Afty

Afty to małe i bolesne owrzodzenia jamy ustnej. Mogą pojawić się na podniebieniu miękkim i języku, ale głównie dotyczą miękkiego fałdu skóry stanowiącego połączenie wewnętrznej strony policzków z dziąsłami. Objawem towarzyszącym może być powiększenie okolicznych węzłów chłonnych. Cechą charakterystyczną aft jest występowanie nawrotowe. Jeśli te bolesne nadżerki pojawiają się częściej niż raz w roku, należy przeprowadzić dodatkowe badania w celu wykluczenia wpływu innych schorzeń.

Spis treści:
  1. 1. Przyczyny i objawy aft
  2. 2. Rodzaje aft
  3. 3. Diagnostyka i leczenie aft

1. Przyczyny i objawy aft

Afty to owrzodzenia o charakterze płytkiej nadżerki, którą pokrywa biały nalot i otacza rumieniowate, zapalne obrzeże. Afty mogą mieć różną wielkość - od 1 mm do 2 cm średnicy, ale zazwyczaj są mniejsze niż 5 mm. Pojawiają się pojedynczo, rzadziej w grupie 2-4. Owrzodzenia dotyczą ludzi w wieku od 10 do 40 lat. Afty goją się samoistnie w ciągu kilku dni (tygodni), lecz bardzo często dochodzi do nawrotu. Jeśli nawroty bolących nadżerek występują częściej niż raz w roku, może to sugerować powracające aftowe zapalenie błony śluzowej jamy ustnej.

Wykazano wyraźny związek pojawienia się aft z czynnikami, takimi jak:

 

  • zmęczenie i długotrwały stres,
  • niewłaściwa dieta,
  • osłabienie fizyczne,
  • alergia,
  • leki zwalczające anginę,
  • zapalenie jelit,
  • podrażnienia wywoływane pastą do zębów,
  • zmiany hormonalne,
  • przygryzienia,
  • autoagresja,
  • niewłaściwie dopasowana proteza.

Dużą rolę w zachorowaniach na chorobę, jaką jest aftoza nawrotowa odgrywają czynniki genetyczne oraz predyspozycje rodzinne. Około 30% osób chorujących na aftozę nawrotową ma w swojej najbliższej rodzinie kogoś z tą samą dolegliwością.

2. Rodzaje aft

Wyróżnia się dwa rodzaje aft:

  1. Afty mniejsze (przewlekle nawrotowe) – mogą pojawić się przy uszkodzeniu jamy ustnej w wyniku ukłucia szczoteczką do zębów. Powoduje je również stres, niektóre pokarmy, choroby i infekcje. Czynnik genetyczny jest tutaj również istotny, ponieważ jeśli u rodziców pojawiła się ta choroba, to ryzyko zachorowania dzieci wynosi 90%. Afty przewlekle nawrotowe to przypadłość dotycząca głównie dorosłych. Pojawieniu się aft mniejszych towarzyszy ból węzłów chłonnych. Ustępuje on stopniowo w ciągu 4-8 dni, bo tyle trwa rzut choroby. Zmiany chorobowe występują na języku i wargach, nie pojawiają się na podniebieniu twardym ani na dziąsłach. Leczenie jest długie, czasem ciągnie się latami, a niekiedy następuje samowyleczenie.
  2. Afty duże – do ich pojawienia przyczynia się niedobór żelaza, kwasu foliowego, witaminy B12 oraz zaburzenia hormonalne i autoimmunologiczne. W trakcie rzutu choroby – obejmuje 1-2 wykwity i trwa 3-4 tygodnie, czasem dłużej – powstają głębokie owrzodzenia na błonie śluzowej jamy ustnej, które po wygojeniu pozostawiają blizny.

3. Diagnostyka i leczenie aft

Afty można łatwo rozpoznać na podstawie oględzin. Czasami potrzebne są posiewy, by odróżnić je od zmian, jakie zachodzą w przebiegu opryszczki, a także wtórnego zakażenia bakteryjnego. Jeśli mimo starań nie znikają albo często się odnawiają, należy skontaktować się z lekarzem pierwszego kontaktu lub stomatologiem. Aby wykluczyć choroby ogólnoustrojowe sprzyjające powstawaniu aft, należy wykonać badania krwi (morfologię z rozmazem, OB) oraz oznaczyć poziom glukozy.

