Czynniki ryzyka astmy

Przyczyny astmy nadal pozostają niejasne, wiadomo jednak, że usposabiają do niej czynniki genetyczne. Astma występuje rodzinnie, jednak nie zidentyfikowano konkretnych, odpowiedzialnych za nią genów. Podejrzewa się, że dziedziczona jest raczej skłonność do astmy, a nie sama choroba. Dzieje się to na skutek otrzymania od rodziców kilku czy kilkunastu genów, które połączone ze sobą skutkują rozwojem objawów.

Atopia

Niektóre geny odpowiedzialne są za atopię, inne za obecną w astmie nadreaktywność oskrzeli. Czym jest atopia? To dziedziczna skłonność do nadmiernego wytwarzania białek odpornościowych, tzw. immunoglobulin typu E (IgE), które biorą udział w reakcjach alergicznych, w tym w rozwoju objawów astmy.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Czym jest ból?"

Nadreaktywność oskrzeli

Nadreaktywność oskrzeli oznacza ich nadmierną skłonność do kurczenia się pod wpływem niekorzystnych bodźców, jakimi mogą być np. zanieczyszczenia lub zimne powietrze. Osoby z atopią czy nadreaktywnością oskrzeli łatwiej zapadają na astmę. Poszukiwane są konkretne miejsca w ludzkim materiale genetycznym, w których zmiany skutkują rozwojem choroby alergicznej. Dużą uwagę naukowcy przykładają do chromosomu 5. Znajdują się tam geny odpowiedzialne za wytwarzanie wielu substancji chemicznych biorących udział w reakcji alergicznej. Oprócz tego badano pod tym kątem chromosomy 6, 11 i 14.

Uczulenie na roztocza

Mogą to być alergeny pochodzące z roztoczy kurzu domowego. Tylko niewielka część alergenu pochodzi z ciała tych pajęczaków, większość znajduje się w ich odchodach. Drugą grupą alergenówalergeny zawarte w sierści zwierząt domowych. Obecne są w ich ślinie, moczu, sierści i złuszczonym naskórku. Jednym z najsilniejszych jest alergen koci. Białko o silnych właściwościach alergizujących kot wydala w wydzielinie łojowej skóry i w moczu. Koty są częstą przyczyną objawów astmy. Niestety, alergeny te mogą być przenoszone również biernie, np. na odzieży. Skutkuje to objawami astmy u osoby, która miała styczność z właścicielem kota, a nie z samym zwierzakiem. Oprócz tego uczulać mogą alergeny grzybów pleśniowych i drożdżopodobnych.

Uczulenie na pyłki i dym tytoniowy

Największą rolę w uczulaniu mają pyłki roślin – drzew, traw, chwastów i grzybów.

Kiedy dziecko jest narażane na obecność dymu tytoniowego, w okresie życia w brzuchu mamy i w dzieciństwie wzrasta ryzyko, że zachoruje na chorobę układu oddechowego. Nienarażanie dziecka na wdychanie dymu tytoniowego redukuje to ryzyko – zmniejsza prawdopodobieństwo zachorowania na zapalenie oskrzeli z ich zwężeniem i pojawieniem się świszczącego oddechu.

Objawy astmy

Epizody astmy ustępują najczęściej pod wpływem leczenia. Mogą jednak nawracać w określonych sytuacjach, których należy starać się unikać lub przygotowywać do nich odpowiednio. Ważne jest usuwanie ze środowiska życia alergenów, na które jesteśmy uczuleni, obecnych zarówno w powietrzu atmosferycznym, jak i wewnątrz pomieszczeń. Drugim takim czynnikiem jest zanieczyszczenie środowiska naturalnego, którego jednak jeszcze trudniej uniknąć. Z tego powodu środowisko naturalnie czyste jest korzystniejsze do przebywania dla astmatyka. Wirusowe zakażenia układu oddechowego sprzyjają rozwojowi objawów astmy. Napady duszności pojawiają się po wysiłku fizycznym. Związane jest to z hiperwentylacją, czyli głębokim i intensywnym wentylowaniem tkanki płucnej.

Prawdopodobnie z tego powodu dochodzi do obrzęku błony śluzowej oskrzeli (czyli cienkiej warstwy komórek pokrywającej oskrzela od wewnątrz) i skurczu oskrzeli. Skutkuje to utrudnieniem w przepływie powietrza, które pojawia się zaraz po wysiłku i ustępuje w ciągu 30–45 minut. Nie jest jednak zalecane rezygnowanie z wysiłku fizycznego, ale rozgrzewka przed większym wysiłkiem. Zmiany pogody, często związane z oziębieniem powietrza czy zmianą jego wilgotności, również wpływają niekorzystnie na pojawienie się duszności. Niektóre dodatki do żywności, a w szczególności konserwanty, mogą również powodować skurcz oskrzeli i utrudnione oddychanie, oprócz tego wybrane grupy leków także wywołują tego typu objawy. Bardzo silne emocje przyczyniają się również do duszności i utrudnienia w oddychaniu. Po inhalacji dymu tytoniowego czy chemicznych środków drażniących, takich jak aerozole używane w gospodarstwie domowym czy opary farb, może także wystąpić napad astmy.

