Leki wziewne w astmie

W ostatnim czasie możliwości leczenia wziewnego astmy oskrzelowej znacznie się rozszerzyły. Leki wziewne są stosowane zarówno w warunkach szpitalnych w leczeniu stanów nagłych, jak i w warunkach domowych do leczenia długotrwałego. Celem leczenia preparatami wziewnymi jest dostarczenie w krótkim czasie terapeutycznej dawki leku w postaci cząstek aerozolu. Poprzez inhalację substancji leczniczej dostaje się ona bezpośrednio do miejsca docelowego – oskrzeli. Jest to droga podawania zarówno leków przeciwzapalnych (kortykosteroidów) jak i leków rozszerzających oskrzela (beta-2 mimetyków).

1. Zalety leczenia wziewnego w astmie

Zaletą leczenia wziewnego jest fakt, iż dzięki bezpośredniemu aplikowaniu lekarstwa do oskrzeli, znacznie ogranicza się występowanie ogólnoustrojowych działań niepożądanych, co jest szczególnie istotne w przypadku glikokortykosteroidów. Metoda ta pozwala na uzyskanie odpowiednio wysokiego stężenia w miejscu, gdzie lek ma zadziałać (układ oddechowy). Ponadto niektóre leki mogą być podawane jedynie w postaci wziewnej.

Zobacz film: "Dlaczego warto wykonywać badania profilaktyczne?"

Leki aplikowane są przy pomocy osobistych inhalatorów proszkowych albo inhalatorów ciśnieniowych (z różnymi nośnikami) lub w postaci aerozolu z nebulizatora.

2. Mechanizm powstawania dolegliwości w astmie

W celu zrozumienia celu postępowania terapeutycznego w leczeniu astmy, ważne jest by zapoznać się z mechanizmem powstawania dolegliwości. Zasadniczą rolę w rozwoju astmy odgrywają komórki zapalne (komórki tuczne, granulocyty kwasochłonne, limfocyty T pomocnicze), które za pośrednictwem uwalnianych mediatorów zapalnych utrzymują w błonie śluzowej proces zapalny.

Zwężenie światła oskrzeli i hamowanie przepływu powietrza jest wywołane czterema mechanizmami, które są konsekwencją procesu zapalnego i związanej z nim nadreaktywnością oskrzeli:

  • ostry skurcz mięśni gładkich oskrzeli, w reakcji na alergeny lub inne bodźce drażniące,
  • obrzęk ścian oskrzeli (tkanki łącznej i błony śluzowej), co zmniejsza ich światło i zaburza przepływ powietrza,
  • przebudowa ścian oskrzeli, który to proces jest przewlekły i nieodwracalny,
  • zaleganie w drogach oddechowych gęstego śluzu, który tworzy tzw. czopy śluzowe, zatykające całkowicie drobne rurkowate kanaliki oskrzelików.

3. Glikokortykosteroidy (GKS) wziewne

GKS wziewne są uznawane za najskuteczniejsze leki przeciwzapalne powalające kontrolować przebieg astmy oskrzelowej(należą więc do grupy leków kontrolujących przebieg choroby). Efektem ich stosowania jest poprawa czynności płuc, zmniejszenie dolegliwości, nadreaktywności oskrzeli oraz częstości i ciężkości zaostrzeń. Wszystkie to pozwala osiągnąć najważniejszy cel – poprawę jakości życia chorego.

Glikokortykosteroidy są w organizmie głównymi regulatorami procesów zapalnych i immunologicznych. Regulacja ta odbywa się na kilku poziomach i obejmuje różnego rodzaju komórki i mechanizmy, m.in. wpływ na różnicowanie i dojrzewanie komórek immunokompetentnych, wpływa na apoptoza (programowaną śmierć) komórek zapalnych, oddziaływanie na geny odpowiedzialne za wytwarzanie białek prozapalnych.

GKS są lekami pierwszego wyboru w każdej postaci astmy przewlekłej. Przyjmuje się je 2 razy dziennie. Podawanie drogą wziewną tych leków eliminuje praktycznie ich wpływ ogólnoustrojowy, obserwowane są tylko miejscowe działania niepożądane: grzybica jamy ustnej i gardła, chrypka, niekiedy kaszel z podrażnienia. W celu profilaktyki zaleca się, aby po każdej aplikacji leku przepłukać jamę ustną. W leczeniu astmy stosuje się następujące GLS wziewne: beklometazon, budezonid oraz flutikazon.

