Zaburzenia lękowe w depresji

Antoni Kępiński, znany psychiatra i autor wielu książek, pisał, że obniżenie nastroju często łączy się z lękiem przed życiem. Lekarze przyznają, że czasem trudno jest oddzielić zaburzenia lękowe od depresyjnych i trudno jest wskazać pacjentów, którzy chorują tylko na depresję bez odczuwania lęku lub chorują tylko na zaburzenia lękowe bez objawów obniżonego nastroju. Współwystępowanie tych stanów jest najczęstszym zaburzeniem spotykanym w gabinecie psychiatry.

1. Objawy depresji i zaburzeń lękowych

O stopniu zależności depresji i zaburzeń lękowych świadczyć mogą objawy występujące jednocześnie w kryteriach diagnostycznych obu chorób. Są to: drażliwość, niepokój, bezsenność, męczliwość, trudności w koncentracji, dolegliwości somatyczne. Pociągają one za sobą wiele konsekwencji. Chorzy, u których występują oba zaburzenia jednocześnie, są w gorszym stanie, odczuwają więcej dolegliwości.

Próba rozdzielenia obu schorzeń i rozpoznania jednego z nich opiera się na dokładnym wywiadzie lekarskim, rodzinnym i ocenie stanu klinicznego. Tu natrafia się często na kolejną wspólną cechę zaburzeń nastroju i lękowych. Elementy wywiadu lekarskiego, rodzinnego, problemy finansowe, ważne wydarzenia rodzinne, w pracy, osobiste – wszystko to może wywoływać lub potęgować zarówno objawy depresji, jak i zaburzenia lękowe.

2. Lęk w depresji i zaburzeniach lękowych

Lęk może być jednym z głównych objawów depresji. Ma on wtedy najczęściej charakter uogólniony, nazywany jest lękiem wolno płynącym. Może pojawiać się bez widocznej przyczyny lub towarzyszy sytuacjom, które normalnie lęku nie wyzwalają. Pacjenci skarżą się na poczucie napięcia, niepokoju, lokalizują je w klatce piersiowej lub nadbrzuszu. Lęk może osiągać znaczne rozmiary, ujawniać się jako pobudzenie ruchowe. Pojawiają się też strach przed tym, co się za chwilę stanie, zaburzenia koncentracji, snu. Przy współistnieniu myśli samobójczych, w przypadku silnego lęku i pobudzenia, ryzyko próby samobójczej jest duże.

Lękmoże też występować jako tzw. maska depresji. Objawy smutku, obniżonej aktywności są wtedy nieodczuwalne przez pacjenta, a dominuje uczucie uogólnionego lęku, z lękiem przewlekłym lub jego napadami.

Można powiedzieć, że nie tylko lęk występuje w depresji, lecz także depresja występuje w zaburzeniach lękowych. Przewlekły lęk, niepokój, nerwicowe objawy somatyczne, napady paniki mogą szybko prowadzić do dołączenia się do tych objawów apatii, zniechęcenia, obniżonego nastroju. Objawy depresji występujące w przebiegu zaburzeń lękowych, do niedawna znane pod terminami „depresja nerwicowa” lub „nerwica depresyjna”, obecnie klasyfikuje się jako „dystymia”. Charakteryzuje się ona przewlekłym przebiegiem oraz niezbyt nasilonymi zaburzeniami depresyjnymi. Samopoczucie chorych może być zmienne, zależne od tego, co dzieje się w ich otoczeniu.

Współwystępowanie stanów lękowo-depresyjnych to nie tylko domena psychiatrii. Równie często obserwuje się je u pacjentów z zespołem jelita drażliwego, łuszczycą czy nadciśnieniem lub bólem zamostkowym. Mogą pojawić się jako reakcja na daną chorobę somatyczną, poczucie niesprawności fizycznej, umysłowej, problemy w pracy, inwalidztwo, zagrożenie życia. Wszystkie te stany mogą skutkować obniżeniem nastroju oraz lękiem przed śmiercią lub postępem choroby.

Szczególnie istotne staje się to w przypadku osób starszych, u których sam wiek jest czynnikiem ryzyka wystąpienia depresji. W połączeniu z nierzadko licznymi chorobami somatycznymi, stosowanymi lekami, samotnością nasilającą lęk i obniżeniem nastroju powoduje to, że depresja z lękiem często występuje u osób w podeszłym wieku. Jednocześnie objawy uogólnionego lęku, jak np.: kołatanie serca, duszność, przewlekłe dolegliwości bólowe, niepokój, mogą powodować pomyłki diagnostyczne i mylenie ich z objawami innych chorób.

Zaburzenia depresyjno-lękowe spotyka się często także u osób uzależnionych od alkoholu. Ich sytuacja społeczna, rodzinna, w pracy, zdrowotna może wyzwalać depresję. Czasem to alkohol staje się ucieczką od lęku, wtedy uzależnienie ma charakter wtórny do zaburzeń lękowych.

Kolejną grupą, w której szczególnie często występują zaburzenia depresyjne oraz lękowe, są kobiety, szczególnie w wieku rozrodczym. Schorzenia te obserwuje się u nich kilkakrotnie częściej niż u mężczyzn.

3. Leczenie zaburzeń lękowych i depresji

O wyborze leku zawsze decyduje obraz choroby. Wiele leków przeciwdepresyjnych ma także działanie przeciwlękowe, więc znajdują one zastosowanie w leczeniu zaburzeń depresyjno-lękowych, a nawet samego lęku.

