Rozwój odporności

Odporność to zespół reakcji obronnych, których celem jest neutralizowanie lub eliminowanie obcych dla organizmu substancji. Bardzo powszechny błąd to myślenie, że dziecko to taki „mały dorosły”. To nieprawda, ponieważ organizm dziecka charakteryzuje się licznymi odrębnościami, zwłaszcza w najmłodszych latach, kiedy wiele organów oraz układów nie jest w pełni wykształconych, a przez to zachodzą w nich odmienne mechanizmy.

Układ odpornościowy dziecka

Tak jest również w przypadku układu odpornościowego, który dopiero się kształtuje, tym samym jest on dużo wrażliwszy od systemu immunologicznego dorosłego człowieka. Badania potwierdziły, że dopiero w wieku 12 lat układ odpornościowy osiąga pełną dojrzałość w zakresie zdolności obronnych.

Zobacz film: "Polacy żyją aż 7 lat krócej niż Szwedzi"

Okres wewnątrzmaciczny

Pierwszym i jakże istotnym etapem rozwoju kompetencji immunologicznych jest okres prenatalny. Rozwija się grasica i śledziona, powstają immunokompetentne limfocyty T, limfocyty B oraz pojawiają się immunoglobuliny (M, D, G, A). Jednak w tym czasie odporność płodu jest jeszcze jest niewykształcona i zależy przede wszystkim od organizmu matki. Tak, więc okres prenatalny jest przede wszystkim czasem powstawania układu immunologicznego.

Noworodek i niemowlę

W chwili narodzin układ immunologiczny jest niedojrzały, nie mając wcześniej kontaktu z drobnoustrojami, nie umie jeszcze z nimi walczyć. Wraz ze stymulacją antygenową oraz prawidłowym żywieniem następuje rozwój układu immunologicznego, a przez to wzmacnianie odporności. Pokarm matki posiada właściwości antybakteryjne, w bierny sposób zabezpiecza przed zakażeniem, a także promuje rozwój specyficznych mechanizmów odporności, na przykład poprzez zawarte w mleku prolaktynę oraz immunoglobuliny IgA, których nie zastąpi żadna sztuczna mieszanka. Organizm noworodka wyposażony jest we własne przeciwciała IgM oraz otrzymane od matki przez łożysko immmunoglobuliny IgG. W ten sposób kształtuje się czasowa bierna odporność noworodka. „Czasowa”, ponieważ stopniowo przeciwciała te zanikają, aż w 6 miesiącu życia są praktycznie niewykrywane. Sam noworodek nie produkuje jeszcze wystarczającej ilości przeciwciał prawdopodobnie z powodu niedostatecznego pobudzania przez patogeny. Okres upośledzonej produkcji immunoglobulin trwa nawet do 12.-18.miesiąca życia. Ponieważ z jednej strony niemowlę traci immunoglobuliny, które dostało od matki, a z drugiej strony produkcja własnych jest niewystarczająca, okres ten nazywany jest „luką odpornościową”.

Systematyczne zwiększenie stężenia immunoglobulin klasy G, następuje od drugiego półrocza życia
 dopiero w wieku 15 lat zbliżone jest do wartości u dorosłych. Istotne jest, że efektywna produkcja przeciwciał na antygeny bakterii otoczkowych pojawia się dopiero około 2. roku życia.

Wiek przedszkolny

Czas, gdy dziecko idzie do przedszkola, jest pierwszym okresem, kiedy jego system immunologiczny ma kontakt z tak dużą liczbą patogenów. Jest to ważny czas pobudzania układu immunologicznego do wytwarzania swoistej odporności. W praktyce wygląda to tak, iż jest to okres zwiększonej zapadalności na infekcje, w ciągu roku dziecko potrafi zapadać na zakażenia nawet do 8 razy.

Kontakt z rozlicznymi patogenami znajdującymi się w środowisku zewnętrznym oraz w zbiorowiskach ludzi jest bardzo istotnym elementem rozwoju odporności dziecka. Kolejnym ważnym czynnikiem jest nabywanie sztucznej odporności czynnej, co jest związane z odbywaniem szczepień ochronnych. Dzięki podaniu szczepionki w organizmie dziecka zachodzą zjawiska podobne do tych, jakie mają miejsce po naturalnym kontakcie z wirusem czy bakterią. Skutkiem tego jest powstaje odpowiedniego poziomu specyficznych przeciwciał, który zabezpiecza przed zachorowaniem na określoną chorobę lub powoduje, że jej przebieg jest łagodniejszy ze znacznie zredukowanym niebezpieczeństwem wystąpienia powikłań.

