Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Lipidogram

Badania krwi - cholesterol

Cholesterol jest steroidowym alkoholem syntetyzowanym w tkankach. Prawie 2/3 cholesterolu powstaje w wątrobie, pozostały cholesterol jest dostarczany z...

Lipidogram to badanie polegające na analizie wyników badania poziomu cholesterolu we krwi, frakcji cholesterolu LDL i HDL oraz poziomu triglicerydów. Dodatkowo wykonywane są na jego podstawie współczynniki aterogenności: indeks Castelliego, indeks API i inne. Lipidogram odzwierciedla stan gospodarki lipidowej organizmu. Analiza lipidów krwi pozwala na określenie ryzyka pojawienia się takich chorób, jak miażdżyca czy choroba niedokrwienna serca.

1. Wskazania i przygotowanie do badania cholesterolu

Badania cholesterolu koniecznie powinny być przeprowadzone u wszystkich kobiet powyżej 45. i u mężczyzn powyżej 35. roku życia. Zwykle jako pierwsze oznacza się stężenia cholesterolu całkowitego i cholesterolu LDL. Najlepiej jednak, aby pierwszy lipidogram był wykonany znacznie wcześniej - około 20. roku życia. Im szybciej ewentualne nieprawidłowości zostaną wykryte i wdrożone zostanie odpowiednie postępowanie, tym krócej naczynia krwionośne narażone będą na szkodliwe działanie wysokiego stężenia cholesterolu.

Bezwzględna konieczność kontroli gospodarki tłuszczowej organizmu już od młodych lat zachodzi u osób, u których ryzyko chorób układu krążenia jest podwyższone: chorych na cukrzycę, z nadciśnieniem tętniczym, palących papierosy, pochodzących z rodzin obciążonych występowaniem w młodym wieku chorób układu krążenia.

Na badanie należy zgłosić się na czczo – najlepiej, aby od ostatniego posiłku upłynęło 12 godzin. W dniach poprzedzających badanie powinno się stosować dietę typową dla swojego trybu życia (głodówki, jak również przejadanie się mogą zafałszować oznaczenie).

2. Jak wyznacza się lipidogram?

Lipidogram to analiza poziomu frakcji lipidowych we krwi. Jest to jedno z podstawowych badań diagnostycznych. Czasami bywa trudny do zinterpretowania ze względu na wiele czynników wpływających na stężenie poszczególnych frakcji cholesterolu we krwi. Na lipidogram składa się oznaczenie takich parametrów, jak:

  • poziom cholesterolu całkowitego (TChol),
  • poziom frakcji HDL (HDL-Chol),
  • poziom frakcji LDL (LDL-Chol),
  • poziom trójglicerydów (TRG).

Wykonanie lipidogramu pozwala na określenie czy istnieją zaburzenia w gospodarce lipidowej organizmu. Jednak zależności między poszczególnymi parametrami mogą być trudniejsze do zinterpretowania. Dlatego też wyliczane są specjalne wskaźniki aterogenności, na podstawie wyników otrzymanych w lipidogramie. Zaliczamy do nich:

  • wskaźnik Castelliego,
  • wskaźnik osoczowy API – Atherogenic Index of Plasma,
  • stosunek LDL/HDL,
  • stosunek apolipoproteiny B do apolipoproteiny A-I (ApoB/ApoA-I),
  • stosunek LDL/ApoB.

Indeks Castelliego wyliczany jest w bardzo prosty sposób, bowiem dzieli się wartość cholesterolu całkowitego przez poziom frakcji HDL. Pozwala on określić ryzyko występowania miażdżycy. Szczególnie jest pomocny, gdy wartości lipidogramu są bliskie wartościom granicznym.

Indeks API oblicza się nieco trudniej, ale odzwierciedla on zależności między LDL, IDL, VLDL a HDL. Pomocny jest w określaniu ryzyka chorób krążenia, szczególnie choroby niedokrwiennej serca. Współczynnik API stosowany jest także do monitorowania dyslipidemii oraz kontrolowania leczenia cukrzycy, doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi, które wpływają na poziom triglicerydów i HDL.

3. Prawidłowe wyniki lipidogramu

Nie ma ściśle określonych norm lipidogramu, które można byłoby odnieść do całej populacji. Określając zakres wartości prawidłowych dla danej osoby, oszacować należy wcześniej ryzyko rozwoju u niej chorób układu sercowo naczyniowego.

Zakresy wartości prawidłowych:

  • Cholesterol całkowity (TC) i cholesterol LDL (LDL-C) - tzw. zły cholesterol. Dla zdrowych osób, u których ryzyko rozwoju chorób układu krążenia nie jest wyższe od przeciętnego, prawidłowe wartości przedstawiają się następująco:
Wartość prawidłowa

Cholesterol całkowity (TC)

<190 mg/dl (<5 mmol/l)

LDL-cholesterol (LDL-C)

<115 mg/dl (<3 mmol/l

Dla osób, u których zdiagnozowana została choroba wieńcowa bądź cukrzyca, stężenie TC nie powinno przekraczać 175 mg/dl (4,5 mmol/l), zaś LDL-C – 100 mg/dl (2,5 mmol/l).

