Nadreaktywność oskrzeli

Astma (prezentacja edukacyjna) to nadmierna skłonność do zwężania się oskrzeli pod wpływem różnych czynników w stężeniach, które u zdrowych osób nie wywołują wyraźnej reakcji. Jej występowanie jest charakterystyczne dla astmy oskrzelowej, ale może się pojawić także w innych chorobach, np. w infekcjach wirusowych. Nie wiadomo do końca, czy rozwój nadreaktywności oskrzeli poprzedza wystąpienie objawów astmy, czy raczej pojawia się już w przebiegu choroby. Więcej informacji na ten temat znajdziesz w naszym artykule.

Zobacz film: "Wiedza i świadomość pacjentów w dobie Internetu"

Przyczyny nadreaktywności oskrzeli

Udowodniono udział czynników genetycznych w rozwoju nadreaktywności oskrzeli. Gen odpowiadający za jej występowanie zlokalizowano na ramieniu długim chromosomu 5 w pobliżu locus związanego ze stężeniem IgE w surowicy. Nadreaktywność oskrzeli dziedziczy się łącznie ze skłonnością do zwiększonego stężenia całkowitej IgE. Uważa się, że obie te cechy wiążą się ściśle z przewlekłym stanem zapalnym dróg oddechowych.

Nadreaktywność oskrzeli

Czym jest astma? Astma wiąże się z przewlekłym stanem zapalnym, obrzękiem i zwężeniem oskrzeli (dróg oddechowych). W rezultacie osoba chora ma poważne...

Mechanizm rozwoju nadreaktywności oskrzeli

Mechanizm rozwoju nadreaktywności oskrzeli nie jest do końca poznany. Oprócz istotnego udziału czynników genetycznych, za najważniejsze czynniki uważa się występowanie zapalenia w drogach oddechowych i zaburzenia dotyczące autonomicznego układu nerwowego. Liczne badania potwierdzają, że występowanie nadreaktywności oskrzeli jest stwierdzane w sytuacjach, które wiążą się z nasilonymi objawami zapalenia w oskrzelach. Są to np. astma sezonowa w okresie wzmożonej ekspozycji na alergen, infekcja wirusowa układu oddechowego. Na tej podstawie uważa się, że u podstaw nadreaktywności oskrzeli może znajdować się proces zapalny toczący się w drogach oddechowych. Nacieki komórkowe i obecność dużej ilości substancji drażniących wydzielanych przez komórki biorące udział w zapaleniu powodują uszkodzenie komórek nabłonka dróg oddechowych. Ułatwia to dostęp substancji drażniących do mięśni gładkich w ścianach oskrzeli i pobudzanie ich skurczu. Ponadto niektóre z tych substancji zwiększają wrażliwość błony mięśniowej oskrzeli na działanie bodźców wywołujących skurcz.

U chorych na astmę zaobserwowano także wzmożoną aktywność układu cholinergicznego, który odpowiada m. in. za skurcz oskrzeli i wzmożone wydzielanie śluzu. Niedawno wykazano również związek uwarunkowanego genetycznie defektu receptorów beta2-adrenergicznych z nadwrażliwością oskrzeli na metacholinę. Pobudzenie prawidłowych receptorów przez adrenalinę powoduje rozkurcz mięśni gładkich oskrzeli i może zapobiegać ich skurczowi. Dysfunkcja tych receptorów, której występowanie stwierdzono u części chorych na astmę, zaburza więc funkcję regulacyjną układu adrenergicznego, co prowadzi do zwiększonej nadreaktywności oskrzeli i cięższego przebiegu choroby.

Czynniki wywołujące nadmierną reakcję oskrzeli u chorych z nadreaktywnością oskrzeli

Czynniki, które wywołują nadmierny skurcz oskrzeli u chorych na jeden z rodzajów astmy, u osób zdrowych nie spowodowałyby wyraźnej reakcji. Należą do nich:

  • wysiłek fizyczny,
  • zimne powietrze,
  • dym tytoniowy,
  • zanieczyszczenie powietrza (np. pyłami przemysłowymi),
  • ostre zapachy (perfumy, dezodoranty),
  • substancje drażniące (np. opary farb).

Nadreaktywność oskrzeli występuje u chorych bez względu na rodzaj astmy (atopowa lub nieatopowa), a czynniki ją wywołujące nie zależą od obecności swoistego uczulenia.