Nabywanie odporności nie zależy tylko od wymienionych czynników. Ważna jest ogólna kondycja organizmu oraz obecność sprzyjających warunków dla prawidłowego rozwoju układu immunologicznego. Dlatego warto pamiętać o:

  • zapewnieniu dziecku odpowiedniej ilości snu,
  • ruchu na świeżym powietrzu,
  • zapewnieniu dziecku rozwoju w atmosferze miłości i zrozumienia (nie narażanie na przewlekły stres!),
  • nie narażaniu dziecka na bierne palenie oraz na duże ilości sztucznie przetworzonej żywności,
  • dostarczaniu witamin i mikroelementów z naturalnych źródeł – świeżych warzyw i owoców,
  • regularnym wietrzeniu pomieszczeń,
  • utrzymywaniu w mieszkaniu temperatury ok. 20ºC,
  • nawilżaniu powietrza zwłaszcza w okresie sezonu grzewczego,
  • ubiorze odpowiednim do temperatury – nie dopuszczanie zarówno do wychładzania, jak i przegrzewania.

Chociaż dojrzewające w miarę rozwoju dziecka mechanizmy obronne wydają się w pełni zabezpieczać potrzeby rosnącego organizmu, to jednak jego odporność jest niewątpliwie mniejsza niż osoby dorosłej.

Komentarze (2)
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Odporność organizmu
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Artykuły Odporność organizmu
Odporność organizmu

Przepisy na domowe syropy. Skuteczne i idealne dla całej rodziny

Przepisy na domowe syropy. Skuteczne i idealne dla całej rodziny

, które wzmocnią odporność i pozwolą pozbyć się pierwszych objawów grypy i przeziębienia. Proponowane przez nas syropy możecie pić całą rodziną (...) także profilaktycznie - wtedy zima wam nie straszna! Na kastępnej stronie znajdziesz...

Odporność organizmu

Struktura układu odpornościowego (WIDEO)

Struktura układu odpornościowego (WIDEO) Odtwórz wideo

Układ odpornościowy stanowi w naszym organizmie rodzaj bariery ochronnej, która odpowiada za zachowanie integralności i spójności ustroju. To jeden (...) . Na czym polega sekret jego działania? I gdzie znajdują się komórki immunologiczne? Otóż...

Odporność organizmu

Osiem chorób, których głównym objawem jest zmęczenie

Osiem chorób, których głównym objawem jest zmęczenie

przeświadczenie sprawia, że nie zwracamy uwagi na sygnały wysyłane przez organizm. Poznaj osiem chorób, których głównym objawem jest zmęczeniem. Niedoczynność (...) występującym objawem cukrzycy. W tym stanie organizm...

Odporność organizmu

Odporność prosto z domowej spiżarni

Odporność prosto z domowej spiżarni

, które są pomocne w stymulowaniu odporności organizmu. Cebula (w postaci surowej, świeżej lub soku) może być stosowana w ramach wspomagania tradycyjnego leczenia przeziębień czy kaszlu. Zawarte w niej substancje ułatwiają...

Odporność organizmu

Jak opiekować się chorym dzieckiem, by samemu nie zachorować?

Jak opiekować się chorym dzieckiem, by samemu nie zachorować?

Infekcje u dzieci Przebywanie w dużych skupiskach, takich jak przedszkole czy szkoła, sprawia, że organizm dziecka jest bardziej podatny na działanie (...) choroby dziecka pamiętaj również o sobie. Zdrowo się odżywiaj, wysypiaj się regularnie,...

Odporność organizmu

Męska grypa straszy. Przeczytaj, jak się przed nią ustrzec

Męska grypa straszy. Przeczytaj, jak się przed nią ustrzec

do łóżka i odpocznij. Twoja odporność powoli wzrośnie, jeśli zaaplikujesz do organizmu dużą dawkę witaminy C, która wspomaga działanie układu immunologicznego. (...) kolegów i rodzinę przed przeziębieniem. Wysypiaj...

Odporność organizmu

10 sposobów na nakłonienie dziecka do przyjęcia lekarstwa

10 sposobów na nakłonienie dziecka do przyjęcia lekarstwa

Frustrujący problem Bardzo często zdarza się, że rodzice mają duży problem z podaniem dziecku lekarstwa. Wiele razy stanowi to dla nich prawdziwe wyzwanie. Dzieci marudzą lub ostentacyjnie odmawiają przyjęcia leku, sprawiając, że rodzice stają się coraz...

Odporność organizmu

Sposoby na obniżenie gorączki bez leków

Sposoby na obniżenie gorączki bez leków

od razu sięgamy po leki, które mimo iż mogą przynieść ulgę, obniżają odporność naszego systemu immunologicznego, sprawiając, że w przyszłości (...) nie jest chorobą, a jej objawem. To sposób walki organizmu z wirusem,...

Odporność organizmu

Psychoneuroimmunologia

? Jak powstają choroby psychosomatyczne? Jak działa układ odpornościowy? Układ immunologiczny to ochrona każdego człowieka. O odporności organizmu decyduje (...) ma destrukcyjny wpływ na organizm...