  • Cholesterol HDL (HDL-C) – tzw. dobry cholesterol. W odróżnieniu od TC i LDL-C, dla cholesterolu HDL określa się nie górną, ale dolną granicę normy - wynika to z faktu, że obniżone jego stężenie jest czynnikiem zwiększającym ryzyko chorób układu krążenia.
Wartość prawidłowa

HDL-cholesterol

Kobiety: >45 mg/dl

(wg niektórych źródeł: >50 mg/dl)

Mężczyźni: >40 mg/dl

  • Trójglicerydy (TG). Stężenie triglicerydów we krwi nie powinno przekraczać 150 mg/dl (1,7 mmol/l).

Wskaźnik Castelliego różni się w zależności od tego czy pacjent przebył zawał serca czy też nie. Wartości zalecane to:

Najlepszy jest wynik 2,5 wskaźnika Castelliego. Wynik tego parametru jest jednak uzależniony od sposobu jego wykonania. W przypadku metody API może być on wyższy. Jeżeli wartość API wynosi powyżej 0,5 oznacza zwiększone ryzyko ujawnienia się chorób krążenia.

4. Przyczyny podwyższonego stężenia cholesterolu i triglicerydów

Podwyższone stężenie cholesterolu całkowitego i jego frakcji LDL może wynikać z:

Wzrost stężenia triglicerydów we krwi towarzyszy:

  • niewłaściwej diecie i małej aktywności fizycznej;
  • cukrzycy;
  • zapaleniu trzustki;
  • niedoczynności tarczycy;
  • niewydolności nerek;
  • może mieć także podłoże genetyczne.

Im niższe wartości cholesterolu całkowitego i cholesterolu LDL (tzw. złego) oraz triglicerydów, tym lepiej. Jednak czasami bardzo niskie ich stężenia wskazywać mogą na stany chorobowe, takie jak:

Zbyt niskie stężenie cholesterolu HDL (tzw. dobrego), jak już wspomniano, ma niekorzystny wpływ na układ krążenia. Wynika ono najczęściej z niehigienicznego trybu życia, może mieć także podłoże genetyczne.

Bibliografia

  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
  • Tomaszewski J., Diagnostyka laboratoryjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-3591-0
  • Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3
  • Czech A., Tatoń J. Diagnostyka internistyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3156-7
  • Steciwko A. (red.), Algorytmy diagnostyczne w praktyce lekarza rodzinnego, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 978-83-89581-78-5
  • Kabata J., Kalinowski L., Szczepańska-Konkel M., Angielski S. Badania laboratoryjne w codziennej praktyce - wartości referencyjne i interprertacje, Makmedia, Gdańsk 2005 , ISBN 83-88322-18-4

Źródła zewnętrzne

Lekarz Małgorzata Waszkiewicz, Marta Bednarska,
Komentarze (11)
~karol_23
~karol_23

Jestem dziś zapisany na lipidogram i nie wiem co robić. Jak szedłem rano na uczelnie zupełnie o nim zapomniałem i zjadłem po drodze kebaba. W sumie od tamtej pory minęło prawie 7 godzin. Badanie mam za 3 i nie wiem czy po 10 godzinach mogę już bez problemu poddać się badaniu, czy jednak lepiej przełożyć je na inny dzień.

Odpowiedz
~magda35
~magda35

Od kilku lat jestem chora na niedoczynność tarczycy, mam też Hashimoto. Przez ten czas przyjmowałam leki, które przepisał mi lekarz, jednak po jakichś 2 latach strasznie zaczęła mnie boleć wątroba. Myślałam, że to od leków, ale lekarz zlecił mi lipidogram i okazało się właśnie, że mam zbyt wysoki cholesterol. Jak teraz czytam, że mogło to doprowadzić do miażdżycy, to cieszę się, że trafiłam na lekarza, który postawił trafną decyzję i potrafił mi pomóc!

Odpowiedz
~peter
~peter

Zdrowo się odżywiam, regularnie biegam, nie pamiętam kiedy ostatnio jadłem chipsy albo frytki, a moje wyniki wykraczają poza normy ;/ Zrobiłem lipidogram profilaktycznie i wyszło, że mój cholesterol całkowity to prawie 270 mg! Czy to możliwe, że mam jakaś chorobę, przez którą cholesterol jest tak wysoki, mimo prowadzenia zdrowego trybu życia? Czy muszę zrobić jakieś dodatkowe badania?

