Leki wziewne w astmie

W ostatnim czasie możliwości leczenia wziewnego astmy oskrzelowej znacznie się rozszerzyły. Leki wziewne są stosowane zarówno w warunkach szpitalnych w leczeniu stanów nagłych, jak i w warunkach domowych do leczenia długotrwałego. Celem leczenia preparatami wziewnymi jest dostarczenie w krótkim czasie terapeutycznej dawki leku w postaci cząstek aerozolu. Poprzez inhalację substancji leczniczej dostaje się ona bezpośrednio do miejsca docelowego – oskrzeli. Jest to droga podawania zarówno leków przeciwzapalnych (kortykosteroidów) jak i leków rozszerzających oskrzela (beta-2 mimetyków).

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Czym jest ból?"

Zalety leczenia wziewnego w astmie

Zaletą leczenia wziewnego jest fakt, iż dzięki bezpośredniemu aplikowaniu lekarstwa do oskrzeli, znacznie ogranicza się występowanie ogólnoustrojowych działań niepożądanych, co jest szczególnie istotne w przypadku glikokortykosteroidów. Metoda ta pozwala na uzyskanie odpowiednio wysokiego stężenia w miejscu, gdzie lek ma zadziałać (układ oddechowy). Ponadto niektóre leki mogą być podawane jedynie w postaci wziewnej.

Leki aplikowane są przy pomocy osobistych inhalatorów proszkowych albo inhalatorów ciśnieniowych (z różnymi nośnikami) lub w postaci aerozolu z nebulizatora.

Mechanizm powstawania dolegliwości w astmie

W celu zrozumienia celu postępowania terapeutycznego w leczeniu astmy, ważne jest by zapoznać się z mechanizmem powstawania dolegliwości. Zasadniczą rolę w rozwoju astmy odgrywają komórki zapalne (komórki tuczne, granulocyty kwasochłonne, limfocyty T pomocnicze), które za pośrednictwem uwalnianych mediatorów zapalnych utrzymują w błonie śluzowej proces zapalny.

Zwężenie światła oskrzeli i hamowanie przepływu powietrza jest wywołane czterema mechanizmami, które są konsekwencją procesu zapalnego i związanej z nim nadreaktywnością oskrzeli:

  • ostry skurcz mięśni gładkich oskrzeli, w reakcji na alergeny lub inne bodźce drażniące,
  • obrzęk ścian oskrzeli (tkanki łącznej i błony śluzowej), co zmniejsza ich światło i zaburza przepływ powietrza,
  • przebudowa ścian oskrzeli, który to proces jest przewlekły i nieodwracalny,
  • zaleganie w drogach oddechowych gęstego śluzu, który tworzy tzw. czopy śluzowe, zatykające całkowicie drobne rurkowate kanaliki oskrzelików.

Glikokortykosteroidy (GKS) wziewne

GKS wziewne są uznawane za najskuteczniejsze leki przeciwzapalne powalające kontrolować przebieg astmy oskrzelowej(należą więc do grupy leków kontrolujących przebieg choroby). Efektem ich stosowania jest poprawa czynności płuc, zmniejszenie dolegliwości, nadreaktywności oskrzeli oraz częstości i ciężkości zaostrzeń. Wszystkie to pozwala osiągnąć najważniejszy cel – poprawę jakości życia chorego.

Glikokortykosteroidy są w organizmie głównymi regulatorami procesów zapalnych i immunologicznych. Regulacja ta odbywa się na kilku poziomach i obejmuje różnego rodzaju komórki i mechanizmy, m.in. wpływ na różnicowanie i dojrzewanie komórek immunokompetentnych, wpływa na apoptoza (programowaną śmierć) komórek zapalnych, oddziaływanie na geny odpowiedzialne za wytwarzanie białek prozapalnych.

GKS są lekami pierwszego wyboru w każdej postaci astmy przewlekłej. Przyjmuje się je 2 razy dziennie. Podawanie drogą wziewną tych leków eliminuje praktycznie ich wpływ ogólnoustrojowy, obserwowane są tylko miejscowe działania niepożądane: grzybica jamy ustnej i gardła, chrypka, niekiedy kaszel z podrażnienia. W celu profilaktyki zaleca się, aby po każdej aplikacji leku przepłukać jamę ustną. W leczeniu astmy stosuje się następujące GLS wziewne: beklometazon, budezonid oraz flutikazon.

