Astma u dzieci - przyczyny, objawy, diagnostyka, zapobieganie, leczenie

spis treści
rozwiń

Astma u dzieci jest najczęściej występującą przewlekłą chorobą wieku dziecięcego, dotyczącą 15-20% dzieci. Na całym świecie w ostatnich 30 latach obserwuje się znamienny wzrost zachorowań na astmę. Najwyższe wskaźniki zachorowań obserwuje się w krajach rozwiniętych. Choroba ta w zasadniczy sposób zmienia jakość życia, a u dzieci jest powżną przyczyną absencji szkolnej. Co jeszcze warto wiedzieć o astmie u dzieci?

Astma (prezentacja edukacyjna)
Astma (prezentacja edukacyjna) [17 zdjęć]

Czym jest astma? Astma wiąże się z przewlekłym stanem zapalnym, obrzękiem i zwężeniem oskrzeli (dróg...

zobacz galerię

1. Astma u dzieci - przyczyny

Astma u dzieci jest przewlekłą chorobą zapalną dróg oddechowych, w której uczestniczy wiele komórek i substancji przez nie uwalnianych. Przewlekłe zapalenie jest przyczyną nadreaktywności oskrzeli, prowadzącej do nawracających epizodów świszczącego oddechu, duszności, ucisku w klatce piersiowej i kaszlu, występujących najczęściej w nocy lub nad ranem. Astma oskrzelowa u dzieci charakteryzuje się odwracalną obturacją dróg oddechowych oraz nadreaktywnością oskrzeli na różne czynniki swoiste (alergeny) - astma oskrzelowa atopowa - i nieswoiste (zimno, gorąco, wysiłek fizyczny, emocje) - astma oskrzelowa nieatopowa.

Zobacz film: "Polacy żyją aż 7 lat krócej niż Szwedzi"

Powstanie astmy oskrzelowej jest procesem złożonym. Astma oskrzelowa u dzieci jest najczęściej zaburzeniem alergicznym, zależnym od przeciwciał IgE. Przeciwciała te po połączeniu z cząsteczkami alergenów wywołują szereg reakcji immunologicznych i biochemicznych, prowadzących do wyzwolenia tzw. kaskady zapalnej. Istotne znaczenie w wywoływaniu i podtrzymywaniu stanu zapalnego mają eozynofile.

2. Astma u dzieci - co zwiększa ryzyko wystąpienia astmy u dziecka?

Do czynników ryzyka astmy u dzieci należą:

  • czynniki genetyczne;
  • atopia;
  • duża ekspozycja alergenowa;
  • płeć: w dzieciństwie częściej występuje u chłopców, różnica ta zanika około 10. roku życia, natomiast w okresie dojrzewania i późniejszym częściej astma rozwija się u dziewcząt;
  • zakażenia układu oddechowego, głównie wirusowe;
  • narażenie na dym tytoniowy;
  • zanieczyszczenie środowiska;
  • mała masa urodzeniowa.

3. Astma u dzieci - objawy

U dzieci objawy astmy zależą w dużej mierze od wieku i stanu zdrowia. Astma u dziecka małego może się manifestować w postaci przewlekle utrzymującego się kaszlu, okresowo występującego świszczącego oddechu, kaszlu i/lub duszności powysiłkowych. W tym okresie przebieg choroby może naśladować infekcję dróg oddechowych przebiegającą bez gorączki.

U dzieci starszych głównymi objawami astmy oskrzelowej są: napadowo występujący suchy kaszel, szczególnie w nocy, świszczący oddech, duszność, uczucie ucisku w klatce piersiowej. Objawy te wywoływane są przez: ekspozycję na alergen, wysiłek fizyczny, infekcję, stres.

W zaostrzeniach astmy u dzieci występują objawy, świadczące o ciężkości zaostrzenia: sinica, trudność w mówieniu, przyspieszenie czynności serca, wdechowe ustawienie klatki piersiowej, praca dodatkowych mięśni oddechowych, wciąganie międzyżebrzy, zaburzenia świadomości.

