Nadreaktywność oskrzeli

Astma (prezentacja edukacyjna) to nadmierna skłonność do zwężania się oskrzeli pod wpływem różnych czynników w stężeniach, które u zdrowych osób nie wywołują wyraźnej reakcji. Jej występowanie jest charakterystyczne dla astmy oskrzelowej, ale może się pojawić także w innych chorobach, np. w infekcjach wirusowych. Nie wiadomo do końca, czy rozwój nadreaktywności oskrzeli poprzedza wystąpienie objawów astmy, czy raczej pojawia się już w przebiegu choroby. Więcej informacji na ten temat znajdziesz w naszym artykule.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Czy warto wykonywać badania profilaktyczne?"

Przyczyny nadreaktywności oskrzeli

Udowodniono udział czynników genetycznych w rozwoju nadreaktywności oskrzeli. Gen odpowiadający za jej występowanie zlokalizowano na ramieniu długim chromosomu 5 w pobliżu locus związanego ze stężeniem IgE w surowicy. Nadreaktywność oskrzeli dziedziczy się łącznie ze skłonnością do zwiększonego stężenia całkowitej IgE. Uważa się, że obie te cechy wiążą się ściśle z przewlekłym stanem zapalnym dróg oddechowych.

Nadreaktywność oskrzeli

Czym jest astma? Astma wiąże się z przewlekłym stanem zapalnym, obrzękiem i zwężeniem oskrzeli (dróg oddechowych). W rezultacie osoba chora ma poważne...

Mechanizm rozwoju nadreaktywności oskrzeli

Mechanizm rozwoju nadreaktywności oskrzeli nie jest do końca poznany. Oprócz istotnego udziału czynników genetycznych, za najważniejsze czynniki uważa się występowanie zapalenia w drogach oddechowych i zaburzenia dotyczące autonomicznego układu nerwowego. Liczne badania potwierdzają, że występowanie nadreaktywności oskrzeli jest stwierdzane w sytuacjach, które wiążą się z nasilonymi objawami zapalenia w oskrzelach. Są to np. astma sezonowa w okresie wzmożonej ekspozycji na alergen, infekcja wirusowa układu oddechowego. Na tej podstawie uważa się, że u podstaw nadreaktywności oskrzeli może znajdować się proces zapalny toczący się w drogach oddechowych. Nacieki komórkowe i obecność dużej ilości substancji drażniących wydzielanych przez komórki biorące udział w zapaleniu powodują uszkodzenie komórek nabłonka dróg oddechowych. Ułatwia to dostęp substancji drażniących do mięśni gładkich w ścianach oskrzeli i pobudzanie ich skurczu. Ponadto niektóre z tych substancji zwiększają wrażliwość błony mięśniowej oskrzeli na działanie bodźców wywołujących skurcz.

U chorych na astmę zaobserwowano także wzmożoną aktywność układu cholinergicznego, który odpowiada m. in. za skurcz oskrzeli i wzmożone wydzielanie śluzu. Niedawno wykazano również związek uwarunkowanego genetycznie defektu receptorów beta2-adrenergicznych z nadwrażliwością oskrzeli na metacholinę. Pobudzenie prawidłowych receptorów przez adrenalinę powoduje rozkurcz mięśni gładkich oskrzeli i może zapobiegać ich skurczowi. Dysfunkcja tych receptorów, której występowanie stwierdzono u części chorych na astmę, zaburza więc funkcję regulacyjną układu adrenergicznego, co prowadzi do zwiększonej nadreaktywności oskrzeli i cięższego przebiegu choroby.

Czynniki wywołujące nadmierną reakcję oskrzeli u chorych z nadreaktywnością oskrzeli

Czynniki, które wywołują nadmierny skurcz oskrzeli u chorych na jeden z rodzajów astmy, u osób zdrowych nie spowodowałyby wyraźnej reakcji. Należą do nich:

  • wysiłek fizyczny,
  • zimne powietrze,
  • dym tytoniowy,
  • zanieczyszczenie powietrza (np. pyłami przemysłowymi),
  • ostre zapachy (perfumy, dezodoranty),
  • substancje drażniące (np. opary farb).

Nadreaktywność oskrzeli występuje u chorych bez względu na rodzaj astmy (atopowa lub nieatopowa), a czynniki ją wywołujące nie zależą od obecności swoistego uczulenia.

Objawy nadreaktywności oskrzeli

Czynniki takie jak: zimne powietrze, wysiłek fizyczny, dym papierosowy i wiele innych, które nie wywołują u osób zdrowych wyraźnej reakcji, u chorych z nadreaktywnością oskrzeli powodują wystąpienie objawów o różnym nasileniu, niekiedy bardzo ciężkich i zagrażających życiu. Należą do nich:

  • duszność o różnym nasileniu, głównie wydechowa, przez niektórych chorych odczuwana jako ściskanie w klatce piersiowej; ustępuje samoczynnie lub pod wpływem zastosowanego leczenia,
  • świszczący oddech,
  • suchy, napadowy kaszel.