Astma aspirynowa

Rzadszą postacią astmy jest astma wywołana aspiryną. Charakteryzuje się występowaniem objawów astmatycznych w ciągu od kilkunastu minut do kilku godzin od przyjęcia aspiryny. Sanowi ona około 7–15% astmy u dorosłych. Mechanizm tej reakcji jest złożony. Najprawdopodobniej kwas acetylosalicylowy (czyli popularna aspiryna) hamując wytwarzanie jednego rodzaju substancji, zwiększa produkcję innych związków, których nadmierna ilość prowadzi do silnej reakcji alergicznej.

Oprócz astmy typowej można wyróżnić astmę zawodową. Jest ona powodowana czynnikami drażniącymi oskrzela, które znajdują się tylko w środowisku, gdzie dana osoba pracuje. Może to być np. piekarz uczulony na składniki mąki. Osoba taka najczęściej jest zmuszona do zmiany pracy, aby stan zdrowia się nie pogarszał.

Warto podkreślić, że nie wszystkie przypadki astmy spowodowane są nadmierną produkcją białek odpornościowych i stwierdzonym uczuleniem na konkretny alergen. U części osób mających objawy astmy testy alergiczne są prawidłowe, nie stwierdza się innych objawów alergicznych ani astmy w rodzinie. Astma taka jest rzadka u dzieci, pojawia się raczej w późniejszym wieku. Nazywana jest astmą wewnątrzpochodną, czyli niespowodowaną przez czynniki zewnętrzne – alergeny.

Lekarz Monika Kowalczyk, ponad rok temu

Bibliografia

  • Silva-Rodrigues A., Wahl R., Alergologia w praktyce, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2007, ISBN 978-83-7522-017-9
  • Rudzki E., Alergeny, Medycyna Praktyczna, Kraków 2008, ISBN 978-83-7430-157-2
  • Gromek I., Krzeski A., Rynologiczne aspekty astmy aspirynowej, Via Medica, Gdańsk 2007, ISBN 83-60945-43-8
  • Rapiejko P., Alergeny pyłku roślin, Medical Education, Warszawa 2008, ISBN 978-83-926656-0-1

Źródła zewnętrzne

Astma

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Czynniki ryzyka astmy
najnowsze pytania

Artykuły Czynniki ryzyka astmy
Profilaktyka astmy

Jak uniknąć ataku astmy?

oraz kaszel i świszczący oddech. W profilaktyce astmy ogromne znaczenie ma unikanie czynników drażniących. Osoba cierpiąca na astmę musi regularnie przyjmować (...) alergeny i substancje drażniące. Istnieją jednak pewne...

Wpływ astmy na życie

Astma i praca zawodowa

. Czynniki ryzyka astmy zawodowej Ryzyko wystąpienia astmy zawodowej zależy przede wszystkim od rodzaju substancji, na którą narażony (...) jest zapobieganie napadom astmy....

Czynniki ryzyka raka piersi

Rak piersi - czynniki ryzyka (WIDEO)

Rak piersi - czynniki ryzyka (WIDEO) Odtwórz wideo

Czynniki ryzyka w każdym schorzeniu, jak np. w raku piersi, dzieli się na modyfikowalne i niemodyfikowalnie. Do tych drugich zaliczamy wszystkie (...) jest zależna od rodzaju schorzenia, np. w raku płuca największe...

Wrzód dwunastnicy - przyczyny, czynniki ryzyka, objawy, leczenie

Wrzód żołądka - zdjęcia

Wrzód żołądka - zdjęcia

Gastroskopia to badanie, które może pomóc zdiagnozować wrzód żołądka.

Astma - charakterystyka, rodzaje, przyczyny, diagnostyka, leczenie

Przyczyny astmy

Przyczyny astmy

oddechu. Czynniki ryzyka astmy Podłoże rozwoju astmy jest złożone i zależy od wielu czynników. Należą do nich czynniki osobnicze i środowiskowe (...)...

Polip w nosie - czynniki ryzyka, rodzaje, objawy, rozpoznanie, leczenie

Jama nosowa - budowa

Jama nosowa - budowa

Kolor różowy - kość sitowia. Kolor niebieski - małżowina nosowa dolna.

Astma - charakterystyka, rodzaje, przyczyny, diagnostyka, leczenie

Astma (prezentacja edukacyjna)

Astma (prezentacja edukacyjna)

zależy głównie od tego, jak wiele czynników wywołuje symptomy choroby oraz jak wrażliwe są płuca. Do czynników zwiększających ryzyko wystąpienia astmy (...) , mogą stać się nadmiernie wrażliwe na alergie...

Leczenie astmy

Odczulanie w astmie (WIDEO)

Odczulanie w astmie (WIDEO) Odtwórz wideo

jednak nie potwierdzono. Profilaktyka wtórna - dotyczy astmy zawodowej, co w praktyce oznacza, że aby pozbyć się tej dolegliwości, należy przerwać (...) . W tym przypadku kontrolę ułatwia zmniejszenie narażenia na alergeny i czynniki...

Bąblowica - tasiemiec ludzki, czynniki ryzyka, objawy, diagnostyka, leczenie

Pasożyt bąblowca

Pasożyt bąblowca

Bąblowica to choroba wywoływana przez pasożyt tasiemca.