Leki uspokajająco-nasenne stosuje się tylko pomocniczo, przede wszystkim na początku leczenia. Pomagają one zmniejszyć odczuwany lęk, niepokój, bezsenność, do momentu kiedy właściwe leki przeciwdepresyjne zaczną działać. Dopuszczalny tylko krótkotrwały okres stosowania leków uspokajających i nasennych (głównie pod postacią benzodiazepin) jest szczególnie wart podkreślenia, ponieważ nadmierne ich stosowanie szybko grozi uzależnieniem. Terapia tymi lekami nie powinna przekraczać okresu 2–4 tygodni. Są one także leczeniem niewłaściwym, ponieważ działają tylko objawowo, a nie na przyczynę dolegliwości depresyjno-lękowych.

Często farmakoterapia może być tylko elementem wspomagającym, a podstawą leczenia powinna być psychoterapia.

Lekarz Anna Zielińska,

Polecane wideo:

Bibliografia

  • Dudek D., Grabski B., Jaeschke R., Siwek M., Lęk w zaburzeniach psychicznych, Polskie Towarzystwo Psychiatryczne, Kraków 2011, ISBN 978-83-86826-00-2.
  • Fajkowska M., Szymura B., LĘK: geneza, mechanizmy, funkcje, SCHOLAR, Warszawa 2009, ISBN 978-83-7383-343-2.
  • Sidorowicz S., (red.), Psychiatria kliniczna, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-89581-95-7.
  • Sidorowicz S., (red.), Psychiatria – praktyczny przewodnik kliniczny, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-151-8.

Nerwica i lęki

Komentarze (1)
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Nerwica i lęki
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

On

~malataka • ostatni post 8 godzin temu

10
Artykuły Nerwica i lęki
Nerwica i lęki

Lęk przed lataniem

Lęk przed lataniem, czyli awiofobia, to paraliżujący strach, który uniemożliwia niektórym odbycie podróży samolotem. Latanie staje się coraz bardziej popularnym środkiem transportu, a dla niektórych nawet pasją i o wiele wygodniejszą alternatywą niż...

Nerwica i lęki

Strach przed pająkami

Większość ludzi nie przepada za widokiem pająka na ścianie, obawia się skorpionów albo włochatych ptaszników. Ich reakcje wydają się być zupełnie normalne. Mało kto raduje się w sytuacji, kiedy za kołnierz wpada mu pająk czy jakiś inny owad. Istnieją...

Nerwica i lęki

Co to jest klaustrofobia?

Klaustrofobia to jeden z rodzajów fobii specyficznych. Manifestuje się w postaci irracjonalnego lęku przed przebywaniem w małych, ciasnych pomieszczeniach. Klaustrofobia stanowi przeciwieństwo agorafobii – patologicznego lęku przed otwartymi...

Nerwica i lęki

Zoofobia

Istnieje wiele rodzajów fobii. Pojawiają się nawet doniesienia o tak niezwykłych zaburzeniach lękowych, jak strach przed kwiatami (antofobia), przed liczbą „13” (triskaidekafobia) czy śniegiem (blanchofobia). Jednak do najbardziej popularnych...

Nerwica i lęki

Lęk przed burzą

Burze należą do naturalnych zjawisk atmosferycznych, którym towarzyszą zwykle silne podmuchy wiatru, opady deszczu oraz pioruny – błyskawice i grzmoty. Chociaż burza może generować w każdym z nas pewien poziom zaniepokojenia czy obaw, to jednak...

Nerwica i lęki

Lęk przed ciemnością

Lęk przed ciemnością należy do głównych lęków małych dzieci. Jest to lęk rozwojowy, z którego z czasem dziecko wyrasta i uczy się zasypiać bez konieczności palenia światła w pokoju przez całą noc. Niestety, niektórym lęk przed ciemnością towarzyszy nawet...

Nerwica i lęki

Fobie - co o nich wiesz?

Fobie są to niezwykle silne lęki przed konkretnymi sytuacjami, rzeczami, przedmiotami, zjawiskami, które zazwyczaj nie wzbudzają przerażenia u ludzi. Osoba cierpiąca na różnego rodzaju fobie wpada w ogromne przerażenie (graniczące z paniką) wywołane...

Nerwica i lęki

Zaburzenia depresyjno-lękowe

Jednoznaczna diagnoza zaburzeń psychicznych czasem bywa trudna. Dzieje się tak w przypadku mieszanych zaburzeń lękowo-depresyjnych. Problemy, z jakimi zgłasza się do specjalisty osoba cierpiąca na te zaburzenia mogą przypominać zarówno depresję, jak i...

Nerwica i lęki

Kortyzol na lęk wysokości

Badania naukowców z uniwersytetów w Saarbrücken i Bazylei potwierdzają korzyści płynące ze stosowania kortyzolu, określanego hormonem stresu, przy przezwyciężaniu lęku wysokości. Leczenie fobii Naukowcy uznają fobie za wyuczone reakcje lękowe,...

Nerwica i lęki

Napad lęku

Napad lęku

Zaburzenia lękowe są często występującymi dolegliwościami psychicznymi. Objawiają się pod różnymi postaciami, dezorganizującymi życie chorego. Wystąpienie u człowieka nerwicy wpływa na zmiany funkcji poznawczych, emocji oraz pojawienie się...