Fale ultradźwiękowe w leczeniu prostaty

HIFU (High-Intensity Focused Ultrasound pol. skupiona wiązka fal ultradźwiękowych o dużym natężeniu) czasami nazywane FUS albo HIFUS to nowoczesna metoda wykorzystująca ultradźwięki w leczeniu raka prostaty. Pierwotnie HIFU użyto jako metodę  leczenia łagodnego rozrostu stercza (BPH) co zostało po raz pierwszy opisane na początku lat 90. XX wieku. Obecnie metoda ta ma zastosowanie wyłącznie w leczeniu raka prostaty ograniczonego do narządu. Jej status nie jest już od 2014 r. eksperymentalny, a jej zastosowanie w leczenie pierwotnym raka stercza oraz w leczeniu wznowy po innym leczeniu radykalnym jest obecnie usankcjonowane przez oficjalne wytyczne Europejskiego Towarzystwa Urologicznego (EAU).

1. Jak działa metoda HIFU?

W metodzie HIFU niszczy się falami ultradźwiękowymi tkankę zajętego nowotworem gruczołu krokowego. Ogromną zaletą metody HIFU jest to, że zabiegi mogą być powtarzane w przypadku wznowy miejscowe, gdyż w czasie zabiegu nie dochodzi do uszkodzenia sąsiadujących tkanek, co często dzieje się w czasie radioterapii. W tej metodzie można leczyć chorobę bez wykonywania cięć chirurgicznych, co znów zmniejsza powikłania oraz traumatyzację tkanek.

Zobacz film: "Choroby serca najczęstszą przyczyną zgonów Polaków"

2. Czym są fale ultradźwiękowe?

Fala ultradźwiękowa przechodzi przez żywe tkanki bez ich uszkodzenia. To zjawisko jest między innymi wykorzystywane w badaniu USG. W momencie, gdy wiązka ultradźwięków o odpowiedniej energii zostanie skoncentrowana na pewien punkt, wówczas energia w obrębie tego ogniska powoduje miejscowy wzrost temperatury do ok. 80-90 st. C. Wysoka temperatura w ciągu kilku sekund niszczy komórki gruczołu krokowego łącznie z nowotworem. Rozległość powstałej martwicy zależy od czasu trwania napromieniania.

3. Zastosowanie fal ultradźwiękowych w chorobach prostaty

Fale ultradźwiękowe HIFU wykorzystuje się w leczeniu raka gruczołu krokowego. Wskazanie do zabiegu obejmuje osoby z rakiem prostaty ograniczonym do tego narządu niskiego lub pośredniego ryzyka (Gleason >8). Metodę stosuje się także u chorych z miejscową wznową nowotoworu, którzy przeszli już leczenia operacyjne (prostatektomia) lub byli wcześniej leczeni nieskutecznie radioterapią. Głowica aparatu, która wysyła fale ultradźwiękowe jest wprowadzona w trakcie trwania zabiegu do odbytnicy, a sam zabieg odbywa się bez jakiegokolwiek cięcia chirurgicznego ani zastosowania promieniowania jonizującego.

4. Przebieg zabiegu HIFU

Zabieg HIFU przeprowadza się w trakcie krótkej hospitalizacji w znieczuleniu dolędzwiowym. Głowicę aparatu wprowadza się przez odbyt (stąd istotne e są choroby odbytnicy jako przeciwwskazania do zabiegu). Czas zabiegu waha się pomiędzy 1-3 godzinami. Przez ten czas chory leży wygodnie leżeć na boku, oraz najczęściej przysypia. Gdy wielkość prostaty u chorego jest większa niż 40 ml rytunowym postępowaniem w czasie tego samego znieczulenia jest wykonanie przezcewkowej resekcji części stercza oraz szyi pęcherza (TURP) w celu zmniejszenia jego objętości oraz przeciwdziałaniu najczęstszym powikłaniom. Wykonanie przezcekowej elektrosekcji znacznie skraca także czas utrzymywania cewnika po zabiegu oraz, co istotne, wpływa korzystnie na długofalową skuteczność onkologiczną.

5. Powikłania metody HIFU

Jak w każdej metodzie leczniczej także w przypadku metody HIFU istnieją działania niepożądane:

  • w czasie zabiegu wskutek obrzęku prostaty dochodzi do jej ucisku na cewkę moczową, co powoduje zatrzymanie moczu. Wtedy konieczne staje się założenie cewnika do pęcherza moczowego na kilka-kilkanaście dni. Jeżeli w czasie zabiegu wykona się przezcewkową elektroresekcję stercza (TURP) (celem TURP jest usunięcie tych części prostaty, które są najbliżej cewki moczowej) konieczność utrzymywania cewnika skraca się do 2-3 dni,
  • w czasie wysyłania fal ultradźwiękowych może dojść do uszkodzenia nerwów, które przewodzą impulsy do prącia. Według różnych badań obserwowano w ok. 30% przypadków zaburzenia erekcji po zabiegu,
  • po licznych i częstych naświetlaniach może powstać przetoka pomiędzy cewką moczową a odbytnicą, ale obecne generacje urządzeń w typowych przypadkach nie wiążą się z tym powikłaniem,
  • zakażenia układu moczowego. Również wcześniejsza przezcewkowa elektroresekcja stercza (TURP) zmniejsza ryzyko zakażenia układu moczowego.

Pojawia się obecnie coraz więcej wieloletnich obserwacji po leczeniu tą metodą w czego konsekwencji metoda jest stosowana we większości krajów europejskich. Europejskie Towarzystwo Urologiczne (EAU) zaleca stosowanie tej metody w leczeniu wznowy miejscowej po radioterapii, oraz w pierwotnym leczeniu raka niskiego oraz pośredniego ryzyka. Pojawiają się także obiecujące doniesienia dotyczące stosowania tej metody w leczeniu wznowy miejcowej po prostatektomii radykalnej, co pozwala na uniknięcie w takich przypadkach zalecanej radioterapii następowej. Metoda HIFU została wprowadzona w Polsce w 2011 r.

spis treści
rozwiń

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!