Ze względu na przebieg kliniczny oraz nasilenie objawów chorobowych, astmę u dzieci można podzielić na astmę oskrzelową sporadyczną, przewlekłą łagodną, przewlekłą umiarkowaną i przewlekłą ciężką. Ciężkość astmy u dzieci jest związana z nasileniem procesu zapalnego w drogach oddechowych.

4. Astma u dzieci - diagnostyka

Na postawienie rozpoznania astmy oskrzelowej pozwala przede wszystkim stwierdzenie typowych objawów tej choroby w wywiadzie i badaniu przedmiotowym. Następnym krokiem jest wykonanie badań czynnościowych układu oddechowego (spirometria, ocena szczytowego przepływu wydechowego, testy dymnamiczne), mających na celu potwierdzenie rozpoznania. Zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej zwykle wykazuje prawidłowy obraz płuc, może być jednak pomocne w wykluczeniu innych chorób. W diagnostyce astmy u dzieci pomocna może być także ocena całkowitego stężenia IgE i swoistych IgE w surowicy krwi, eozynofilia we krwi obwodowej i punktowe testy skórne. Te badania mają zastosowanie przy rozpoznawaniu atopowej astmy oskrzelowej.

5. Astma u dzieci - zapobieganie zaostrzeniom astmy (zapobieganie wtórne)

  • Zmniejszanie do minimum ekspozycji na alergeny;
  • Unikanie dymu tytoniowego;
  • Unikanie infekcji;
  • Unikanie zanieczyszczonego środowiska;
  • Unikanie czynników drażniących, takich jak: tlenek azotu, dwutlenek siarki, farby, lakiery;
  • Jak najdłuższe karmienie dziecka piersią;
  • Przy objawach choroby stosowanie wczesnego leczenia profilaktycznego.

6. Astma u dzieci - leczenie

Astma u dzieci może być skutecznie kontrolowana i leczona u większości chorych dzieci. Celem prawidłowego leczenia jest osiągnięcie maksymalnej poprawy stanu klinicznego przy zastosowaniu minimalnej ilości leków. Aby to osiągnąć, należy: ograniczyć lub całkowicie wyeliminować objawy przewlekłe choroby, zapobiegać zaostrzeniom, utrzymywać jak najlepszą czynność płuc, utrzymywać aktywność fizyczną dziecka, zmniejszyć lub wyeliminować konieczność używania krótkodziałających leków B2-adrenergicznych.

Ponieważ dzieci chorują głównie na astmę oskrzelową atopową, dlatego ważnym czynnikiem leczniczym jest wyeliminowanie szkodliwych alergenów wziewnych i pokarmowych. Leki stosowane w astmie mogą być podawane na różne sposoby: wziewnie, doustnie lub pozajelitowo. Optymalną forma leczenia jest podawanie leków wziewnych, ponieważ dostając się bezpośrednio do układu oddechowego, działają najszybciej i są skuteczne w małych dawkach.

Leki do inhalacji można podawać w różnego typu dozownikach: ciśnieniowych (MDI), proszkowych typu dysk lub turbuhaler oraz w nebulizatorach pneumatycznych. U dzieci ze względu na trudności z koordynacją wdechowo-ruchową oraz małą depozycją płucną aerozolu przydatne są przedłużacze objętościowe. Dzięki nim ogranicza się drażniące działanie freonu oraz zmniejsza depozycje leku w jamie ustnej, a zwiększa w drzewie oskrzelowym.

Leki profilaktyczne, przeciwzapalne stosowane w astmie, to: kromoglikany, kortykosterodiy wziewne, preparaty teofiliny, długo działające leki B2-adrenergiczne, leki antyleukotrienowe. Leki objawowe, znoszące skurcz oskrzeli, to: krótko działające leki B2-adrenergiczne, wziewne leki antycholinergiczne, krótkodziałające preparaty teofiliny.

W astmie u dzieci, tak jak i w innych chorobach alergicznych, można stosować immunoterapię swoistą (odczulanie). Ważnymi elementami leczenia astmy oskrzelowej są: fizykoterapia, umiarkowany wysiłek fizyczny. Istotną rolę odgrywa leczenie klimatyczno-senatoryjne.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!