Odpowiedz
~karolajna
~karolajna

@~peter: Nie chcę cię martwić, ale miałam podobną sytuację. Chodziłam regularnie na fitness, starałam się unikać niezdrowego jedzenia, nawet przez myśl mi nie przeszło, że mogę mieć zbyt wysoki poziom cholesterolu! Jak lekarz zalecił mi, abym wykonała lipidogram i zobaczyłam wyniki byłam w ciężkim szoku. Na twoim miejscu przepadałabym jeszcze tarczycę oraz nerki. U mnie okazało się, że taki wynik cholesterolu jest związany właśnie z problemami z tarczycą. Jak się przekonałam na własnej skórze nawet zdrowy tryb życia nie zawsze może uchronić nas przed chorobami:(

Odpowiedz
~elka33
~elka33

@~peter: Zawsze lepiej dmuchać na zimne. Na Twoim miejscu jak najszybciej zapisałabym się do lekarza. Z układem krążenia nie ma żartów, a zatory zdarzają się coraz młodszym ludziom.

Odpowiedz
~Ewa
~Ewa

Nigdy nie przejmowałam się zdrowiem, nie chodziłam na badania i nie zwracałam uwagi na to, co jem. Kiedy trafiłam na izbę przyjęć ze stanem przedzawałowym wszystko się zmieniło - teraz wiem, jak ważne są badania profilaktyczne. Lipidogram, morfologia, poziom cukru to podstawowe badania, które powinien wykonać każdy, zwłaszcza gdy skończy 40-stkę

Odpowiedz
~tomek55
~tomek55

a ja mam książkowe wyniki lipidogramu, chociaż moja dieta na pewno nie jest idealna ;) może to dobre geny, albo szybka przemiana materii :)

Odpowiedz
~Madleine
~Madleine

@~karolajna: U mnie podobnie - zdrowy tryb zycia, regularne ćwiczenia, a cholesterol wysoki i wysoki. Lekarz długo nie wiedział co mi jest, więc poszłam do innego. Temu wreszcie udało się ustalić winowajcę. Okazało się, że za wszystkim stoja źle dobrane tabletki antykoncepcyjne. W życiu bym nie pomyslała, że to w jakis sposób się wiąże! no ale jednak. Musiałam z niej zrezygnować, ale to może i lepiej - chyba najwyższa pora zacząć myśleć o dziecku, a zbyt wysoki cholesterol raczej by temu nie sprzyjał ;)

Odpowiedz
~KlementynaB
~KlementynaB

@~elka33: Ostatnio czytałam o gościu, który miał zawał serca przez zatory właśnie i ani on ani lekarze nie wiedzieli, że to zawał, bo facet miał 28 lat! Zgłosił się w ostrym bólem w klatce piersiowej, ale nikt nie podejrzewał, że w tak młodym wieku może przechodzić zawał serca. W ostatniej chwili go uratowali. No ale co się dziwić - wieczne życie w stresie i fast foody prowadzą tylko do tego ;/

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Lipidogram - najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Lipidogram
Leczenie trądziku

Jak skutecznie leczyć trądzik?

(...) stosowania izotretynoiny Bardzo istotne jest wykonywanie laboratoryjnych badań kontrolnych, do których należy lipidogram...

Dieta kardio

Żywienie przy zaburzeniach lipidowych

Dieta wielu Polaków jest daleka od wzorcowej. Często jadamy byle jak, nie zważając na zdrowotne konsekwencje żywieniowych wyborów, stąd prawdziwe żniwo zbierają m.in. choroby układu krążenia. Twój lipidogram pozostawia wiele do życzenia? Podpowiemy jak wybrnąć z tej sytuacji. Produkty dozwolone i zakazane na diecie przy zaburzeniach lipidowych Wbrew pozorom dieta nie wymaga wielu wyrzeczeń, trzeba tylko uświadomić sobie, które produkty są dla nas dobre, a które mogą pogorszyć stan naszego zdrowia.

Miażdżyca

Co to jest cholesterol?

(...) Podsumowując, należy zawsze oznaczać pełny lipidogram, a ponieważ frakcja LDL i TG powinny być oznaczane na czczo, należy na badanie ... , a u kobiet w 45. roku życia. W grupie pacjentów z czynnikami ryzyka dla wystąpienia zawału serca lipidogram należy zbadać po...

Przygotowanie do ciąży

Jak zaplanować ciążę?

Jak zaplanować ciążę?

(...) ), poziom glukozy na czczo, kreatyniny, mocznika i wykonać lipidogram. Wskazane jest także wykonanie następujących badań w...

Zaburzenia erekcji

Pytania pacjentów o impotencję

(...) te powinny obejmować morfologię krwi, poziom stężenia glukozy we krwi (cukrzyca), kreatyniny, mocznika, transaminaz,...

Zabiegi na odchudzanie

Zabiegi modelujące ciało

(...) wykonanie podstawowych badań lekarskich (jak morfologia, lipidogram) oraz zmierzenie ciśnienia krwi w celu wykluczenia...

Przyczyny raka piersi

Hormony a rak piersi

(...) w grupach zwiększonego ryzyka wystąpienia raka piersi powinno się przeprowadzić i ocenić poniższe badania: lipidogram...