych jest możliwy głównie u osób niedożywionych. W przypadku normalnej diety, niedobory witaminy B3 są bardzo rzadkie.

Nie zawsze jednak winne jest niedożywienie czy alkoholizm. Do przyczyn niedoboru tej witaminy zalicza się także długotrwałe stosowanie leków na gruźlicę. Choroby upośledzające wchłanianie z jelit i nerek, takie jak choroba Hartnupów, przyczyniają się do zbyt niskiego poziomu witaminy B3 w organizmie. Ponadto zaburzony metabolizm niacyny stwierdzany jest w wielu schorzeniach, na przykład schizofrenii, chorobie Hodkingsa, w hipercholesterolemi i depresji. Rakowiak, zwiększający produkcję serotoniny, również znacząco obniża poziom witaminy PP.

Początkowo niewielki niedobór witaminy PP wywołuje tylko spowolnienie metabolizmu, co skutkuje na przykład obniżeniem tolerancji na zimno. Niedobór witaminy PP (przeciwpelagrycznej, jak już zostało wspomniane) powoduje pojawienie się choroby o nazwie pelagra. Inaczej tę chorobę nazywa się rumieniem lombardzkim. Na świecie pelagra jest często spotykana w Indiach, Chinach oraz Afryce, gdzie głównym źródłem pożywienia jest kukurydza.

Do charakterystycznych objawów pelagry należą:

Pelagra w przypadku braku leczenia jest chorobą śmiertelną.

5. Niacyna w medycynie

W medycynie witamina PP jest stosowana w terapii zaburzeń metabolizmu lipidów oraz lipoprotein, które są główną przyczyną rozwoju miażdżycy. W dawkach powyżej 1 grama na dobę zwiększa we krwi poziom cholesterolu HDL oraz jednocześnie zmniejsza poziom triglicerydów oraz cholesterolu LDL.

Ponadto, w komórkach tłuszczowych witamina PP zwiększa wytwarzanie hormonu adiponektyny, który wykazuje działanie przeciwmiażdżycowe. W badaniach klinicznych dowiedziono również właściwości przeciwmigrenowe witaminy PP. Niacyna pomaga usunąć objawy migreny.

Jednakże przyjmowanie dużych dawek niacyny (>100 mg/dobę) wywołuje szereg objawów niepożądanych. Należą do nich: nagłe zaczerwienienie skóry twarzy, uczucie gorąca, mrowienie i swędzenie skóry twarzy, ramion i klatki piersiowej. Ponadto u niektórych osób występują dolegliwości żołądkowo-jelitowe, w tym nudności, wymioty, wzdęcia, biegunka, a także może wystąpić nasilenie choroby wrzodowej.

Porozmawiaj o tym na Forum Żywienie i fitness »
Lubię to!
0

Komentarze

Pytania do specjalistów

Artykuły Porady dietetyczne dla odchudzających się

Ile będziesz ważyć za cztery lata?
Porady dietetyczne dla odchudzających się Ile będziesz ważyć za cztery lata?

Jest rzeczą naturalną, że z wiekiem przybieramy na wadze. Co sprawia więc, że mając dwadzieścia lat, jesteśmy dużo szczuplejsi niż po czterdziestce? W trzech oddzielnych badaniach dotyczących diety i innych czynników związanych z wagą, badacze...

Jak się odchudzać?
Porady dietetyczne dla odchudzających się Jak się odchudzać?

Jak schudnąć? To pytanie zadaje sobie wiele osób. Kiedy myśl o wakacyjnym spacerze po plaży w bikini zaczyna cię przerażać, to znak, że już najwyższy czas zrzucić zbędne kilogramy. Nie łudź się jednak, jeśli planujesz urlop za tydzień. Niewiele uda...

Porady dietetyczne dla odchudzających się Co zrobić, żeby odchudzanie było skuteczne

Wciąż próbujemy różnych diet, ćwiczeń i kosmetyków wyszczuplających, pragnąc znaleźć właściwą metodę, która pozwoli nam na zrzucenie zbędnych kilogramów. Wiele osób jednak nie wie lub zapomina o tym, że skuteczne...

Porady dietetyczne dla odchudzających się Żywność light

Żywność light budzi w Polsce coraz większe zainteresowanie. Dzieje się tak, ponieważ jesteśmy coraz bardziej świadomi, jak sposób odżywiania wpływa na nasze zdrowie i prawidłową wagę ciała. Mimo to obserwujemy ciągły wzrost liczby ludzi otyłych w...

Porady dietetyczne dla odchudzających się 10 rad dla osób odchudzających się

Przejście na dietę zawsze jest trudną i wymagającą odpowiedniej motywacji decyzją. Najczęściej jest to spowodowane naszym sceptycznym podejściem, zdrowa żywność kojarzy nam się raczej z czymś nieprzyjemnym, niesmacznym, a ponadto kosztownym. Dlatego...

Jak chudnąć bez wysiłku?
Porady dietetyczne dla odchudzających się Jak chudnąć bez wysiłku?

Silna wola nie jest wcale tak niezbędna w skutecznym odchudzaniu, jak by się wydawało. Wystarczy wprowadzić proste zmiany w otoczeniu, aby jeść zdrowo bez zastanawiania się nad tym. Okazuje się bowiem, że nasze domy są pełne ukrytych pułapek żywieniowych.

Odchudzanie w biurze
Porady dietetyczne dla odchudzających się Odchudzanie w biurze

Często, czytając zasady różnych diet, można dojść do wniosku, że zostały one stworzone dla gospodyń domowych mogących poświęcić większość swojego czasu na przyrządzanie posiłków zgodnych z daną dietą. Co ma zrobić człowiek, który...

Jak poprawić przemianę materii?
Porady dietetyczne dla odchudzających się Jak poprawić przemianę materii?

Szybka przemiana materii pozwala nie rezygnować z jedzenia, a przy tym zachować szczupłą sylwetkę. Większość z nas stara się schudnąć za pomocą restrykcyjnych diet, zapominając, że podstawą odchudzania jest szybsza przemiana materii. Ograniczanie ilości...

Jak odchudzić brzuch?
Porady dietetyczne dla odchudzających się Jak odchudzić brzuch?

Dlaczego niektóre osoby mają tendencję do tycia na brzuchu, a inne nie? Wystający brzuch jest niewątpliwie mało estetyczny i często wpędza w kompleksy. Jednak poza brzydkim wyglądem i dyskomfortem duży brzuch może być również niebezpieczny...

Porady dietetyczne dla odchudzających się Diety na lato

Diety na lato są idealnym pomysłem na schudnięcie dla osób walczących z nadmiernymi kilogramami. Odchudzanie nie jest ani proste, ani przyjemne. Niektórym trudno zrezygnować z ulubionych przysmaków: soczystej karkóweczki,...

pokaż 10 następnych