Opieka lekarska jest niezbędna w leczeniu aft. Lekarz może zastosować środki koagulacyjne, przyżegające i zalecić środki przeciwbólowe oraz płukanki. W ciężkich przypadkach lekarz może przepisać dodatkowo lek steroidowy.

Inne leki, które może zalecić specjalista to roztwory do płukania jamy ustnej, wykazujące działanie znieczulające oraz ułatwiające przyjmowanie pokarmów. Pasta służy do bezpośredniego stosowania na miejsce zmienione chorobowo. Jest bardzo skuteczna w usuwaniu bólu oraz przyspiesza gojenie.

Płukanka odwarem wody różanej jest zalecana przez zielarzy. Sporządza się ją z płatków gotowanych na wolnym ogniu. Innym sposobem jest przykładanie do afty woreczka z herbatą. Torebkę przed zastosowaniem należy zaparzyć we wrzątku, następnie odcisnąć i poczekać, aż wystygnie. Kwas taninowy zawarty w herbacie zmniejsza ból i działa wysuszająco.

Inne zioła, które można zastosować w leczeniu aft i wykorzystać w postaci płukanek to rumianek, liść maliny, szałwia, łopian lekarski oraz odwar z czerwonej koniczyny.

W okresie leczenia należy zrezygnować z gorących napojów, zbyt ciepłych pokarmów i alkoholu. Unikać też trzeba czekolady, owoców cytrusowych, kwaśnych potraw, słonych lub mocno przyprawionych dań, które mogą doprowadzić do podrażnienia. Dobrze tolerowane są: mleko, żelatyna, lody, budynie i kremy.

Bibliografia

  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
  • Czech A., Tatoń J. Diagnostyka internistyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3156-7
  • Kokot F. Diagnostyka różnicowa objawów chorobowych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-3295-6
  • Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3
Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0

Pytania do specjalistów

Afty u dziecka

Mam właśnie problem i nie wiem czy to afty ok półtora tygodnia temu synowi wyszła 1 prawa dolna 1 po dwuch dniach myślałam że wychodzi 2 zamiast tego od paru dni jest żółta plama dziąsło obok zeba też jest żółte gorne dziasło w miejscu 1 zeba którego...

Odpowiada: Lek. Małgorzata Horbaczewska Lek. Małgorzata Horbaczewska i 1 inny
pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

kam28 Pytania do specjalistów 1 odpowiedź Afty w przełyku w wyniku gastroskopii kam28:

Czy moga byc afty w przelyku? Od czego one sie biora wykryto u mnie 3 afty w gastroskopii i przepukline wslizgowa jakie moga dawac objawy te schorzenia?

pokaż 5 następnych

Artykuły Afty

Domowe sposoby na afty Odtwórz wideo
Afty Domowe sposoby na afty

Afty pojawiają się niespodziewanie. Po porannym przebudzeniu uniemożliwiają zjedzenie śniadania i umycie zęb ... ów dotykają się z dziąsłami, m.in. na podniebieniu miękkim i w przedsionkach jamy ustnej. Afty powstają gdy człowiek jest przemęczony ... óre leki, np. antybiotyki i sterydy. U kobiet afty bardzo często pojawiają się przed menstruacją. Diagnostyka owrzodzeń jamy ustnej obejmuje oględziny, a opieka lekarska jest prawie zawsze konieczna. Jeżeli afty pojawiają się sporadycznie, można...

Pielęgnacja dziąseł Lasery w stomatologii

(...) óle i obrzęki po zabiegu stomatologicznym, złamaniu szczęki, bóle wynikające z odsłoniętej zębiny, opryszczki, afty –...

Leczenie jedzeniem
Diety dla chorych Leczenie jedzeniem

(...) pasożyty jelitowe, katar, krwawienie z nosa, infekcje pęcherza moczowego. Poza tym oczyszcza wątrobę, pomaga w leczeniu afty w...

Białaczka a infekcje
Białaczka Białaczka a infekcje

(...) stawów. Inne objawy związane z upośledzeniem odporności to: zmiany w jamie ustnej: bolesne afty lub...

Chemioterapia w leczeniu raka piersi Chemioterapia po raku piersi

(...) ócić się o poradę do lekarza: wysoka gorączka lub dreszcze, krwawienie z dziąseł, obrzęk języka, nowe nadżerki/afty w jamie...