Od niedawna jest dostępny nowy GKS wziewny – cyklezonid. Jest to prolek, który może być podawany w jednej dawce dobowej. Działanie tego leku ujawnia się dopiero po enzymatycznej aktywacji przez specyficzny enzym - płucną esterazę w nabłonku płucnym. Podczas stosowania tego leku nie obserwuje się miejscowych działań niepożądanych.


β2-mimetyki wziewne

β2-mimetyki są przez światowych ekspertów do leczenia astmy oskrzelowej w każdym okresie choroby od łagodnej do ciężkiej, zarówno, jako leki kontrolujące przebieg choroby, jak i leki działające objawowo w razie napadu duszności. Głównym działaniem biologicznym β2mimetyków w układzie oddechowym jest zmniejszenie napięcia mięśni gładkich oskrzeli, co powoduje ich rozkurcz, a klinicznie przejawia się poprawą ich drożności i poprawą wskaźników spirometrycznych. Ponadto zapobiega skurczowi oskrzeli po inhalacji substancji kurczącej oskrzela oraz zapobiega powysiłkowemu skurczowi oskrzeli. Inne korzystne właściwości to: poprawa klirensu śluzowo-rzęskowego, stabilizują błonę komórki tucznej i uszczelniają włośniczki oskrzelowe. Natomiast β2-mimetyki nie hamują odczynów zapalnych, dlatego w monoterapii zaleca się je tylko w lekkiej postaci astmy oskrzelowej, natomiast w przypadkach umiarkowanej i ciężkiej postaci astmy należy prowadzić leczenie łącznie z lekami przeciwzapalnymi.

Szybko i krótko działające β2-mimetyki wziewne są stosowane wyłącznie do opanowania objawów astmy. W przypadku, gdy chory musi stosować ten lek codziennie, oznacza to, że astma jest źle kontrolowana lub istnieje jej zaostrzenie. W takim przypadku należy wdrożyć intensywniejsze leczenie przewlekłe. Leki z tej grupy stosuje się również w celu zapobiegania wystąpienia napadu astmy indukowanego wysiłkiem fizycznym (astma wysiłkowa). Zaletą β2mimetykyków krótkodziałających jest szybkie rozpoczęcie działania (po kilku minutach), ze szczytem po 15 minutach. Czas działania to około 4-6 godzin (niezabezpieczaną więc przed nocnymi napadami duszności). Dostępne leki to: fenoterol salbutamol, terbutalina. Najczęstsze działania niepożądaneto: tachykardia (przyspieszenie rytmu serca), zaburzenia rytmu serca, drżenie mięśniowe oraz hipokalemia.

Długodziałające β2-mimetyki wziewne ą stosowane w celu kontroli przebiegu astmy, zawsze w połączeniu z GKS (nigdy w monoterapii). Skuteczność ich działania polega na zmniejszeniu dolegliwości, także nocnych, poprawie czynności płuc oraz zmniejszeniu zużycia krótko działających β2mimetyków podawanych doraźnie. Działanie utrzymuje się przez około 12 godzin, dlatego w leczeniu przewlekłym stosuje się je 2 razy na dobę. Reprezentantami tej grupy są: formoterol i salmeterol. Dostępne są preparaty złożoneβ2mimetyków i glikokortykosteroidów.

Leki przeciwcholinergiczne – bromek ipratropium

Leki przeciwcholinergiczne nieselektywnie blokują receptor muskarynowy (m1 i M2), co hamuje układ przywspółczulny. Efektem jest rozkurcz oskrzeli, zagęszczenie wydzieliny komórek śluzowych, zahamowanie wydzielania i wytwarzania śluzu, zwolnienie ruchu rzęsek i usuwania śluzu.

Bromek ipratropium jest to lek rozszerzający oskrzela, stosowany doraźnie w razie obecności przeciwwskazań do β2mimetyków. Jest to lek drugiego rzutu ze względu na słabsze działanie farmakologiczne. Cechuje się późniejszym początkiem działania w porównaniu do szybko działających β2mimetyków, a efekt maksymalny jest osiągany po upływie 30-60 minut. Bardzo rzadkie są działania niepożądane, do których zalicza się uczucie suchości bądź gorzki smak w ustach.