Objawy nadreaktywności oskrzeli

Czynniki takie jak: zimne powietrze, wysiłek fizyczny, dym papierosowy i wiele innych, które nie wywołują u osób zdrowych wyraźnej reakcji, u chorych z nadreaktywnością oskrzeli powodują wystąpienie objawów o różnym nasileniu, niekiedy bardzo ciężkich i zagrażających życiu. Należą do nich:

  • duszność o różnym nasileniu, głównie wydechowa, przez niektórych chorych odczuwana jako ściskanie w klatce piersiowej; ustępuje samoczynnie lub pod wpływem zastosowanego leczenia,
  • świszczący oddech,
  • suchy, napadowy kaszel.

Diagnostyka nadreaktywności oskrzeli

Stopień nadreaktywności oskrzeli można zmierzyć wykonując badanie spirometryczne przed i po inhalacji takich substancji jak histamina lub metacholina, albo przed i po wysiłku fizycznym. Jest to tak zwana próba prowokacyjna. Ocenia się zmianę wentylacji płuc pod wpływem działania wdychanych substancji lub wysiłku. Histamina lub metacholina podawane są w standaryzowanych dawkach, które są coraz wyższe. Początkowe dawki inhalowanych substancji u większości osób zdrowych nie wywołują żadnej reakcji. U chorego na astmę już niskie dawki metacholiny lub histaminy powodują skurcz oskrzeli, który widoczny jest w wyniku badania spirometrycznego w postaci spadku wskaźników wentylacji.

Nadreaktywność oskrzeli uważana jest za jeden czynników ryzyka astmy. Po rozpoznaniu jego objawów należy natychmiast zgłosić się do lekarza.

Joanna Polańska, ponad rok temu

Bibliografia

  • "Choroby wewnętrzne. Stan wiedzy na rok 2010" pod red. prof. dr hab. med. Andrzeja Szczeklika, Kraków 2010.
  • "Choroby wewnętrzne" t. 2 pod red. prof. dr hab. med. Franciszka Kokota, Warszawa 2006.
  • "Immunologia Kliniczna" pod red. prof. dr hab. med. Marka L. Kow alskiego, Łódź 2000.

Przebieg astmy

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Przebieg astmy
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Przebieg astmy
Przebieg astmy

Stan astmatyczny

ryzyka jego ponownego wystąpienia, a to jest związane ze wzrostem prawdopodobieństwa zgonu w przebiegu kolejnego ciężkiego zaostrzenia astmy (...) Stanem astmatycznym określa się ciężkie zaostrzenie astmy...

Przebieg astmy

Napad duszności

Napad duszności

wszystkich zaostrzeń astmy (z wyjątkiem najlżejszych), ponieważ łagodzą ich przebieg i zapobiegają nawrotom. Mogą być podawane doustnie lub dożylnie (...) w przebiegu napadu astmy....

Przebieg astmy

Co to jest skurcz oskrzeli?

się z nim charakterystyczne objawy astmy: duszność i uczucie ściskania w klatce piersiowej, świszczący oddech, kaszel. U prawie wszystkich chorych oskrzela zwężają się zbyt (...) adrenergicznego, co prowadzi do zwiększonej nadreaktywności...

Przebieg astmy

Uwaga na jesienne ataki astmy

pod tym względem jest 38. tydzień roku. Ataki astmy jesienią Specjaliści radzą, żeby wraz z powrotem do szkoły - dzieci odwiedziły również swojego (...) zorganizowało w Warszawie konferencję prasową, na której poruszono właśnie temat...

Przebieg astmy

Astma przewlekła

astmy Astma może rozwinąć się w każdym wieku. U niemowląt i małych dzieci wystąpienie objawów choroby często jest poprzedzone infekcją wirusową układu oddechowego. Astma u dzieci najczęściej występuje na podłożu alergicznym, ma epizodyczny...

Astma - charakterystyka, rodzaje, przyczyny, diagnostyka, leczenie

Astma (prezentacja edukacyjna)

Astma (prezentacja edukacyjna)

, mogą stać się nadmiernie wrażliwe na alergie lub inne czynniki drażniące. Dochodzi wówczas do powstania nadreaktywności oskrzeli (BHR). Oskrzela mogą wtedy (...) , skórczami oskrzeli oraz nadreaktywnością. ...

Układ oddechowy

Zapalenie oskrzeli jako powikłanie grypy

, lecz powolnej regeneracji uszkodzonych przez drobnoustroje struktur. Poinfekcyjna nadreaktywność oskrzeli stopniowo ustępuje, ale może być stwierdzana (...) Wiek szkolny to okres, kiedy występuje najwięcej zachorowań...