Nietolerancja glutenu

Glutenem nazywamy mieszaninę białek występujących w zbożach. Nadaje on kleistość i jest czynnikiem warunkującym udane, puszyste wypieki. Jednak niektóre z białek wchodzących w skład podstawowych zbóż mogą być zagrożeniem dla zdrowia osób z chorobą genetyczną, jaką jest celiakia.

1. Czym jest celiakia?

Celiakia, często mylona z alergią, w rzeczywistości jest nietolerancją glutenu u osób predysponowanych genetycznie. U chorych dochodzi do spłaszczenia kosmków jelita cienkiego, które są niezbędne w procesie prawidłowego wchłaniania substancji zawartych w pokarmach. Takie uszkodzenia prowadzą m.in. do niedoborów składników odżywczych oraz schorzeń wynikających z braku witamin i składników mineralnych. Przykładem mogą być niedobory wzrostu i masy ciała, wzdęcia, biegunki lub zaparcia, tłuszczowe stolce, niedokrwistość, niedorozwój szkliwa i wiele innych dolegliwości.

Zobacz film: "Choroby serca najczęstszą przyczyną zgonów Polaków"

Należy podkreślić, że celiakia trwa całe życie i całe życie musi być leczona poprzez stosowanie diety bezglutenowej, która doprowadza do regeneracji kosmków i przywrócenia właściwej struktury błony śluzowej jelita, a w późniejszym okresie warunkuje prawidłowe wchłanianie wszystkich składników odżywczych.

2. Profilaktyka celiakii

Jak już wspomniano, celiakia jest chorobą uwarunkowaną genetycznie, jednak jej ujawnienie się może być związane z niewłaściwą dietą stosowaną w czasie pierwszego roku życia dziecka. Dlatego też należy postępować zgodnie ze wskazówkami dotyczącymi karmienia niemowląt, opracowywanymi przez Instytut Matki i Dziecka. Najnowsze zalecenia mówią o wprowadzaniu niewielkich ilości glutenu w postaci kaszki lub kleiku już w 5.–6. miesiącu życia dziecka.

3. Dieta bezglutenowa

Białka powodujące nietolerancję glutenu znajdują się w takich zbożach, jak: pszenica, jęczmień, żyto, owies oraz pszenica płaskurka, kamut, orkisz i pszenżyto. Choć w przypadku owsa niektóre badania mówią o braku negatywnego wpływu na kosmki, zboże to w naszym kraju jest bardzo zanieczyszczone i nie może być spożywane przez większość chorych.

Podstawą diety bezglutenowej w celiakii są produkty naturalnie bezglutenowe (ryż, proso, tapioka, amarantus, sorgo, sago, owoce i warzywa, mięsa, produkty mleczne, jaja, orzechy) oraz takie, z których został on usunięty do wartości poniżej 20 mg w kilogramie produktu (oznakowane symbolem przekreślonego kłosa).

Utrzymanie diety bezglutenowej może się wydawać stosunkowo proste, jednak łatwo o nieświadome spożywanie znacznych ilości glutenu wraz z produktami, których byśmy nie podejrzewali o zawartość tego białka (np. piwo) lub do których gluten dodany został z powodów technologicznych (tzw. dodatki do żywności). Ponadto może dojść do zanieczyszczenia produktu w procesie przetwórstwa lub w domu, np. podczas używania tej samej deski do krojenia (cząstki glutenu utrzymują się w powietrzu do kilku godzin). Także niektóre leki zawierają gluten. Warto wiedzieć, że oficjalnie osoby chore na celiakię mogą przyjmować komunię św. pod postacią hostii niskoglutenowych (jeden „zwykły” opłatek zawiera aż 25 mg czystego glutenu, ilość bezwzględnie zabronioną).

Podstawą zakupów produktów wieloskładnikowych (jak np. baton) musi być dokładne zapoznanie się z ich składem. Na półkę odkładamy żywność zawierającą:

  • niedozwolone zboża oraz ich przetwory, jak np. zakwas,
  • skrobię nieznanego pochodzenia, skrobię niedozwolonych zbóż, syrop skrobiowy, dodatki o symbolach: E 1404, 1420, 1440, 1451,
  • słód (gdyż jest to produkt pochodzenia jęczmiennego), in. ekstrakt słodowy,
  • białko roślinne.

Aktualnie przestrzeganie diety chorych na celiakię jest ułatwione dzięki obecności na rynku dużego asortymentu produktów, z których gluten został usunięty. W specjalnych sklepach (głównie internetowych) zakupić można nie tylko chleb, makaron czy mąkę, lecz także spody do pizzy, drożdżówki, wafle do lodów, ciastka, cukierki, sosy, budynie i wiele innych produktów. Warto zaopatrzyć się w większe ilości pieczywa i je zamrozić – pieczywo odświeżamy na parze lub poprzez umieszczenie w rozgrzanym piekarniku.

Nieprawidłowo skomponowana dieta, oparta na produktach bezglutenowych, może przysparzać problemów w zakresie dostarczania odpowiedniej ilości niektórych składników. Zawartość białka w diecie zwiększajmy poprzez spożywanie produktów strączkowych (zwłaszcza soi), większy udział ryb oraz dodatek mleka odtłuszczonego w proszku, kazeiny, białka serwatkowego. Drugim problemem, zwłaszcza gdy dieta opiera się głównie na produktach kukurydzianych i białym ryżu, są zaparcia spowodowane zbyt małą ilością błonnika. Wyżej błonnikowymi produktami są przetwory gryki, prosa i soi. Możemy również częściej stosować suszone owoce, orzechy oraz nasiona (słonecznika, dyni, lnu, sezamu), które zawierają znaczne ilości włókna pokarmowego.

spis treści
rozwiń

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!