Kromony (kromoglikan disodowy, nekrofil sodu)

Kromony mają ograniczone zastosowanie w leczeniu astmy. Wskazaniem do ich stosowania jest hamowanie wczesnej i później reakcji na alergen oraz zapobieganie skurczowi oskrzeli wywołanemu przez wysiłek fizyczny lub ekspozycję na zimne powietrze.

Lekarz Magdalena Kowalska, ponad rok temu

Bibliografia

  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
  • Rowińska - Zakrzewska A., Kuś J., Choroby układu oddechowego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, ISBN 83-200-2884-1
  • Droszcz W. Astma, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-8-32-004009-8
  • Herman Z., Kostowski W. Farmakologia - podstawy farmakoterapii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, ISBN 978-83-200-4164-4

Źródła zewnętrzne

Leczenie astmy

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Leczenie astmy
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Pomocni lekarze

Artykuły Leczenie astmy
Leczenie astmy

Jak stosować inhalator? (WIDEO)

Jak stosować inhalator? (WIDEO) Odtwórz wideo

Objawy astmy nasilają się rankiem i wieczorem. Świszczący oddech, uczucie uciskania w klatce piersiowej, kaszel oraz duszności to dolegliwości (...) ich stosowania zależą jednak od indywidualnych potrzeb. Należy pamiętać o tym, że w...

Leczenie astmy

Leczenie ciężkiej astmy

, dokonała klasyfikacji astmy według jej ciężkości, opierając się na charakterystyce objawów dziennych, nocnych oraz podstawowych parametrach czynności (...) chorych na tę odmianę astmy szacuje się na około 1500 osób. Astma...

Leczenie astmy

Jak wygląda leczenie astmy?

chorych. Najczęściej dotyka ona dzieci, znacznie rzadziej dorosłych. Zapadalność na astmę jest większe w krajach wysoko uprzemysłowionych. Leczenie astmy to nie tylko stosowanie środków farmaceutycznych i immunoterapii....

Leczenie astmy

Leczenie napadu astmy

Astma jest chorobą przewlekłą, w której przebiegu dochodzi do epizodów napadów oraz zaostrzeń, pomiędzy którymi mogą być okresy bez dolegliwości. Leczenie astmy w okresie bezobjawowym oraz w czasie napadów i zaostrzeń...

Leczenie astmy

Czy astmę trzeba leczyć?

. Przebieg astmy Każde przewlekłe leczenie astmy rodzi pewne pytania i wątpliwości, dotyczące konieczności leczenia i wpływu wieloletniego przyjmowania (...) nieodwracalnych zmian można zmniejszyć,...

Leczenie astmy

Czy astmę można wyleczyć?

Astma coraz częściej pojawia się w krajach wysoko uprzemysłowionych. Jest chorobą przewlekłą, której nie można wyleczyć, ale można poprzez leczenie zahamować jej progres. Można na nią zachorować w każdym wieku, ale najczęściej jest rozpoznawana...

Leczenie astmy

Astma - jakie pytania zadać lekarzowi?

, że leczenie jest dobre i astma jest w pełni kontrolowana. 20-24 pkt również mówi o dobrej kontroli astmy i dobrym leczeniu (...) zalecenia lekarza, leczenie przynosi dobre efekty, zarówno na bieżąco,...

Leczenie astmy

Jeden lek na astmę i tętniaka aorty

Pismo Proceedings of the National Academy of Sciences donosi, iż ten sam lek, który stosuje się w leczeniu osób chorych na astmę może także pomóc w leczeniu tętniaka aorty i zapobieganiu jego pęknięcia. Czym jest tętniak aorty? Tętniak aorty jest...

Leczenie astmy

Wpływ leku na astmę na poprawę przemiany materii

Australijscy naukowcy dowodzą, iż nowej generacji beta2-mimetyk może okazać się pomocny w poprawie metabolizmu tłuszczów i białek. Działanie leku na astmę Badany lek na astmę należy do grupy syntetycznych katecholamin, czyli hormonów, które odgrywają...