Nietolerancja glutenu

Glutenem nazywamy mieszaninę białek występujących w zbożach. Nadaje on kleistość i jest czynnikiem warunkującym udane, puszyste wypieki. Jednak niektóre z białek wchodzących w skład podstawowych zbóż mogą być zagrożeniem dla zdrowia osób z chorobą genetyczną, jaką jest celiakia.

Polecane wideo:

1. Czym jest celiakia?

Celiakia, często mylona z alergią, w rzeczywistości jest nietolerancją glutenu u osób predysponowanych genetycznie. U chorych dochodzi do spłaszczenia kosmków jelita cienkiego, które są niezbędne w procesie prawidłowego wchłaniania substancji zawartych w pokarmach. Takie uszkodzenia prowadzą m.in. do niedoborów składników odżywczych oraz schorzeń wynikających z braku witamin i składników mineralnych. Przykładem mogą być niedobory wzrostu i masy ciała, wzdęcia, biegunki lub zaparcia, tłuszczowe stolce, niedokrwistość, niedorozwój szkliwa i wiele innych dolegliwości.



Należy podkreślić, że celiakia trwa całe życie i całe życie musi być leczona poprzez stosowanie diety bezglutenowej, która doprowadza do regeneracji kosmków i przywrócenia właściwej struktury błony śluzowej jelita, a w późniejszym okresie warunkuje prawidłowe wchłanianie wszystkich składników odżywczych.

2. Profilaktyka celiakii

Jak już wspomniano, celiakia jest chorobą uwarunkowaną genetycznie, jednak jej ujawnienie się może być związane z niewłaściwą dietą stosowaną w czasie pierwszego roku życia dziecka. Dlatego też należy postępować zgodnie ze wskazówkami dotyczącymi karmienia niemowląt, opracowywanymi przez Instytut Matki i Dziecka. Najnowsze zalecenia mówią o wprowadzaniu niewielkich ilości glutenu w postaci kaszki lub kleiku już w 5.–6. miesiącu życia dziecka.

3. Dieta bezglutenowa

Białka powodujące nietolerancję glutenu znajdują się w takich zbożach, jak: pszenica, jęczmień, żyto, owies oraz pszenica płaskurka, kamut, orkisz i pszenżyto. Choć w przypadku owsa niektóre badania mówią o braku negatywnego wpływu na kosmki, zboże to w naszym kraju jest bardzo zanieczyszczone i nie może być spożywane przez większość chorych.

Podstawą diety bezglutenowej w celiakii są produkty naturalnie bezglutenowe (ryż, proso, tapioka, amarantus, sorgo, sago, owoce i warzywa, mięsa, produkty mleczne, jaja, orzechy) oraz takie, z których został on usunięty do wartości poniżej 20 mg w kilogramie produktu (oznakowane symbolem przekreślonego kłosa).

Utrzymanie diety bezglutenowej może się wydawać stosunkowo proste, jednak łatwo o nieświadome spożywanie znacznych ilości glutenu wraz z produktami, których byśmy nie podejrzewali o zawartość tego białka (np. piwo) lub do których gluten dodany został z powodów technologicznych (tzw. dodatki do żywności). Ponadto może dojść do zanieczyszczenia produktu w procesie przetwórstwa lub w domu, np. podczas używania tej samej deski do krojenia (cząstki glutenu utrzymują się w powietrzu do kilku godzin). Także niektóre leki zawierają gluten. Warto wiedzieć, że oficjalnie osoby chore na celiakię mogą przyjmować komunię św. pod postacią hostii niskoglutenowych (jeden „zwykły” opłatek zawiera aż 25 mg czystego glutenu, ilość bezwzględnie zabronioną).

Podstawą zakupów produktów wieloskładnikowych (jak np. baton) musi być dokładne zapoznanie się z ich składem. Na półkę odkładamy żywność zawierającą:

  • niedozwolone zboża oraz ich przetwory, jak np. zakwas,
  • skrobię nieznanego pochodzenia, skrobię niedozwolonych zbóż, syrop skrobiowy, dodatki o symbolach: E 1404, 1420, 1440, 1451,
  • słód (gdyż jest to produkt pochodzenia jęczmiennego), in. ekstrakt słodowy,
  • białko roślinne.

Aktualnie przestrzeganie diety chorych na celiakię jest ułatwione dzięki obecności na rynku dużego asortymentu produktów, z których gluten został usunięty. W specjalnych sklepach (głównie internetowych) zakupić można nie tylko chleb, makaron czy mąkę, lecz także spody do pizzy, drożdżówki, wafle do lodów, ciastka, cukierki, sosy, budynie i wiele innych produktów. Warto zaopatrzyć się w większe ilości pieczywa i je zamrozić – pieczywo odświeżamy na parze lub poprzez umieszczenie w rozgrzanym piekarniku.