Diagnostyka nadreaktywności oskrzeli

Stopień nadreaktywności oskrzeli można zmierzyć wykonując badanie spirometryczne przed i po inhalacji takich substancji jak histamina lub metacholina, albo przed i po wysiłku fizycznym. Jest to tak zwana próba prowokacyjna. Ocenia się zmianę wentylacji płuc pod wpływem działania wdychanych substancji lub wysiłku. Histamina lub metacholina podawane są w standaryzowanych dawkach, które są coraz wyższe. Początkowe dawki inhalowanych substancji u większości osób zdrowych nie wywołują żadnej reakcji. U chorego na astmę już niskie dawki metacholiny lub histaminy powodują skurcz oskrzeli, który widoczny jest w wyniku badania spirometrycznego w postaci spadku wskaźników wentylacji.

Nadreaktywność oskrzeli uważana jest za jeden czynników ryzyka astmy. Po rozpoznaniu jego objawów należy natychmiast zgłosić się do lekarza.

Joanna Polańska, ponad rok temu

Bibliografia

  • "Choroby wewnętrzne. Stan wiedzy na rok 2010" pod red. prof. dr hab. med. Andrzeja Szczeklika, Kraków 2010.
  • "Choroby wewnętrzne" t. 2 pod red. prof. dr hab. med. Franciszka Kokota, Warszawa 2006.
  • "Immunologia Kliniczna" pod red. prof. dr hab. med. Marka L. Kow alskiego, Łódź 2000.

Przebieg astmy

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Przebieg astmy
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Czy to rak?

~HelpMe34 • ostatni post 12 godzin temu

2
Artykuły Przebieg astmy
Przebieg astmy

Co to jest skurcz oskrzeli?

się z nim charakterystyczne objawy astmy: duszność i uczucie ściskania w klatce piersiowej, świszczący oddech, kaszel. U prawie wszystkich chorych oskrzela zwężają się zbyt (...) adrenergicznego, co prowadzi do zwiększonej nadreaktywności...

Przebieg astmy

Napad duszności

Napad duszności

wszystkich zaostrzeń astmy (z wyjątkiem najlżejszych), ponieważ łagodzą ich przebieg i zapobiegają nawrotom. Mogą być podawane doustnie lub dożylnie (...) w przebiegu napadu astmy....

Przebieg astmy

Stan astmatyczny

ryzyka jego ponownego wystąpienia, a to jest związane ze wzrostem prawdopodobieństwa zgonu w przebiegu kolejnego ciężkiego zaostrzenia astmy (...) Stanem astmatycznym określa się ciężkie zaostrzenie astmy...

Przebieg astmy

Astma przewlekła

astmy Astma może rozwinąć się w każdym wieku. U niemowląt i małych dzieci wystąpienie objawów choroby często jest poprzedzone infekcją wirusową układu oddechowego. Astma u dzieci najczęściej występuje na podłożu alergicznym, ma epizodyczny...

Przebieg astmy

Prawidłowe oddychanie pomoże walczyć z astmą

Męczący kaszel, ostre duszności i świszczący oddech to objawy astmy, które bardzo często utrudniają życie chorym. Na szczęscie jest nadzieja, że będzie można je skutecznie złagodzić. Dwoje naukowców z Southern Methodist University w Dallas...

Przebieg astmy

Uwaga na jesienne ataki astmy

Macie w domu małego, kaszlącego astmatyka? Sami cierpicie z powodu tej przewlekłej choroby, powodującej ostrą duszność i świszczący odech? Lekarze przypominają, że wczesna jesień to tradycyjnie okres wzmożonych ataków choroby. Trzeba się przygotować na...

Astma - charakterystyka, rodzaje, przyczyny, diagnostyka, leczenie

Astma (prezentacja edukacyjna)

Astma (prezentacja edukacyjna)

, mogą stać się nadmiernie wrażliwe na alergie lub inne czynniki drażniące. Dochodzi wówczas do powstania nadreaktywności oskrzeli (BHR). Oskrzela mogą wtedy (...) , skórczami oskrzeli oraz nadreaktywnością. ...

Układ oddechowy

Zapalenie oskrzeli jako powikłanie grypy

, lecz powolnej regeneracji uszkodzonych przez drobnoustroje struktur. Poinfekcyjna nadreaktywność oskrzeli stopniowo ustępuje, ale może być stwierdzana (...) Wiek szkolny to okres, kiedy występuje najwięcej zachorowań...