Od niedawna jest dostępny nowy GKS wziewny – cyklezonid. Jest to prolek, który może być podawany w jednej dawce dobowej. Działanie tego leku ujawnia się dopiero po enzymatycznej aktywacji przez specyficzny enzym - płucną esterazę w nabłonku płucnym. Podczas stosowania tego leku nie obserwuje się miejscowych działań niepożądanych.

4. 
β2-mimetyki wziewne

β2-mimetyki są przez światowych ekspertów do leczenia astmy oskrzelowej w każdym okresie choroby od łagodnej do ciężkiej, zarówno, jako leki kontrolujące przebieg choroby, jak i leki działające objawowo w razie napadu duszności. Głównym działaniem biologicznym β2mimetyków w układzie oddechowym jest zmniejszenie napięcia mięśni gładkich oskrzeli, co powoduje ich rozkurcz, a klinicznie przejawia się poprawą ich drożności i poprawą wskaźników spirometrycznych. Ponadto zapobiega skurczowi oskrzeli po inhalacji substancji kurczącej oskrzela oraz zapobiega powysiłkowemu skurczowi oskrzeli. Inne korzystne właściwości to: poprawa klirensu śluzowo-rzęskowego, stabilizują błonę komórki tucznej i uszczelniają włośniczki oskrzelowe. Natomiast β2-mimetyki nie hamują odczynów zapalnych, dlatego w monoterapii zaleca się je tylko w lekkiej postaci astmy oskrzelowej, natomiast w przypadkach umiarkowanej i ciężkiej postaci astmy należy prowadzić leczenie łącznie z lekami przeciwzapalnymi.

Szybko i krótko działające β2-mimetyki wziewne są stosowane wyłącznie do opanowania objawów astmy. W przypadku, gdy chory musi stosować ten lek codziennie, oznacza to, że astma jest źle kontrolowana lub istnieje jej zaostrzenie. W takim przypadku należy wdrożyć intensywniejsze leczenie przewlekłe. Leki z tej grupy stosuje się również w celu zapobiegania wystąpienia napadu astmy indukowanego wysiłkiem fizycznym (astma wysiłkowa). Zaletą β2mimetykyków krótkodziałających jest szybkie rozpoczęcie działania (po kilku minutach), ze szczytem po 15 minutach. Czas działania to około 4-6 godzin (niezabezpieczaną więc przed nocnymi napadami duszności). Dostępne leki to: fenoterol salbutamol, terbutalina. Najczęstsze działania niepożądaneto: tachykardia (przyspieszenie rytmu serca), zaburzenia rytmu serca, drżenie mięśniowe oraz hipokalemia.

Długodziałające β2-mimetyki wziewne ą stosowane w celu kontroli przebiegu astmy, zawsze w połączeniu z GKS (nigdy w monoterapii). Skuteczność ich działania polega na zmniejszeniu dolegliwości, także nocnych, poprawie czynności płuc oraz zmniejszeniu zużycia krótko działających β2mimetyków podawanych doraźnie. Działanie utrzymuje się przez około 12 godzin, dlatego w leczeniu przewlekłym stosuje się je 2 razy na dobę. Reprezentantami tej grupy są: formoterol i salmeterol. Dostępne są preparaty złożoneβ2mimetyków i glikokortykosteroidów.

5. Leki przeciwcholinergiczne – bromek ipratropium

Leki przeciwcholinergiczne nieselektywnie blokują receptor muskarynowy (m1 i M2), co hamuje układ przywspółczulny. Efektem jest rozkurcz oskrzeli, zagęszczenie wydzieliny komórek śluzowych, zahamowanie wydzielania i wytwarzania śluzu, zwolnienie ruchu rzęsek i usuwania śluzu.

Bromek ipratropium jest to lek rozszerzający oskrzela, stosowany doraźnie w razie obecności przeciwwskazań do β2mimetyków. Jest to lek drugiego rzutu ze względu na słabsze działanie farmakologiczne. Cechuje się późniejszym początkiem działania w porównaniu do szybko działających β2mimetyków, a efekt maksymalny jest osiągany po upływie 30-60 minut. Bardzo rzadkie są działania niepożądane, do których zalicza się uczucie suchości bądź gorzki smak w ustach.

6. Kromony (kromoglikan disodowy, nekrofil sodu)

Kromony mają ograniczone zastosowanie w leczeniu astmy. Wskazaniem do ich stosowania jest hamowanie wczesnej i później reakcji na alergen oraz zapobieganie skurczowi oskrzeli wywołanemu przez wysiłek fizyczny lub ekspozycję na zimne powietrze.

spis treści
rozwiń
Następny artykuł: Niekonwencjonalne metody leczenia astmy

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!