Nieprawidłowo skomponowana dieta, oparta na produktach bezglutenowych, może przysparzać problemów w zakresie dostarczania odpowiedniej ilości niektórych składników. Zawartość białka w diecie zwiększajmy poprzez spożywanie produktów strączkowych (zwłaszcza soi), większy udział ryb oraz dodatek mleka odtłuszczonego w proszku, kazeiny, białka serwatkowego. Drugim problemem, zwłaszcza gdy dieta opiera się głównie na produktach kukurydzianych i białym ryżu, są zaparcia spowodowane zbyt małą ilością błonnika. Wyżej błonnikowymi produktami są przetwory gryki, prosa i soi. Możemy również częściej stosować suszone owoce, orzechy oraz nasiona (słonecznika, dyni, lnu, sezamu), które zawierają znaczne ilości włókna pokarmowego.

Urszula Bieniek, ponad rok temu

Bibliografia

  • Gajewska D. (red.), 51 zaleceń dietetycznych w wybranych stanach chorobowych, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-228-7
  • Socha J. Gastroenterologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2281-9
  • Konturek S. Gastroenterologia i hepatologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3188-5
  • Dzieniszewski J., Jarosz M. Celiakia - porady lekarzy i dietetyków, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3062-5

Alergia pokarmowa

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Alergia pokarmowa - charakterystyka, przyczyny, symptomy, alergia na białko, leczenie
najnowsze pytania

Alergia

Odpowiada: Lek. Aneta Zwierzchowska

Dyskusje na forum

Pomocni lekarze

Artykuły Alergia pokarmowa - charakterystyka, przyczyny, symptomy, alergia na białko, leczenie
Objawy celiakii - przyczyny, objawy ze względu na rodzaj, diagnostyka, leczenie

Symptomy nietolerancji glutenu

Symptomy nietolerancji glutenu

tylko o tym, jak wiele osób choruje. Szacuje się, że w Polsce z nietolerancją glutenu zmaga się obecnie 400 tys. osób. Nietolerancja glutenu Gluten znajdziemy...

Objawy celiakii - przyczyny, objawy ze względu na rodzaj, diagnostyka, leczenie

Celiakia (prezentacja edukacyjna)

Celiakia (prezentacja edukacyjna)

trawienia i wchłaniania jelitowego, związane z nietolerancją glutenu zawartego w zbożach. Nieprawidłowa reakcja immunologiczna wywoływana jest nadmierną odpowiedzią immunologiczną na grupę białek zbożowych, a dokładniej...

Objawy celiakii - przyczyny, objawy ze względu na rodzaj, diagnostyka, leczenie

Objawy nietoelrancji glutenu - depresja, ADHD, wysypka i inne

Objawy nietoelrancji glutenu - depresja, ADHD, wysypka i inne

Typowym objawem nietolerancji glutenu są problemy trawienne po spożyciu produktów zawierających pszenicę, żyto, jęczmień czy owies, takich jak chleb, makaron oraz ciasto. Zgaga, wzdęcia, bóle brzucha mogą jednak oznaczać...

Porady dietetyczne dla odchudzających się

9 popularnych wskazówek dietetycznych, które nie działają

9 popularnych wskazówek dietetycznych, które nie działają

Mity dietetyczne Istnieją zalecenia dotyczące żywienia na diecie odchudzającej, które wcale nie przynoszą oczekiwanych przez nas rezultatów. Zastanawiasz się, które z nich nie pomogą ci w walce z nadmiarem kilogramów?Zrezygnuj z glutenu...

#dziejesienazywo – Zdrowie

#dziejesienazywo: Z czego wynika popularność diety bezglutenowej?

Po dietę bezglutenową sięgają coraz częściej osoby nie mające ku temu wskazań medycznych. Z jadłospisu wykluczają produkty, które zawierają gluten - mąkę, makarony, pieczywo. Taki sposób odżywiania może powodować poprawę samopoczucia...

Choroby i dolegliwości

Czy na pewno nie możesz jeść glutenu?

Czy na pewno nie możesz jeść glutenu?

Najnowsze badania odkrywają przykrą prawdę - wiele osób z nadwrażliwością na gluten nie potrafi odróżnić produktów bezglutenowych od tych go zawierających, nawet po ich spożyciu. Czy to oznacza, że nietolerancja na gluten...

Dieta dla dzieci

Dieta bezglutenowa dla dziecka

Dieta bezglutenowa to specjalna dieta, która jest stosowana w leczeniu i profilaktyce celiakii, czyli nietolerancji glutenu. Stosowanie takiej diety nie jest proste. W większości produktów sprzedawanych w sklepach znajduje...

Diety dla chorych

Choroba trzewna - objawy, leczenie, dieta bez glutenu

Celiakia to choroba znana również jako nietolerancja glutenu lub choroba trzewna. Objawy celiakii mogą swym zasięgiem obejmować zaburzenia takie jak biegunka, utrata masy ciała i niedożywienie oraz izolowane niedobory...

Choroby i dolegliwości

Choroby, których diagnoza może trwać nawet kilkadziesiąt lat

Choroby, których diagnoza może trwać nawet kilkadziesiąt lat

Endometrioza DIAGNOZA: 7 latChoroba ta dotyka od 7 do 15 proc. miesiączkujących kobiet. Często błędnie diagnozowana jako zespół jelita drażliwego (IBS), szczególnie u starszych kobiet, zaś u młodszych jako zaburzenia miesiączkowania. Symptomy jakie towarzyszą...